မစ္ဆဇာတ် (ဒုတိယတွဲ)

ဤဇာတ်လမ်းကို ပါဠိဇာတကစုစည်းမှု၏ ပထမကျမ်းဖြစ်သော ဧကနိပါတ်၊ ကုလာဝကဝဂ်တွင် ဇာတ်တော်အမှတ် ၃၄ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၎င်း၏ ဝတ္ထုပြဆိုချက်ကို ရိုးရာအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဃောသအား ဆိုင်သော ဇာတကဋ္ဌကထာတွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ကောင်းမြတ်သော ဘုရားရှင်သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတွင် ယခင်မယားအတွက် ပြင်းထန်စွာ တမ်းတသဖြင့် ရဟန်းစည်းကမ်းမှ ယိုင်လဲနေသော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ ဤစိတ်ပညာဆိုင်ရာ တရားစကားကို မိန့်ကြားခဲ့သည်။

ရှေးအခါ ဗာရာဏသီပြည်ကို ဗြဟ္မဒတ်မင်းက အုပ်စိုးစဉ်၊ ဘုရားလောင်းသည် မင်း၏ ယုံကြည်ရသော ရာဇပုရောဟိတ်နှင့် အဓိက ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျင့်ဝတ်သန့်စင်မှု၊ နက်နဲသော ပညာတတ်ကျွမ်းမှုနှင့် လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ မပြောဘဲ ကွယ်ဝှက်ထားသော စိတ်ထားကို သိမြင်နိုင်သည့် ဉာဏ်ရှိမှုဖြင့် ကျော်ကြားသော ရာဇပုရောဟိတ်သည် နေ့စဉ် မိမိ၏ အဖော်များနှင့်အတူ သန့်စင်ရေချိုးရန် မြစ်ကမ်းသို့ သွားလေ့ရှိသည်။ ဤငြိမ်သက်သော စည်းကမ်းသည် ဤဇာတ်လမ်း ဖြစ်ပေါ်သော နံနက်တွင် သူ့ကို အတိအကျ လိုအပ်ရာနေရာသို့ တိုက်ဆိုင်စွာ ရောက်စေခဲ့သည်။

ထိုအချိန်၌ စီးဆင်းနေသော မြစ်၏ နက်ရှိုင်းသော ရေထဲတွင် ကြီးမားသော ငါးထီးတစ်ကောင် နေထိုင်သည်။ ၎င်းသည် ပျော့ပျောင်းပြီး အရောင်တောက်သော ငါးမတစ်ကောင်ကို အလွန်ချစ်ခင်မိနေသဖြင့် မိမိ၏ စိတ်ကို မထိန်းနိုင်ဖြစ်နေသည်။ တစ်နေ့ နံနက်တွင် ငါးမသည် ရှေ့မှ ကြည့်ရှုလှပစွာ ကူးခတ်ရင်း ဝါးပင်များကြားတွင် ဝင်ထွက်ကာ နောက်သို့ ပြုံးပြုံလှည့်ကြည့်သည်။ ကာမဆန္ဒဖြင့် ပြည့်နေသော ငါးထီးသည် မဆင်မခြင် လိုက်ပါသွားသည်။ ၎င်းသည် ငါးမ၏ တောက်ပသော အမွေးအမျှင်ကိုသာ စိုက်ကြည့်နေသဖြင့် မြစ်ကြောင်းကို ဖြတ်၍ ဆွဲထားသော ကြီးမားသည့် ကြိုးမျှင်ကွန်ကို မသတိထားမိပေ။ ငါးမသည် သတိရှိစွာ ရေနက်ဝှမ်းသို့ ရှောင်ထွက်ပြီး လုံခြုံစွာ ကူးသွားသော်လည်း၊ ချစ်ခြင်းဖြင့် မျက်စိမှုန်နေသော ငါးထီးသည် ကွန်ပေါက်ထဲသို့ တိုက်ရိုက်ဝင်သွားပြီး ချက်ချင်း ငါးဖမ်းသမားတို့၏ လှေထဲသို့ ဆွဲတင်ခံရသည်။

