ਨੀਲਕੰਠ ਮੰਤਰ – ਆਰੀਆ ਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਇਹ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਬੋਧੀਸਤਵ ਆਰੀਆ ਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ (ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੀਲਕੰਠ (ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ) ਰੂਪ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।
ਤੁਕਾਂ
ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਰੀਆ ਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ, ਬੋਧਿਸੱਤਵ, ਮਹਾਸੱਤਵ, ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ, ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ, ਇਸ ਆਰੀਆ ਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ, ਨੀਲਕੰਠ, ਹ੍ਰੀਂ, ਮਹਾਵਚਨ, ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਿੱਚ ਅਚੱਲ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਵਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ:
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਓਮ, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਬੋਧਿਸੱਤਵ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਸਭ ਬੁੱਧੀ ਦਿਓ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰੋ, ਕਰਮ ਕਰੋ, ਦ੍ਰਿੜ ਕਰੋ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ, ਮਹਾਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ, ਧਾਰਾ ਵਰਸਾਓ, ਹੇ ਧਰਤੀ-ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਚੱਲੋ, ਚੱਲੋ, ਮੇਰੇ ਨਿਰਮਲ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ, ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਹਟਾਓ, ਹੇ ਮਨੋਹਰ ਹਿਰਦੇ, ਸਿਮਰੋ, ਕਰਮ ਨੂੰ ਹਟਾਓ, ਪਾਰ ਕਰੋ, ਪਾਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਮਲ, ਮੁਕਤ, ਮੁਕਤ, ਚੱਲੋ, ਚੱਲੋ, ਹੇ ਧਰਤੀ-ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ, ਚੱਲੋ, ਚੱਲੋ, ਮੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ, ਸ਼ੁੱਧ, ਮਹਾਮੰਗਲ, ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਅਮੰਗਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਕੁਸੁਮ, ਹੇ ਵਜ੍ਰਣੀ, ਜੈਅਮ ਵਸਿਣੀ, ਸੁਧਰਮ, ਮਨਸੀ, ਸੁਮੁਖ, ਮਹਾਸੁਮੁਖ, ਅਚਿਉਤ, ਮਰੁਤ, ਸੁਰੁਤ, ਸਿੱਧਯੋਗੀ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ, ਮੈਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਮੈਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਯੋਜਨ, ਸਿੱਧ, ਯੋਗੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਮੈਂ ਮੰਤਰ ਦੇ ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਿੱਧ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਨੀਲਕੰਠ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਵਰਾਹਮੁਖ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਮਹਾਸਿੰਹਮੁਖ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਸਿੱਧ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਪਦਮਹਸਤ (ਕਮਲ-ਹੱਥ) ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਚਕਰਹਸਤ (ਚੱਕਰ-ਹੱਥ) ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਹਰਿਣ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਮਹਾਲਕੁਟੀਧਰ (ਮਹਾਨ ਡੰਡਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਰੀਆ ਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ, ਬੋਧਿਸੱਤਵ, ਮਹਾਸੱਤਵ, ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਮੇਰੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਪਦ ਸਿੱਧ ਹੋਣ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਸਵਾਹਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਰੀਆ ਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ (ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ) ਨੂੰ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਬੋਧੀਸਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਧਾਰਣੀ (ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਤਰ) ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੋਧੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਸਤਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਸਰੋਤ ਤੇ ਮਹੱਤਵ
ਇਹ ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਰਨੀ (ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰ) ਹੈ, ਜੋ ਬੋਧੀਸਤਵ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ (ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ‘ਨੀਲਕੰਠ ਧਾਰਨੀ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧ, ਧਰਮ, ਸੰਘ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ
ਮੰਤਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਨਮੋ ਰਤਨਤ੍ਰਯਾਯ’ (ਤਿੰਨ ਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ) ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਬੁੱਧ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਘ (ਬੁੱਧ, ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸੰਗਤ) ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਣ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਬੁੱਧ-ਰੀਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ।
ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪ
ਇਸ ਧਾਰਨੀ ਵਿੱਚ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਨੀਲਕੰਠ (ਨੀਲੀ ਧਾਰੀ ਵਾਲਾ), ਵਰਾਹਮੁਖ (ਸੂਰ ਦਾ ਮੂੰਹ), ਮਹਾਸਿੰਹਮੁਖ (ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਮੂੰਹ), ਪਦਮਹਸਤ (ਕਮਲ-ਹੱਥ), ਚਕ੍ਰਹਸਤ (ਚੱਕਰ-ਹੱਥ) ਆਦਿ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਉਸਦੀ ਦਇਆਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮੰਤਰ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਉਦੇਸ਼
‘ਸਿੱਧਯੰਤੁ ਮੇ ਮੰਤ੍ਰਪਦਾਨਿ’ (ਮੇਰੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਸਿੱਧ ਹੋਣ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਸਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮੰਤਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।
ਧਾਰਨੀ ਦੀ ਬਣਤਰ
ਇਸ ਵਿੱਚ ‘ਹ੍ਰੀਂ’ ਵਰਗੇ ਬੀਜ-ਮੰਤਰ ਅਤੇ ‘ਸਰ੍ਵੰ ਸਰ੍ਵੰ’, ‘ਮਲੰ ਮਲੰ’ ਵਰਗੀਆਂ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਿਵਯ-ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਧਾਰਨੀ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਨ।
Avalokiteshvara
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