প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা হৃদয় সূত্ৰ
এই গ্ৰন্থখন হৈছে মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ এটি অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ সূত্ৰ, য'ত শূন্যতা আৰু প্ৰজ্ঞাৰ পাৰমিতাৰ বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই সূত্ৰত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰে শাৰীপুত্ৰক শূন্যতাৰ গভীৰ জ্ঞান উপদেশ দিছে।
পদসমূহ
এইখন প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা সূত্ৰ অথবা প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা হৃদয়। ওঁ, ভগৱতী আৰ্য প্ৰজ্ঞাপাৰমিতাৰ প্ৰতি নমস্কাৰ।
শ্লোক 1
আৰ্য অৱলোকিতেশ্বৰ বোধিসত্ত্বই গভীৰ প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা চাৰ্যাত চলি থাকোঁতে পঞ্চস্কন্ধবোৰক অৱলোকন কৰিছিল আৰু সেইবোৰক স্বভাৱশূন্য দেখিছিল।
শ্লোক 2
হে শাৰিপুত্ৰ, ইয়াত ৰূপ শূন্যতা, শূন্যতাই ৰূপ। ৰূপৰ পৰা শূন্যতা পৃথক নহয়, শূন্যতাৰ পৰা ৰূপ পৃথক নহয়। যি ৰূপ, সেয়ে শূন্যতা; যি শূন্যতা, সেয়ে ৰূপ। একেদৰে বেদনা, সংজ্ঞা, সংস্কাৰ আৰু বিজ্ঞান।
শ্লোক 3
হে শাৰিপুত্ৰ, ইয়াত সকলো ধৰ্ম শূন্যতা লক্ষণযুক্ত। সিহঁত অনুৎপন্ন, অনিৰুদ্ধ, অমল, অবিমল, অনূন আৰু অপরিপূৰ্ণ।
শ্লোক 4
সেয়ে হে শাৰিপুত্ৰ, শূন্যতাত ৰূপ নাই, বেদনা নাই, সংজ্ঞা নাই, সংস্কাৰ নাই, বিজ্ঞান নাই। চক্ষু, শ্ৰোত্ৰ, ঘ্ৰাণ, জিহ্বা, কায়, মন নাই। ৰূপ, শব্দ, গন্ধ, ৰস, স্প্ৰষ্টব্য, ধৰ্ম নাই। চক্ষুধাতুৰ পৰা মনোবিজ্ঞানধাতুলৈকে নাই। অৱিদ্যা নাই, অৱিদ্যা ক্ষয় নাই, জৰামৰণ নাই, জৰামৰণ ক্ষয় নাই। দুঃখ, সমুদয়, নিৰোধ, মাৰ্গ নাই। জ্ঞান নাই, প্ৰাপ্তি নাই, অপ্রাপ্তি নাই।
শ্লোক 5
সেয়ে হে শাৰিপুত্ৰ, বোধিসত্ত্বৰ অপ্রাপ্তিত্বৰ বাবে প্ৰজ্ঞাপাৰমিতাৰ আশ্ৰয় লৈ চিত্তাবৰণহীন হৈ বিহাৰ কৰে। চিত্তাবৰণ নথকাৰ বাবে তেওঁ ভয়শূন্য, বিপৰ্যাস অতিক্ৰম কৰি নিষ্ঠ নিৰ্বাণ প্ৰাপ্ত হয়।
শ্লোক 6
তিনি অধ্বত অৱস্থিত সকলো বুদ্ধই প্ৰজ্ঞাপাৰমিতাৰ আশ্ৰয় লৈ অনুত্তৰ সম্যক সম্বোধি লাভ কৰিছে।
শ্লোক 7
সেয়ে জানিবা যে প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা মহামন্ত্ৰ, মহাবিদ্যা মন্ত্ৰ, অনুত্তৰ মন্ত্ৰ, সমসম মন্ত্ৰ। ই সকলো দুঃখ প্ৰশমিত কৰে, সত্য, অমিথ্যা হোৱাৰ বাবে।
শ্লোক 8
প্ৰজ্ঞাপাৰমিতাত উক্ত মন্ত্ৰ এইদৰে: গতে গতে পাৰগতে পাৰসংগতে বোধি স্বাহা।
শ্লোক 9
ইতি প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা হৃদয় সমাপ্ত।
শ্লোক 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
পৃষ্ঠভূমি
প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা হৃদয় সূত্ৰখন মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰধান সূত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সূত্ৰখন প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা সাহিত্যৰ অংশ, যাক 'পাৰমিতা' অৰ্থাৎ 'পাৰ হৈ যোৱা' বা 'পূৰ্ণতা' বুলি জনা যায়। সূত্ৰখন সাধাৰণতে ধ্যান আৰু প্ৰাৰ্থনাত আবৃত্তি কৰা হয়, বিশেষকৈ তিব্বতী আৰু সমগ্ৰ এছিয়াৰ বৌদ্ধসকলৰ মাজত। ইয়াত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰে তেওঁৰ অনুগামী শাৰীপুত্ৰক শূন্যতাৰ গভীৰ তত্ত্ব বুজাইছে।
আপুনি জানেনে?
গ্ৰন্থ পৰিচয়
প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা হৃদয় সূত্ৰ, যাক হাৰ্ট সূত্ৰ বুলিও কোৱা হয়, মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ সূত্ৰ। ই প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা সাহিত্যৰ এক সংক্ষিপ্ত ৰূপ, যিয়ে শূন্যতাৰ ধাৰণাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত।
বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰ
এই সূত্ৰত আৰ্য অৱলোকিতেশ্বৰ বোধিসত্ত্বই গভীৰ প্ৰজ্ঞাপাৰমিতাত চৰ্য্যা কৰি পঞ্চস্কন্ধসমূহক শূন্য স্বভাৱৰূপে দৰ্শন কৰে। অৱলোকিতেশ্বৰ কৰুণাৰ বোধিসত্ত্ব হিচাপে পৰিচিত।
শাৰীপুত্ৰৰ উল্লেখ
সূত্ৰটোত বুদ্ধৰ প্ৰধান শিষ্য শাৰীপুত্ৰক উদ্দেশ্যি শিক্ষা দিয়া হৈছে। শাৰীপুত্ৰ বৌদ্ধ পৰম্পৰাত জ্ঞানৰ প্ৰতীক।
শূন্যতাৰ ব্যাখ্যা
সূত্ৰত কোৱা হৈছে যে 'ৰূপ শূন্যতা, শূন্যতাই ৰূপ' – অৰ্থাৎ ৰূপ আৰু শূন্যতা অভিন্ন। ই সকলো ধৰ্মৰ শূন্যতা স্বভাৱ সন্দৰ্ভত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা।
প্ৰসিদ্ধ মন্ত্ৰ
সূত্ৰৰ শেষৰ মন্ত্ৰ 'গতে গতে পাৰগতে পাৰসংগতে বোধি স্বাহা' বৌদ্ধ জগতত অতি প্ৰসিদ্ধ। এই মন্ত্ৰই জ্ঞান (বোধি) লৈ গতি কৰাৰ অৰ্থ বহন কৰে।
প্ৰভাৱ
এই সূত্ৰ মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মত অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, বিশেষকৈ জেন আৰু তিব্বতীয় বৌদ্ধ ধৰ্মত। চমু হৈয়ো ই গভীৰ দাৰ্শনিক অৰ্থৰে পৰিপূৰ্ণ।
