පුටදූසක ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ පුටදූසක ජාතකය, ජාතක අට්ඨකථාවේ J.ii (390) හි සඳහන් වන පරිදි, ශාස්තෘන් වහන්සේ ශ්‍රාවස්තියේ උයන්පල්ලෙකුගේ කුඩා පුතු ගැන ජේතවනාරාමයේදී මෙම කථාව වදාළ ආකාරය විස්තර කරයි. ශ්‍රාවස්තියේ ගෘහපතියෙකු භික්ෂු සංඝයාට ගෞරව කිරීමට අපේක්ෂා කරමින් ඔවුන් තම සැප උයනට ආරාධනා කළේය. ගස් අතර ඇවිදිමින් සිටි භික්ෂූහු, මල් සහ පළතුරු රැගෙන යාමට පසුව ගොටුවලට නමාගත හැකි විශාල කොළ උගුල්ලා, එකින් එක බිමට දමමින් සිටි උයන්පල්ලා දුටහ.

ළඟ සෙල්ලම් කරමින් සිටි උයන්පල්ලාගේ කුඩා පුතු, වැටෙන සෑම කොළයක්ම ඔසවා ගෙන, එය එකතු කිරීමට පෙර, අතින් කැබලිවලට ඉරා දැමී ය. ඒ නිෂ්ඵල වික්‍රියාවෙන් කලබල වූ භික්ෂූහු, තමන්ට හඳුනාගත නොහැකි අරමුණක් නැති හැසිරීමක් කෙසේ ගත යුතුදැයි නොදැන, ආපසු පැමිණ ශාස්තෘන් වහන්සේට එය දැනුම් දුන්හ.

මෙය දරුවා එවැනි ලෙස හැසිරීම පළමුවැන්න නොවන බව ශාස්තෘන් වහන්සේ වදාළ සේක. පෙර කලෙක, මෙම දරුවා වඳුරෙකු ලෙස හරියටම එයම කර ඇති බව වදාරා, මේ එක් නිරීක්ෂණයෙන් රැස්ව සිටි භික්ෂූන් වහන්සේලාට අතීත මෙම කථාව දේශනා කළ සේක.

බොහෝ කලකට පෙර, බ්‍රහ්මදත්ත රජ බරණැස් නුවර රජ කරන සමයේ, බෝසත්වරයා ගෘහපති පවුලක උපන්නේය. එක් දිනක් උන්වහන්සේ උයනේ වනාන්තර සහ පොකුණු බැලීමට රාජ සැප උයනට ගියහ. එහිදී උන්වහන්සේ දුටුවේ උයන්පල්ලා ගොටු සෑදීම පිණිස විශාල කොළ උගුල්ලා බිමට දමන ආකාරයයි; පසුව භික්ෂූහු ශ්‍රාවස්තියේ දුටුවාක් මෙන්ම.

එම උයනේ එකම වඳුරෙක් වාසය කළ අතර, කොළයක් වැටෙන සෑම වාරයකම, උයන්පල්ලා එය ගැනීමට පෙර, වඳුරා එය පැහැරගෙන කැබලිවලට ඉරා දැමී ය. බෝසත්වරයා මෙය නැවත නැවතත් සිදුවනු දුටු අතර, බිමට ස්පර්ශ වූ මොහොතේම එක් එක් කොළය එකම ඉරණමට මුහුණ දුන් අතර, ඒ කිසිවකින් වඳුරාට පෙනෙන ලාභයක් ලැබුණේ නැත.

කෝපයට වඩා කුතුහලයෙන්, බෝසත්වරයා වඳුරාගෙන් ඇසුවේ ඔහු මෙම විශේෂ ආකාරයෙන් කොළ විනාශ කරන්නේ ඇයි කියායි, හැසිරීම පැහැදිලි කළ හැකි යම් හේතුවක්, කෙතරම් කුඩා වුවත්, බලාපොරොත්තු වෙමිනි. වඳුරා පැහැදිලිව පිළිතුරු දුන්නේ තමා එය වළක්වා ගත නොහැකි බවත්, තමාට අතට ලැබෙන ඕනෑම දෙයක් ඉරා දැමීම තම ස්වභාවය බවත්ය.

