Bharat Devotion
Embroidered artwork for ਪ੍ਜ्ਞਾਪਾਰਮിതਾ ਹ੍ਿਦਯ ਸੂਤਰ: Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

ਪ੍ਜ्ਞਾਪਾਰਮിതਾ ਹ੍ਿਦਯ ਸੂਤਰ

ਪ੍ਜ्ਞਾਪਾਰਮിതਾ ਹ੍ਿਦਯ ਸੂਤਰ

ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾ ਹ੍ਿਦਯ ਸੂਤਰ: ਗੁਣਵੱਤ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਾਰੀਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੂਪ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਤਰ ਜੋ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ "ਗਤੇ ਗਤੇ ਪਾਰਾ ਗਤੇ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ।

ਤੁਕਾਂ

ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਸੂਤ੍ਰ ਅਥਵਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਹृਦਯਮ੍ ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤ੍ਯੈ ਆਰ੍ਯਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਯੈ
Prajnaparamitasutra Athava Prajnaparamitahridayam Om Namo Bhagavatyai Arya Prajnaparamitayai

ਸ਼ਲੋਕ 1

ਆਰ੍ਯਾਵਲੋਕਿਤੇਸ਼੍ਵਰੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਗਮ੍ਭੀਰਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਚਾਰ੍ਯਾਂ ਚਰਮਾਣੋ ਵ੍ਯਵਲੋਕਯਤਿ ਸ੍ਮ ਪਞ੍ਚਸ੍ਕਨ੍ਧਾਨ੍ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਮ
Aryavalokiteshvaro Bodhisattvo Gambheeram Prajnaparamitacharyam Charamano Vyavalokayati Sma Panchaskandhan Tanshcha Svabhavashunyan Pashyati Sma

ਸ਼ਲੋਕ 2

ਇਹ ਸ਼ਾਰਿਪੁਤ੍ਰ ਰੂਪਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤੈਵ ਰੂਪਮ੍ ਰੂਪਾਨ੍ਨ ਪृਥਕ੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਯਾਃ ਨ ਪृਥਗ੍ਰੂਪਮ੍ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਸਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਯਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਤਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਏਵਮੇਵ ਵੇਦਨਾਸਂਜ੍ਞਾਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍
Iha Shariputra Rupam Shunyata Shunyaitaiva Rupam Rupanna Prithak Shunyata Shunyatayah Na Prithagrupam Yadrupam Sa Shunyata Ya Shunyata Tadrupam Evameva Vedanasamjnasamskaravijnanam

ਸ਼ਲੋਕ 3

ਇਹ ਸ਼ਾਰਿਪੁਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਲਕ੍षਣਾਃ ਅਨੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾਃ ਅਮਲਾ ਅਵਿਮਲਾਃ ਅਨੂਨਾ ਅਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਃ
Iha Shariputra Sarvadharmah Shunyata Lakshanaah Anutpanna Aniruddhah Amala Avimalah Anuna Aparipurnah

ਸ਼ਲੋਕ 4

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਰਿਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾਯਾਂ ਨ ਰੂਪਂ ਨ ਵੇਦਨਾ ਨ ਸਂਜ੍ਞਾ ਨ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਃ ਨ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਨ ਚਕ੍षੁਃਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਘ੍ਰਾਣਜਿਹ੍ਵਾਕਾਯਮਨਾਂਸਿ ਨ ਰੂਪਸ਼ਬ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਧਰ੍ਮਾਃ ਨ ਚਕ੍षੁਰ੍ਧਾਤੁਰ੍ਯਾਵਨ੍ਨ ਮਨੋਵਿਜ੍ਞਾਨਧਾਤੁਃ ਨ ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਅਵਿਦ੍ਯਾਕ੍षਯੋ ਯਾਵਨ੍ਨ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨ ਜਰਾਮਰਣਕ੍षਯਃ ਨ ਦੁਃਖਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਮਾਰ੍ਗਾਃ ਨ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ
Tasmachhariputra Shunyatayam Na Rupam Na Vedana Na Samjna Na Samskarah Na Vijnanam Na Chakshuh Shrotra Ghrana Jihva Kaya Manamsi Na Rupa Shabda Gandha Rasa Sprashtavya Dharmah Na Chakshurdhatur Yavanna Manovijnanadhatu Na Avidya Na Avidyakshayo Yavanna Jaramaranam Na Jaramaranakshayah Na Duhkhasamudayanirodhamargah Na Jnanam Na Praptirna Apraaptih

ਸ਼ਲੋਕ 5

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਰਿਪੁਤ੍ਰ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਬੋਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿਹਰਤ੍ਯਚਿਤ੍ਤਾਵਰਣਃ ਚਿਤ੍ਤਾਵਰਣਨਾਸ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਾਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਨਿष੍ਠਨਿਰ੍ਵਾਣਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ
Tasmachhariputra Apraaptitvad Bodhisattvasya Prajnaparamitam Ashritya Viharatyachittavaranah Chittavarananastitvad Atrasto Viparyasatikranto Nishthanirvanapraaptah

