මහාපදුම ජාතකය

ජේතවනාරාමයේ වැඩ වාසය කරමින් බුදුරජාණන් වහන්සේ චිඤ්චමාණවිකාට අදාළව මෙම කථාව වදාළ සේක. ඇය තම සිවුරු යට ලී කැබැල්ලක් බැඳගෙන, රැස්ව සිටි ජනයා ඉදිරියේ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇගේ දරුවාගේ පියා බවට බොරුවට ප්‍රකාශ කළාය. සක්දෙවිඳුන්ගේ මැදිහත්වීම නිසා ලී කැබැල්ල ගිලිහී ගොස් ඇගේ වංචාව සියල්ලන් ඉදිරියේ හෙළි වූ අතර, කෝපයට පත් ජනතාව ඇය විහාරයෙන් නෙරපා දැමූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළේ, නිර්දෝෂී මිනිසෙකු බොරුවෙන් විනාශ කිරීමට ඇය ගත් මේ පළමු උත්සාහය නොවන බවයි. ඉන්පසු ඈත අතීතයේ සිදු වූ කථාවක් වදාරන ලදී.

පුරාණ කාලයේ බරණැස් නගරය බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා ධර්මිෂ්ඨව පාලනය කළේය. ඔහුගේ අග මෙහෙසියගේ කුසින් බෝධිසත්වයන් වහන්සේ උපත ලැබූහ. පිපුණු සුදු නෙළුමක් (පදුම) මෙන් නිර්මල, දීප්තිමත් හා සුවඳැති සිරුරක් ඇති බැවින් කුමරුට මහාපදුම යන නම ලැබුණි. මෙහෙසිය කල්ගත වූ පසු රජතුමා ඉතා රූමත් නමුත් උඩඟු හා කාමුක ස්ත්‍රියක් අග මෙහෙසිය ලෙස පත් කළේය.

කීපවසරකට පසු දේශසීමා ප්‍රදේශවල කැරැල්ලක් ඇති විය. රජතුමා සේනාව සමඟ එය මර්දනය කිරීමට ගිය අතර, රාජධානියේ පාලනය මහාපදුම කුමරුට භාර දුන්නේය. කුමරු එතරම් ප්‍රඥාවෙන්, යුක්තියෙන් හා කරුණාවෙන් රට පාලනය කළ බැවින් සමස්ත ජනතාව ප්‍රීතියට පත් වූහ. රජතුමා ජයග්‍රහණයෙන් ආපසු පැමිණි විට මහාපදුම කුමරු සැරසුණු ඇතු පිට නැගී පියාණන් පිළිගැනීමට ගොස්, නගරය ජය කොඩිවලින් සරසවා ඇත. මාලිගාවේ උඩු මහලෙන් දීප්තිමත් තරුණ කුමරුගේ රූපය දුටු දුෂ්ට මෙහෙසිය ආශාවෙන් ගිනි ගත්තාය.

එදින දහවල්, කුමරු තම පියාට උපස්ථාන කිරීම සඳහා රාජ අන්තඃපුරයට පිවිස සිටි විට, ඒ පාපී ස්ත්‍රිය ඔහුගේ සිවුර අල්ලාගෙන අනුචිත ලිංගික සම්බන්ධයක් ඉල්ලා, රාජ බලය හා රහසිගත සැප පෙන්වා ඔහුව මුළා කළාය. භීතියට පත් වූ කුමාර පදුම ඇගෙන් මිදී දැඩි ලෙස ඇයට අවවාද කළේය. “මෑණියනි, මෙවැනි අයහපත් වචන නොකියන්න. ඔබ මාගේ පියාණන්ගේ භාර්යාවයි, මට ජනනී මාතාව සේ පූජනීයයි. මම මැරුණද එවැනි පාපයක් නොකරමි.”

තම අපරාධය හෙළිවේ යැයි බියපත් වූ මෙහෙසිය භයානක පළිගැනීමක් සැලසුම් කළාය. ඇය තම ඇඳුම් ඉරා දමා, තමාගේම නියපොතුවලින් තම කම්මුල් හා පියයුරු සීරාගෙන, හිසට දූවිලි ඇතිරී, ඇඳ මත වැලපෙමින් වැතිරී සිටියාය. රජතුමා ආපසු පැමිණ ඇයගෙන් කවුරු හෝ වරදක් කළේදැයි ආදරයෙන් විමසූ විට, වංචනික මෙහෙසිය කුමරු ඇගේ කාමරයට බලහත්කාරයෙන් ඇතුළු වී තමාට හිංසා කළ බව හඬමින් චෝදනා කළාය.

කෝපයෙන් අන්ධ වූ රජතුමා, අමාත්‍යවරුන්ගේ, දුක්වන ජනතාවගේ හා ශුද්ධ තපස්වීන්ගේ ආයාචනා පවා නොතකා, කුමරුට විනිශ්චයක් ලබා නොදී, ඔහුව දම්වැල්වලින් බැඳ, මරණ දණ්ඩනයට නියමිත බව හඟවන බෙර හඬ මැද නගරය හරහා ගෙන ගොස්, “සොරුන්ගේ ප්‍රපාතය” (කෝරපාපාත) ලෙස හැඳින්වෙන තියුණු කඳු මුදුනෙන් විසි කරන ලෙස අණ කළේය.

ගුණවත් කුමරු ප්‍රපාතයට වැටෙද්දී ඔහුගේ සිත ඔහුට චෝදනා කළ අයට ඇති මෛත්‍රියෙන් පිරී තිබුණි. එම කඳුමත වාසය කළ දේවතාවෙක්, කුමරුගේ ශීලයේ ප්‍රතාපයෙන් ප්‍රසන්න වී, වැටෙන කුමරුව තම අත් දෙකෙන්ම ඇල්ලූ අතර, “පදුම, බිය නොවන්න” ලෙස සැනසීම් දුන්නේය. මනුෂ්‍ය ලෝකයේ ආරක්ෂිතව තබා ගැනීමට නොහැකි වූ නිසා, දේවතාවා කුමරුව පහළට ගෙන ගොස් නාග රජුගේ පෙඟේ තැබීය. නාගරාජයා ඔහුව ගෞරවයෙන් පිළිගෙන පාතාල නාග ලෝකය වෙත ගෙන ගියේය.

එක් වසරක් නාග ලෝකයේ දිව්‍යමය සත්කාර ලැබූ පදුම කුමරු, පසුව මිනිස් ලොවට ආපසු යාමට ඉල්ලා සිටි අතර, හිමාලයේ හුදකලා වනාන්තර ආරාමයක ගස් පොතු ඇඳුම් ඇඳ තාපසයෙකු ලෙස ජීවත් විය.

මේ අතර, මෙහෙසිය තම ඇඳුම් ඉරා දමා තම ශරීරය සීරා ගන්නා අයුරු දුටු වනාන්තර පාලකයෙක්, ඇගේ වංචාව බරණැසට දැනුම් දුන් අතර සත්‍යය හෙළි විය. තමා කෙතරම් දරුණු ලෙස රවටා තිබුණේද යන්න දැනගත් බ්‍රහ්මදත්ත රජතුමා මෙහෙසිය අත්අඩංගුවට ගෙන, තම නිර්දෝෂී පුත්‍රයාට දඬුවම් කළ ප්‍රපාතයේම මුදුනෙන් ඇය පහළට විසි කරවීය. එය ඇගේ වංචාවට තදින් හා සුදුසු අවසානයක් වූවද, ඇය විසින් ඇති කරන ලද දුක නැවත ඉවත් කළ නොහැකි විය.

තවමත් පුත්‍රයා අගාධයට වැටී මිය ගියා යැයි සිතා ශෝකයෙන් හා දැඩි පසුතැවීමෙන් පීඩා විඳි රජතුමා, කඳුකර වනාන්තරයට ගොස් මහාපදුම කුමරුගේ සන්සුන් ආරාමයට පැමිණියේය. ජීවතුන් අතර සිටින, තපස් තේජසින් බැබළෙන තම පුත්‍රයා හඳුනාගත් රජතුමා, ඔහුගේ පා මුල වැටී හඬා වැලපුණේය. තමා කළ බිහිසුණු මෝඩකම පාපොච්චාරණය කළ ඔහු, කුමරුට නැවත පැමිණ රජකම භාර ගන්නා ලෙස ආයාචනා කළේය.

පදුම කුමරු මෘදු ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කළේය: “පියාණෙනි, විෂ මිශ්‍ර ආහාර කවලයක් වමනය කළ අයෙක් එය නැවත ගිලින්නේ නැත. ලෞකික රාජ්‍ය පාලනය මෝහයට හා ක්‍රෝධයට හේතු වන භූමියකි. මම ඔබ කෙරෙහි කිසිදු වෛරයක් නොදරමි, නමුත් මම නෙක්ඛම්මයේ උතුම් සන්සුන්කම සොයාගෙන ඇත.” කුමරු ක්ෂමාව, සීලය හා විමුක්තිය පිළිබඳ ගාථා දොළහකින් ධර්මය දේශනා කළේය. රජතුමා නිහතමානීව රාජ්‍යය පාලනය කරන්නට බරණැසට ආපසු ගිය අතර, මහාපදුම කුමරු ධ්‍යානය ලබා බ්‍රහ්ම ලෝකයේ උපත ලැබීය.

ජේතවනයේදී මෙම කථාව අවසන් කළ බුදුරජාණන් වහන්සේ එම ජන්ම වෘත්තාන්තය හෙළි කළහ: “එකල රජු වූයේ දේවදත්තයි, කුහක මෙහෙසිය වූයේ චිඤ්චමාණවිකායි, කඳු දෙවියා වූයේ සාරිපුත්තයි, නාගරාජයා වූයේ ආනන්දයි, මම ම මහාපදුම කුමාරයා වීමි.” පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 472 මෙම කථාව මෙලෙස සටහන් කර ඇති අතර, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවසන් ජීවිතයේ චිඤ්චමාණවිකාගේ චෝදනාව පැහැදිලි කිරීමට එය වදාරන ලදී.