ငါးဖမ်းသမားတို့သည် ဖမ်းမိသော ငါးကို ကမ်းခြေသို့ ယူဆောင်ပြီး မီးကြီးမြိုက်စွာ ဖိုကြသည်။ ပူလောင်သော မီးသွေးနီများဖြင့် အိပ်ရာကဲ့သို့ ပြင်ဆင်ကြသည်။ သူတို့သည် အသက်ရှူ၍ မနေနိုင်သော ထိုငါးကို ခြောက်သွေ့သော သဲပေါ်တွင် ချထားပြီး ကင်ရန် သံတံစို့များကို ချွန်ထက်စေကြသည်။ မီးပူဒဏ်ကြောင့် ရုန်းကန်နေသော ထိုငါးသည် မိမိ၏ အသက်အတွက် မငိုဘဲ၊ ပူလောင်နေသော မီးသွေးများအတွက်လည်း မညည်းတွား၊ နိမ့်ကျသော အသံဖြင့် ညည်းညူခဲ့သည်: “အို! ငါ့နှလုံးကို ဖောက်ထွင်းသော တံစို့မဟုတ်၊ ငါ့အသားကို လောင်ကျွမ်းစေသော မီးသွေးလည်း မဟုတ်! ငါ့ဝေဒနာတစ်ခုတည်းမှာ ငါ့ချစ်သူက ငါ့ကို နက်ရှိုင်းသော ရေထဲတွင် အခြားငါးမနှင့် ပျော်ပါးရန် ထားခဲ့သည်ဟု တွေးမည်ဖြစ်သော ထိုအရာပင်! ထိုအပြစ်မဲ့ သံသယသည် ဤမီးသွေးများထက် ငါ့စိတ်ကို ပိုမိုလောင်ကျွမ်းစေသည်!” ၎င်းသည် အပူနှင့် တံစို့က သူ့ကို နာကျင်စေခြင်း မရှိသည်ဟု မဆိုဘဲ၊ ထိုနာကျင်မှုသည် သူ၏ အမှန်တကယ် ဆင်းရဲဒုက္ခ မဟုတ်ကြောင်းသာ ဆိုသည်။ သေခြင်း၏ အနားတွင် ရောက်နေသော်လည်း သူ၏ စိတ်သည် ကိုယ်ပိုင် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အမှန်အရင်းအမြစ်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုရှင်းလင်းမှုသည် ကွန်ကို ရှေ့မတိုင်မီ သတိပြုနိုင်ရန် မလုံလောက်ခဲ့ပေ။

ထိုအချိန်တွင်ပင် ဘုရားလောင်းသည် သန့်စင်ရေချိုးရန် မြစ်ကမ်းသို့ ရောက်လာသည်။ နတ်ရှင်ဆိုင်ရာ နားကြားနိုင်စွမ်းရှိသော ရာဇပုရောဟိတ်သည် ငါး၏ ညည်းတွားသံကို ကြားရသည်နှင့် ၎င်း၏ ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာနှင့် ပြက်ရယ်ဖွယ် အဓိပ္ပာယ်ကို ချက်ချင်း နားလည်သွားသည်။ ၎င်းက စဉ်းစားသည်: “ကြည့်စမ်း၊ ကာမဆန္ဒ၏ မူးယစ်မှုသည် အမြစ်တွယ်နက်ရှိုင်းလှပါသည်တကား! ဤဆင်းရဲသော သတ္တဝါသည် အသက်ရှင်လျက် ကင်ခံရတော့မည်ဖြစ်သော်လည်း၊ သူ၏ စိတ်သည် ချစ်သူ၏ သံသယမနာလိုမှုကိုသာ စွဲလမ်းနေသည်! ဤမိုက်မဲသူသည် ဤကပ်ငြိမှု အခြေအနေဖြင့် သေဆုံးပါက သူသည် တိုက်ရိုက် ငရဲမီးထဲသို့ ကျရောက်လိမ့်မည်။” ဘုရားလောင်းသည် ငါးဖမ်းသမားတို့ထံ ချဉ်းကပ်ပြီး အာဏာရှိသော အသံဖြင့် ပြောသည်: “အချင်းတို့၊ ဤငါးကို မသတ်ကြပါနှင့်။ ဤကဟာပဏ ဆယ့်ခြောက်ခုကို ယူပြီး ဤငါးကို ငါ့အား ပေးကြပါ။” ထိုငွေကြောင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်သော ငါးဖမ်းသမားတို့သည် ငါးကို အပ်နှံလိုက်ကြသည်။