ਸ਼ਲੋਕ 6

ਤ੍ਰ੍ਯਧ੍ਵਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਬੁਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਮ੍ਬੋਧਿਮਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਃ
Tryadhvavyavasthitah Sarvabuddhah Prajnaparamitam Ashritya Anuttaram Samyaksambodhim Abhisambuddhah

ਸ਼ਲੋਕ 7

ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾ ਮਹਾਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਨੁਤ੍ਤਰਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਮਸਮਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਪ੍ਰਸ਼ਮਨਃ ਸਤ੍ਯਮਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਵਾਤ੍
Tasmajjnatavyam Prajnaparamita Mahamantrah Mahavidyamantro Anuttaramantrah Samasamamantrah Sarvaduhkhaprashamanah Satyam Amithyatvat

ਸ਼ਲੋਕ 8

ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਯਾਮੁਕ੍ਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਤਦ੍ਯਥਾ - ਗਤੇ ਗਤੇ ਪਾਰਗਤੇ ਪਾਰਸਙ੍ਗਤੇ ਬੋਧਿ ਸ੍ਵਾਹਾ
Prajnaparamitayamukto Mantrah Tadyatha Gate Gate Paragate Parasamgate Bodhi Svaha

ਸ਼ਲੋਕ 9

ਇਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਹृਦਯਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍
Iti Prajnaparamitahridayam Samaptam

ਸ਼ਲੋਕ 10

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ

Best Time (Muhurta)

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ

Sacred Offerings

ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ

ਪਿਛੋਕੜ

ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾ ਹ੍ਿਦਯ ਸੂਤਰ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾਹ੍ਿਦਯਮ, ਮਹਾਯਾਨ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਾਰਮਿਤਾ (ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਪਰਿਪੂਰਣਤਾ) ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ੈਨ, ਤਿਬਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਯਾਨ ਪਰਿਪਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਛੋਟੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀਸਤ੍ਵ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਸਮਝ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਂਚ ਸਕੰਧ (ਇਕੱਠੇ ਹਿੱਸੇ) ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਰੀਪੁੱਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੂਪ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਹੈ, ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਨਾ ਉਤਪਤ੍ਤੀ, ਨਾ ਲੋਪ, ਨਾ ਮਾਰਗ। ਸੂਤਰ "ਗਤੇ ਗਤੇ ਪਾਰਾ ਗਤੇ ਪਾਰ ਸੰਗਤੇ ਬੋਧਿ ਸਵਾਹਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ 9ਵੇਂ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਈ ਚੀਨੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਾਤਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਆਨ ਝਾਂਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਟੀਕ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਪੰਨਾ ਕੋਈ ਤਾਰੀਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?

ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਿਖਿਆ

ਸੂਤਰ ਆਰਯ ਅਵਲੋਕਿਤੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਬੋਧੀਸਤ੍ਵ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਂਚ ਸਕੰਧਾਂ, ਅਰਥ ਰੂਪ, ਵੇਦਨਾ, ਸੰਜ੍ਞਾ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਾਰੀਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਥੇ ਸ਼ਾਰੀਪੁੱਤ੍ਰ, ਇਥੇ ਸ਼ਾਰੀਪੁੱਤ੍ਰ।

ਰੂਪ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਹੈ

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਾਈਨਾਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰੂਪ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਆਪ ਰੂਪ ਹੈ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਦਨਾ, ਸੰਜ੍ਞਾ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਦੀ ਸਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਪਣਾ ਅਲੱਗ, ਸਥਿਰ ਸੁਭਾਅ ਘਾਟਣ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਅਪੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਨਾ ਇਹ, ਨਾ ਉਹ

ਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੱਖ, ਕੰਨ, ਨੱਕ, ਜੀਭ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਮਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਾ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ, ਮੁੱਖ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੁੱਖ, ਉਤਪਤੀ, ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਬੁੱਧ ਸਿਖਿਆ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ੇਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।

ਨਿਰਭਉਤਾ

ਬੋਧੀਸਤ੍ਵ ਕੋਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਪਰਿਪੂਰਣਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਬੇ-ਭਉ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਲਤ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਨਿਰਵਾਣ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰੈ ਕਾਲ ਦੇ ਸਭ ਬੁੱਧ ਸਮਾਨ ਪਰਿਪੂਰਣਤਾ ਰਾਹੀਂ ਬੋਧਿ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

ਨੌਵੇਂ ਸਲੋਕ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ

ਆਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਗਤੇ ਗਤੇ ਪਾਰਾ ਗਤੇ ਪਾਰ ਸੰ ਗਤੇ ਬੋਧਿ ਸਵਾਹਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਗਿਆ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗਿਆ, ਜਾਗਨਾ, ਹੇ! ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਖੁਦ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਪਰਿਪੂਰਣਤਾ ਨੂੰ ਮਹਾ-ਮੰਤ੍ਰ, ਅਨੁੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Avalokiteshvara ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਪਾਠ

Avalokiteshvara

Avalokiteshvara ਦਾ ਸਭ ਵੇਖੋ →

ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ

ਸਭ ਵੇਖੋ

ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