මෙම සත්වයා යම් අරමුණකින් නොව, මුල් බැසගත් හා නොනැසෙන විනාශකාරී පුරුද්දකින් ක්‍රියා කරන බව දුටු බෝසත්වරයා, කිසි දයාවකින් හෝ තර්කයකින් එය වෙනස් නොවන බව වටහාගත්හ. ශෝධනය කළ නොහැකි දේ නිවැරදි කිරීමට තවදුරටත් ප්‍රයත්නය නාස්ති කිරීම වෙනුවට, උන්වහන්සේ වඳුරා උයනින් සම්පූර්ණයෙන්ම පලවා හැරියහ.

ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙම කථාව නිමාකළ විට, ඔවුන් මෙසේ ජාතිය පැහැදිලිව හඳුනා වදාළ සේක: අද උයන්පල්ලාගේ පුතු, එදා කොළ විනාශ කළ වඳුරා වූ අතර, උන්වහන්සේ තමන්ම ඔහුව හඳුනාගත් ගෘහපතියා විය. එක් කලෙක කිසිදු අරමුණක් නැතිව කොළ ඉරා දැමූ එම නොනැසෙන පුරුද්ද, ශ්‍රාවස්තියේ උයනක කොළ ඉරන කුඩා දරුවෙකු තුළ, ජාති පරම්පරා ගණනාවක් පුරා නොවෙනස්ව තවමත් පවතී.

මෙම කථාව කලබල වූ භික්ෂූන් වහන්සේලාට දුන්නේ කිසිදාක දරුවාගේ විනෝදයට විසඳුමක් නොවේ. කථාවේ මූලික අදහස වූයේ, කොපමණ වාර ගණනක් නිවැරදි කළත් හෝ බැහැර කළත්, සමහර පුරුදු ජන්ම පරම්පරා පුරා පවතින බවයි. ඒ වෙනුවට එය එවැනි හැසිරීම එහි සැබෑ ස්වරූපයෙන් හඳුනාගන්නා ක්‍රමයක් දුන්නේය. එය වඩාත් හොඳ තර්කයකින් විසඳිය හැකි ප්‍රහේලිකාවක් නොව, පෙර ජීවිතයේදීම එම හරියටම ආකාරයේ ආයාචනයට ප්‍රතිශක්තිකව ඔප්පු වී ඇති ස්ථාවර රටාවක් බව ය.

සමහර කථා දුෂ්කර හැසිරීම් ඉදිරියේ ඉවසිලිමත් උත්සාහය ප්‍රශංසා කරන නමුත්, මෙම කථාව එම එකම තත්වයෙන් වෙනස්, සමානව වැදගත් පාඩමක් ඉගෙන දෙයි. තමාගේ අවංක ප්‍රශ්නය අසා අවංක පිළිතුරක් ලැබුණු පසු, බෝසත්වරයා වඳුරා සමඟ තර්ක කිරීම හෝ ඔහුව නවත්වන්නට චතුර ක්‍රමයක් සෙවීම දිගටම කළේ නැත. විනාශකාරීත්වය තම ස්වභාවය බව නිදහසේ පිළිගන්නා සත්වයෙක් ඔබට දැනගත යුතු සියල්ල දැනටමත් කියා ඇත. එවැනි සත්වයෙක් ඔහුගේ ආදතීන් දිගටම හානි කළ හැකි ස්ථානයකින් ඉවත් කිරීම සමහර විට සත්වයාගේම අවංකභාවයට සහ උයනේ ජීවත්වීමේ අවශ්‍යතාවට ගෞරව කරන එකම ප්‍රතිචාරය වේ.