ဘုရားလောင်းသည် အသက်ရှူ၍ မနေနိုင်သော သတ္တဝါကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ညင်ညင်သာသာ ချီယူပြီး အေးမြသော ရေတိမ်ဆီသို့ ယူသွားကာ ခိုင်မာသော ကရုဏာဖြင့် ဆုံးမသည်: “နားထောင်လော့၊ မိုက်မဲသော ငါးရယ်! ယနေ့ နံနက် ငါ ရောက်မလာခဲ့ပါက၊ သင်၏ အလောင်းသည် ယခု နီရဲသော မီးသွေးပေါ်တွင် ကင်ခံရနေလိမ့်မည်! သင့်ကာမဆန္ဒက သင့်ကို သေခြင်းအန္တရာယ်အပေါ် မျက်စိမှုန်စေခဲ့သည်။ ထိုကာမ၏ မူးယစ်မှုကို သင့်နှလုံးမှ ဖယ်ရှားလော့။ အာရုံဆန္ဒတွင် တပ်မက်ခြင်းသည် သတ္တဝါတို့ကို ဒုက္ခနှင့် သေခြင်းသို့သာ ဦးတည်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်!” ငါးသည် ရေထဲတွင် ခေါင်းကို နှိမ့်ချ၍ နက်နဲစွာ ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြသကာ၊ ကာမဆန္ဒ၏ ပြင်းထန်သော တပ်မက်မှုကို စွန့်လွှတ်ရန် ကတိပြုပြီး မြစ်၏ အေးမြသော နက်နဲရာသို့ ကူးခတ်သွားသည်။

တရားဒေသနာ အဆုံးတွင် ဘုရားရှင်က ချစ်ခြင်းဖြင့် ဖျားနာနေသော ငါးထီးသည် နောက်ပြန်ဆုတ်နေသော ထိုရဟန်းကိုယ်တိုင် ဖြစ်ကြောင်း၊ လိုလားသော ငါးမသည် သူ၏ ယခင်မယား ဖြစ်ကြောင်းနှင့် သူ့ကို ငွေဖြင့် ကယ်တင်သော ပညာရှိ ရာဇပုရောဟိတ်သည် ထိုယခင်ဘဝ၌ ဘုရားရှင်ကိုယ်တိုင် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြတော်မူသည်။ ထိုအရာကို ကြားသောအခါ ရဟန်းသည် မိမိ ဆက်လက် သယ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သော ထိုစွဲလမ်းမှုသည် အခြားကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုတွင်ပင် သူ၏ အသက်ကို တစ်ကြိမ်ဆုံးရှုံးစေခဲ့ဖူးကြောင်း၊ ၎င်း၏ အမှန်သဘောကို စိတ်ရိုးစွာ ဝန်ခံခြင်းဖြင့်သာ ထိုစွဲလမ်းမှုမှ လွတ်မြောက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း နားလည်သွားသည်။ ဋ္ဌကထာအရ ဤဇာတ်လမ်းကို အဆုံးထိ ပြန်ပြောပြသောအခါ ထိုရဟန်းသည် ပထမဆင့် သိမြင်ခြင်း (သောတာပန်) ကို ရရှိခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။