ကိသာဂေါတမီနှင့် မုန်းညင်းစေ့

ဘုရားရှင်ဘဝတွင် ကိသာဂေါတမီ ဟုခေါ်သော အမျိုးသမီးတစ်ဦး နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အမည်သည် ကလေးဘဝက ထင်ရှားသော ပိန်ပါးသည့် ကိုယ်ဟန်ကို ရည်ညွှန်းသော 'ပိန်ပါးသော ဂေါတမီ' ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲသော မိသားစုတွင် ဖွားမြင်ပြီး ချမ်းသာသော ကုန်သည်တစ်ဦး၏ သားနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားသောအခါ သူမ၏ ပျော်ရွှင်မှုသည် ပြည့်စုံခဲ့သည်။ ကလေး ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကိသာဂေါတမီသည် မိမိ၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာအားလုံးကို သူ့အပေါ် ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် တစ်နေ့တွင် ခြေလှမ်းစလေ့ရစ်သော ငယ်ရွယ်သည့် ကလေးသည် နာမကျန်းဖြစ်ပြီး သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဝမ်းနည်းမှုဖြင့် ပြည့်လျှံနေသော ကိသာဂေါတမီသည် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ကို လက်မခံနိုင်ခဲ့ပေ၊ အကြောင်းမှာ သူမ သေခြင်းကို တစ်ကြိမ်မျှ မမြင်ဖူးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သေဆုံးသွားသော သားကို လက်ဖြင့် ချီထားပြီး ၎င်းကို အသက်ပြန်ရစေနိုင်သော ဆေးကို တောင်းရန် တံခါးတိုင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ လူများက ကြင်နာစွာ ကြည့်ကြသော်လည်း ဘယ်သူမျှ မကူညီနိုင်ခဲ့ပေ၊ အချို့ကမူ ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း မရှိသော ဝမ်းနည်းမှုကို ငြီးငွေ့ကာ၊ သေးငယ်ပြီး လှုပ်ရှားခြင်း မရှိသော ကိုယ်ထည်ကို ရင်ခွင်တွင် ပွေ့ထားရင်း မြို့ထဲ ဆက်လျှောက်သွားသော သူမကို တံခါးများမှ နှင်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။

နောက်ဆုံးတွင် တစ်ဦးက သူမအား ဘုရားရှင်ထံ သွားရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။ ကိသာဂေါတမီသည် ဘုရားရှင်ထံ အမြန်ပြေးသွားပြီး ကလေးကို ရှေ့တွင် ထားကာ “ဘုရား၊ ကျွန်မ သားကို ပြန်အသက်ရှင်စေရန် ဆေးကို ပေးပါ” ဟု တောင်းပန်ခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်သည် ကရုဏာအပြည့်ဖြင့် သူမကို ကြည့်ခဲ့သည်။ ငြင်းဆန်ခြင်း သို့မဟုတ် အမှန်တရားကို တိုက်ရိုက် ရှင်းပြခြင်း မပြုဘဲ၊ ညင်သာစွာ “မြို့ထဲ သွားပြီး သားသမီး သို့မဟုတ် မည်သူမျှ မသေဆုံးဖူးသော အိမ်တစ်အိမ်မှ မုန်းညင်းစေ့ တစ်စေ့ ရှာပါ။ ထိုစေ့ကို ယူလာပါ၊ ငါက သင့်သားကို ကုသရန် အသုံးပြုမည်” ဟု မိန့်တော်မူသည်။

မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ပြည့်လျှံလာသော ကိသာဂေါတမီသည် အိမ်တိုင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အိမ်တိုင်းတွင် “သင့်အိမ်တွင် မုန်းညင်းစေ့ ရှိပါသလား။ သေဆုံးမှု မကြုံဖူးသော အိမ်မှ တစ်စေ့ လိုအပ်ပါသည်” ဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ လူများက မုန်းညင်းစေ့ ပေးရန် ဝမ်းသာကြသော်လည်း သေခြင်းအကြောင်း မေးသောအခါ “အို၊ ဤမိသားစုတွင် မိဘ၊ ကလေး၊ ခင်ပွန်း အများအပြား ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါပြီ” ဟု ပြန်ဖြေကြသည်။ အိမ်အချို့တွင် “ဤနေရာတွင် အနည်းငယ်သာ သေဆုံးခဲ့ပါသည်” ဟု ဆိုကြပြီး၊ အခြားအိမ်များတွင် “သေဆုံးသူ အရေအတွက်သည် အသက်ရှင်သူများထက် ပိုများပါသည်” ဟု ပြောကြသည်။ အိမ်တစ်အိမ်မျှ သေခြင်းဖြင့် မထိခိုက်ခဲ့ပေ။ နေ့ရက် ကြာလာသည်နှင့်အမျှ သူမ၏ မျှော်လင့်ချက် တဖြည်းဖြည်း မှိန်သွားသော်လည်း နားလည်မှု စတင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သေခြင်းသည် သူမ၏ မိသားစုတစ်ခုတည်းသာ ကြုံရသော အရာ မဟုတ်ဘဲ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကံကြမ္မာ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိလာခဲ့သည်။

ကိသာဂေါတမီသည် မုန်းညင်းစေ့ မရှိဘဲ ပြောင်းလဲသော စိတ်နှလုံးဖြင့် ဘုရားရှင်ထံ ပြန်ရောက်လာသည်။ သူမသည် ဘုရားရှင်ရှေ့တွင် ဒူးထောက်ပြီး “သေခြင်းမှ လွတ်သော အိမ်ကို ကျွန်မ မတွေ့နိုင်ခဲ့ပါ။ ယခု ကျွန်မ နားလည်ပါပြီ” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘုရားရှင်သည် သူမအား တရားကို ဟောကြားပြီး၊ ဓမ္မပဒ အဌကထာ (ဓမ္မပဒကျမ်း၏ ရိုးရာ အဌကထာ) အရ ဓမ္မပုဒ် ၁၁၄ ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသော စကားကို ရွတ်ဆိုတော်မူသည်။ “အမတပဒ (အမြဲမပျက်သော အခြေ) ကို မမြင်ဘဲ အနှစ်ရာ အသက်ရှင်ခြင်းထက်၊ အမတပဒကို မြင်သူ၏ တစ်ရက်တည်းသော ဘဝသည် ပို၍ ကောင်းမြတ်သည်။” ဘုရားရှင်က သေခြင်းသည် သစ်ရွက်ကြွေခြင်း သို့မဟုတ် မီးအိမ်ငြိမ်းခြင်းကဲ့သို့ သဘာဝကျကြောင်း၊ ကျရမည့်အရာကို ဆုပ်ကိုင်ခြင်းသည် ပို၍ ဒုက္ခကိုသာ ဖြစ်စေကြောင်း ရှင်းပြတော်မူသည်။ ထိုစကားကို ကြားသောအခါ ကိသာဂေါတမီသည် ထိုနေရာတွင်ပင် ပထမအဆင့်ဖြစ်သော သောတာပန် (ရေစီးဝင်ခြင်း) ကို ရရှိခဲ့သည်။

ကိသာဂေါတမီသည် ခင်ပွန်း၏ ချမ်းသာသော အိမ်ထောင်စု၏ အပျော်အပါးအားလုံးကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်ပြီး ဘိက္ခုနီ သံဃာ သို့ ဝင်ရောက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ရိုးရာအရ ၎င်း၏ အပြည့်အဝ နိုးကြားမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် မမျှော်လင့်သော လမ်းကြောင်းဖြင့် ရောက်ရှိခဲ့သည် — မီးအိမ်တစ်လုံး၏ မီးတောက်ခြင်းနှင့် ဖြည်းဖြည်း ငြိမ်းသွားခြင်းကို ကြည့်ရှုနေစဉ် ၎င်း၏ တိုတောင်းသော တက်ခြင်းနှင့် ကျခြင်းတွင် ကလေးအကြောင်း ဘုရားရှင် သူမအား ပြခဲ့သော ဘဝအမှန်တရား တူညီကို မြင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုတရားထိုင်ခြင်းဖြင့် အရဟတ္တ၊ အပြည့်အဝ ဉာဏ်ပွင့်ခြင်းကို ရရှိခဲ့သည်။

သူမ၏ ကိုယ်ပိုင် ဂါထာများကို ရဟန်းမ အကြီးအကဲများ၏ ဂါထာ ဖြစ်သော ထေရီဂါထာတွင် ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ ဇာတ်လမ်းတစ်ခုတည်းမှ ထိန်းသိမ်းထားသည်ထက် ပိုမို ပြင်းထန်သော ဆုံးရှုံးမှု ဖော်ပြချက်ကို ဖော်ပြသည် — ကိုက်ခံရသော မြွေကြောင့် ခင်ပွန်း သေဆုံးခဲ့ပုံ၊ ကလေးနှင့် အတူ၊ မီးလောင်ရာတွင် မိဘနှင့် ညီ အတူ ဆုံးရှုံးခဲ့ပုံ တို့ကို သတိရကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရိုးရာက ဤအကောင့်နှစ်ခုကို သူမ၏ ဘဝအတွက် မှန်ကန်သည်ဟု လက်ခံကြသည် — မုန်းညင်းစေ့ ဇာတ်လမ်းသည် ဝမ်းနည်းမှုကို တစ်ခုတည်းသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်ခန်းစာအဖြစ် ချုံ့ထားပြီး၊ သူမ၏ ကိုယ်ပိုင် ထေရီဂါထာများကမူ တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီးက ငြိမ်းချမ်းမှု မရမီ မည်မျှ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ကို ပျော့ပျောင်းစွာ မဖြတ်ဘဲ ထားရှိသည်။ ဇာတ်လမ်းက နားထောင်သူတိုင်းကို မိမိ၏ အိမ်ကို သူမ၏ အိမ်တွင် ထင်ဟပ်သည်ကို မြင်ရန် ဖိတ်ခေါ်သော်လည်း၊ ထေရီဂါထာက သူမ တစ်ဦးတည်း ကျန်ရစ်ခဲ့သော ကိုယ်ပိုင် အလေးချိန်ကို ထိန်းထားသည်။ ဆွေးမြည်သူများအား ပြောဆိုရာတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆရာများက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်ခန်းစာနှင့် ၎င်း၏ အောက်ရှိ ကိုယ်ပိုင် ဝမ်းနည်းမှု နှစ်ခုလုံးကို ဆွဲယူလေ့ရှိကြသည်။

ဤဇာတ်လမ်းကို ဗုဒ္ဓဘာသာ ရိုးရာများတွင် ရာစုနှစ်များစွာ ပြောပြခဲ့ကြပြီး ဒေသနှင့် စာပေအမျိုးမျိုးတွင် ကွဲပြားသော ပုံစံများ ရှိကြသည်။ အဓိက သင်ကြားချက်မှာ ဒုက္ခသည် တွယ်တာမှုမှ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းမှုသို့ သွားရာလမ်းမှာ အရာခပ်သိမ်း၏ မမြဲခြင်းကို လက်ခံခြင်းဖြင့် ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဤပုံပြင်သည် အိမ်တစ်အိမ်မျှ ဆုံးရှုံးမှုမှ လွတ်မြောက်ခြင်း မရှိကြောင်း သတိပေးပြီး၊ ထိုမျှဝေသော အတွေ့အကြုံတွင် နှိမ့်ချမှုနှင့် ဆက်သွယ်မှုကို ရှာတွေ့ကြသည်။

ဇာတ်လမ်းသည် ကျမ်းဂန်ဆိုင်ရာ အဌကထာ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း နောက်မျိုးဆက်များ နားလည်ပုံကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်၏ ကိုယ်တိုင် ရွတ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာ — ဓမ္မပုဒ် ၁၁၄ ၏ တစ်ကြောင်းတည်းသည် ကျမ်းဂန်ထဲတွင် ရှိသည်။ ၎င်းကို ရွတ်ဆိုခဲ့ရသည့် အကြောင်းကို ရှင်းပြရန် နောက်ပိုင်း အဌကထာဆရာများက ဝန်းရံထားသော မုန်းညင်းစေ့ ခရီးကို ထည့်သွင်းပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အများစုအတွက် ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုသည်နှင့် အခြားတစ်ခုကို သတိရစေခြင်း ဖြစ်သည် — ဆရာ၏ ပြောဆိုချက်တွင်သာမက၊ ၎င်းကို ရှင်းပြရန် အသိုင်းအဝိုင်းက ထိန်းသိမ်းထားသော ပုံပြင်များတွင်လည်း ယုံကြည်မှု၏ မှတ်ဉာဏ် ကျန်ရစ်သည်ဟု ပြသသည်။