ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿರಿ

ಈ ಪಂಕ್ತಿಗಳು ಅದ್ವೈತದ ಮೂಲತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ — ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ನಿತ್ಯ ಆತ್ಮ (ಆತ್ಮನ್) ನೆಲೆಸಿದೆ. ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪಲ್ಲವಿ ‘ಏಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಹೈ, ಏಕ್ ಸತ್ಯ ಹೈ’ (ಒಂದೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಒಂದೇ ಸತ್ಯ) ಎಲ್ಲ ಭೇದಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭ್ರಮೆಯೆಂಬ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡನೆಯ ಚರಣವು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ — ‘ಕೌನ್ ಹೈ ಊಂಚಾ, ಕೌನ್ ಹೈ ನೀಚಾ’ (ಯಾರು ಮೇಲು, ಯಾರು ಕೀಳು) ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾನವತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆ ಎಳೆಯುವ ಸುಳ್ಳು ಭ್ರಮೆಗಳು (ಭರಮ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಕ್ತಿ ಚಳುವಳಿಯ ಸಮಾನತೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಕಬೀರ್ ಮತ್ತು ರವಿದಾಸರಂತಹ ಸಂತ-ಕವಿಗಳು ಭಕ್ತಿ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದಿದ್ದರು.

ಆರಂಭದ ಸಾಲು ‘ಜ್ಯೋತ್ ಸೆ ಜ್ಯೋತ್ ಜಗಾತೆ ಚಲೋ’ (ಒಂದು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಳಕನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾ ಸಾಗಿರಿ) ಒಂದು ದೀಪದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ರೂಪಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನವು ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಹರಿಯುವುದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಕೇತ. ‘ಪ್ರೇಮ ಕೀ ಗಂಗಾ ಬಹಾತೆ ಚಲೋ’ (ಪ್ರೇಮದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿರಿ) ದೈವಿಕ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.

‘ಚಲೋ’ (ಸಾಗಿರಿ) ಎಂಬ ಆಜ್ಞಾರ್ಥದ ಪದವು ಇಡೀ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ — ಇದು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಗಲ್ಲ, ನಿರಂತರ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಕರೆ. ‘ಧರ್ಮ ಧ್ವಜಾ ಫಹರಾತೆ ಚಲೋ’ (ಧರ್ಮದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿರಿ) ಕೇಳುಗನನ್ನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬದುಕಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ; ‘ಪ್ರಾಣೋಂ ಸೆ ಪ್ರಾಣ್ ಮಿಲಾತೆ ಚಲೋ’ (ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿರಿ) ನಿರಂತರ ಎಚ್ಚರದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೈವದೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಗೀತೆಯು 1964ರ ‘ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ’ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ಸಾಹಿತ್ಯ ಭರತ್ ವ್ಯಾಸ್, ಸಂಗೀತ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ್–ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್. ಇದು ಸಂತರ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಯೇ ಹೊರತು ಸಂತರ ಸ್ವಂತ ರಚನೆಯಲ್ಲ.