ਵਰਧਮਾਨ ਨੂੰ ਨਮਨ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਵਰਧਮਾਨ (ਮਹਾਵੀਰ) ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮੈਂਪਣ' ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ (ਜਨਮ-ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ) ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਵਰਧਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਮਮਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਰਧਮਾਨ (ਮਹਾਵੀਰ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਜੈਨ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਧਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਵਰਧਮਾਨ ਮਹਾਵੀਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 24ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਨਿਰਮਮਤਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵ ਜੋ ਮਮਤਾ ਜਾਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਵੀਰ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਜੈਨ ਦਰਸ਼ਨ) ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ 'ਸੰਸਾਰ' ਦਾ ਅਰਥ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਸ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਛੰਦ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਛੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ 8 ਅੱਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਦੇਸ਼
ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂਤਵਾਦ (ਕਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ) ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ 'ਨਿਰਮਮਤਵ' (ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਨਿਆਸ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ
ਮਹਾਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ ਲਗਭਗ 599 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਿਧਾਰਥ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਲਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ-ਪਾਟ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਮਾਰਗ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mahavira
ਜੈਨ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ
