ಶ್ರೀ ಜ್ಞಾನದೇವ ಹರಿಪಾಠ — ೨೮ ಅಭಂಗಗಳು
ವಾರಕರಿ ಪರಂಪರೆಯ ನಿತ್ಯ ಪಾಠ: ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ 28 ಅಭಂಗಗಳು, ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತವನ್ನು ವಿಠ್ಠಲ ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೋಕಗಳು
ದೇವರ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತರೂ ನಾಲ್ಕು ಮುಕ್ತಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಯಾರ ಹರಿ ಎನ್ನಿರಿ, ಹರಿ ಎನ್ನಿರಿ; ಆ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವವರು ಯಾರು? ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹರಿನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿರಿ; ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೈಗಳನ್ನೆತ್ತಿ ಇದನ್ನೇ ಸಾರುತ್ತಿವೆ. ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ವ್ಯಾಸರ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅರಿಯಿರಿ: ದ್ವಾರಕೆಯ ರಾಜನೇ ಪಾಂಡವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದನು.
ಶ್ಲೋಕ 1
ನಾಲ್ಕೂ ವೇದಗಳು, ಆರೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟೂ ಪುರಾಣಗಳು ಕೇವಲ ಹರಿಯನ್ನೇ ಹಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿ. ಮೊಸರನ್ನು ಕಡೆದು ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವಂತೆ ಅನಂತನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೋ; ವ್ಯರ್ಥ ಕತೆಗಳನ್ನು, ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಜೀವ ಮತ್ತು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವವನು ಒಬ್ಬನೇ ಹರಿಯೆಂಬ ಆತ್ಮ; ಮನಸ್ಸನ್ನು ದುರ್ಗಮ ಹಾದಿಗಳಿಗೆ ಎಳೆಯಬೇಡ. ಜ್ಞಾನದೇವನಿಗೆ ಹರಿಯೇ ವೈಕುಂಠ; ಸರ್ವತ್ರ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿರುವ ಹರಿಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 2
ಸತ್ತ್ವ-ರಜ-ತಮಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಗುಣಗಳು ಅಸಾರ; ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಶಾಶ್ವತ ಸಾರ. ಸಾರಾಸಾರಗಳ ವಿವೇಕವೇ ಈ ಹರಿಪಾಠ. ಸಗುಣವಿರಲಿ ನಿರ್ಗುಣವಿರಲಿ, ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಅಲೆಯುವುದು. ಅವ್ಯಕ್ತವೂ ನಿರಾಕಾರವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಯಾವ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಹುಟ್ಟಿತೋ ಆ ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸು. ಜ್ಞಾನದೇವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಮನದಲ್ಲೂ ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ಅನಂತ ಜನ್ಮಗಳ ಪುಣ್ಯದ ಫಲ.
ಶ್ಲೋಕ 3
ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತಿಯಾಗದು, ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗದು; ಒಳಗಿನ ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿಯ ಮಾತಾಡಲಾಗದು. ಶರಣಾಗತಿಯಿಲ್ಲದೆ ದೇವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಗೆ ತಾನೆ ಒಲಿಯುವನು? ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆತಂಕಪಟ್ಟು ಬಳಲುವ ಬದಲು ಶಾಂತವಾಗಿರು. ಸಂಸಾರದ ಜಂಜಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳು ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತೀಯಲ್ಲ, ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸದೆ ಇರಲು ನಿನಗೇನು ಕಾರಣ? ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹರಿನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸು, ಸಂಸಾರದ ಬಲೆಯು ಮುರಿದುಬೀಳುವುದು.
ಶ್ಲೋಕ 4
ಕಠಿಣ ಯೋಗ, ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗದು; ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಆಡಂಬರ ಮತ್ತು ವ್ಯರ್ಥ ಉಪಾಧಿಗಳು. ಅಂತರಂಗದ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ದೇವರನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸದ್ಗುರುವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ದೈವದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ, ಕೊಡದೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದು, ಆತ್ಮೀಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಹೇಳುವವರು ಯಾರು? ಜ್ಞಾನದೇವ ದೃಷ್ಟಾಂತದೊಡನೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಸಂತರ ಸತ್ಸಂಗವೇ ಈ ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಶ್ರೇಷ್ಠೋಪಾಯ.
ಶ್ಲೋಕ 5
ಸಂತರ ನಿಜವಾದ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಪಡೆದವನ ಅಹಂಕಾರವು ಉಳಿಯುವುದೇ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಪೂರದ ಬತ್ತಿಯು ಉರಿದು, ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬೂದಿಯನ್ನು ಉಳಿಸದೆ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಮುಗಿದುಹೋಗುವಂತೆ ಅವನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯು ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಂತರ ದಾಸನಾದ ಹರಿಭಕ್ತನು ಮಹಾಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದೇವನಿಗೆ ಸಜ್ಜನರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಮಾಧುರ್ಯವಿದೆ; ಅವನು ಜನರಲ್ಲಿ, ವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 6
ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದವರ ಮೇಲೆ ಪರ್ವತದಂತಹ ಪಾಪಗಳ ರಾಶಿ ವಜ್ರಲೇಪದಂತೆ ಅಳಿಸಲಾಗದಂತೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದವರು ಪತಿತರು ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯಹೀನರು; ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ವಿಧಿಯಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವಾಚಾಳಿಗಳು ವ್ಯರ್ಥ, ವಿತಂಡವಾದದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹರಟುತ್ತಾರೆ; ಕರುಣಾಮಯನಾದ ಪ್ರಭು ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವನು? ಜ್ಞಾನದೇವರಿಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿಧಿ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ, ತೇಜೋಮಯ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆತ್ಮವೇ.
ಶ್ಲೋಕ 7
ಸಂತರ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಉನ್ನತಿಗೇರುತ್ತದೆ; ಈ ರಾಜಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಪತಿ (ಪ್ರಭು) ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ನಿನ್ನ ಆತ್ಮದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ತವಕದಿಂದ ನಿನ್ನ ವಾಣಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಲಿ; ರಾಮನ ನಾಮವೇ ಶಿವನು ಆರಾಧಿಸುವ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ.
ದೈವಿಕ ನಾಮದ ಏಕೈಕ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ದ್ವೈತದ ಬಂಧನಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಬಂಧಿಸಲಾರವು.
ವೈಷ್ಣವರು ನಾಮದ ಪರಮ ಅಮೃತವನ್ನು ಸವಿದಿದ್ದಾರೆ; ಯೋಗಿಗಳು ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನದ ರಹಸ್ಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ವರಿತ ಜಪದಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಪ್ರಭುವನ್ನು ಅರಿತನು; ಕೃಪಾದಾತ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಉದ್ಧವನು ಪಡೆದನು.
ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಈ ನಾಮ ಎಷ್ಟು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಸರಳವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಅಪರೂಪ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ; ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯುವವರು ಕೆಲವೇ ವಿರಳ ಆತ್ಮಗಳು.
ಶ್ಲೋಕ 8
ವಿಷ್ಣುವಿಲ್ಲದ ಜಪವು ವ್ಯರ್ಥ, ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವನ ಜ್ಞಾನವೂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ. ಹುಟ್ಟಿಯೂ ದುರ್ದೈವಿಯಾದವನು ಅದ್ವೈತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತಾನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಯಾನು? ಸದ್ಗುರುವಿಲ್ಲದೆ ದ್ವೈತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಸಿಗದು; ಅಂಥವನಿಂದ ನಿಜವಾದ ನಾಮ ಸಂಕೀರ್ತನೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಸಗುಣ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸು; ನಾಮಪಠಣವೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಜಂಜಾಟಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಮೌನ.
ಶ್ಲೋಕ 9
ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ ಅಥವಾ ನಾನಾ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಅಲೆಯಲಿ, ಚಿತ್ತವು ಹರಿನಾಮದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥ. ನಾಮಕ್ಕೆ ವಿಮುಖನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪಿಯೇ ಸರಿ; ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದು ಕಾಪಾಡುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಾಮದಿಂದಲೇ ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹರಿಯ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿರಿ; ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಇಡೀ ಕುಲವೇ ಪವಿತ್ರವಾಗುವುದು.
ಶ್ಲೋಕ 10
ಹರಿಯ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಅಪಾರವಾದ ಪಾಪಗಳ ರಾಶಿಯು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಸ್ಮವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಣ ಹುಲ್ಲು ಬೆಂಕಿಯ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದೊಡನೆ ಬೆಂಕಿಯೇ ಆಗಿಹೋಗುವಂತೆ, ಹರಿನಾಮ ಜಪವು ಜೀವವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನೊಡನೆ ಸಮರಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹರಿನಾಮದ ಮಂತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಅಗಾಧವಾದದ್ದು; ಅದರ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಹೆದರಿ ಭೂತಬಾಧೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ನನ್ನ ಹರಿಯು ಎಷ್ಟು ಸಮರ್ಥನೆಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿಗೂ ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದು.
ಶ್ಲೋಕ 11
ಭಾವವಿಲ್ಲದ ತೀರ್ಥ, ವ್ರತ, ನಿಯಮಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂಥವುಗಳಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವ್ಯರ್ಥ ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ. ಭಕ್ತಿಯ ಬಲದಿಂದಲೇ ಹರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ, ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಅಗ್ರಾಹ್ಯ—ಭಕ್ತನಿಗೆ ಹರಿಯು ಅಂಗೈಯ ಮೇಲಿನ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯಂತೆ ಸುಲಭ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಪಾದರಸದ ಹನಿಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಂತೆ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಕಷ್ಟಕರ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಸದ್ಗುರು ನಿವೃತ್ತಿನಾಥರು ಆ ನಿರ್ಗುಣ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನ್ನ ಕೈಗಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 12
ಸಮಭಾವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸುಖವಿಲ್ಲದೆ ಹರಿಯ ಸಮಾಧಿಯು ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದ್ವೈತಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ಇದು ಎಂದಿಗೂ ದಕ್ಕದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿ. ಬುದ್ಧಿಯ ನಿಜವಾದ ವೈಭವವು ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ: ಒಬ್ಬ ಕೇಶವರಾಜನಿಂದಲೇ ಸಕಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಮನಸ್ಸು ಆ ಪರಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗದ ಹೊರತು ರಿದ್ಧಿ, ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಧಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಜಂಜಾಟಗಳು. ಜ್ಞಾನದೇವನು ಸರ್ವಕಾಲದಲ್ಲೂ ಹರಿಯ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ರಮ್ಯವಾದ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 13
ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸತ್ಯದಿಂದ, ನಿಯಮದಿಂದ ಹರಿಪಾಠವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರನ್ನು ಕಳಿಕಾಲವೂ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿ ನೋಡಲಾರದು. 'ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಅನಂತ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಸಮಾನ; ಅದರ ಮುಂದೆ ಪಾಪಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು ಓಡಿಹೋಗುತ್ತವೆ. 'ಹರಿ ಹರಿ ಹರಿ' ಎಂಬುದು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಿವನ ಮಹಾಮಂತ್ರ; ಬಾಯಿಂದ ಇದನ್ನು ನುಡಿಯುವವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿದ್ಧ. ಜ್ಞಾನದೇವನ ನಿತ್ಯಪಾಠವು ನಾರಾಯಣನ ನಾಮ; ಅದರಿಂದ ಅವನು ಪರಮ ನಿಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 14
ಹರಿಯ ಏಕೈಕ ನಾಮವು ಸರ್ವ ದ್ವೈತವನ್ನೂ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದ್ವೈತದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಅರಿತವನು ವಿರಳ. ಸಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸರ್ವತ್ರ ಸಮನಾಗಿ ಕಾಣುವನು, ಅವನು ಶಮ-ದಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲು. ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳ ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬೆಳಗುವಂತೆ, ಒಬ್ಬನೇ ರಾಮನು ಸಕಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಜ್ಞಾನದೇವನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾಠದ ನಿಯಮವು ನೆಲೆಯೂರಿದೆ; ಇದರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಸಕಲ ಜನ್ಮಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 15
ಬಾಯಿಗೆ 'ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ' ಎನ್ನಲು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸುಲಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭ. ಯಾರು ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ ನಾಮಗಳಿಂದ ಉನ್ಮನೀ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೋ ಅವರಿಗೆ ಸಕಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳೂ ಲಭಿಸಿದವು. ಹರಿಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಬರುತ್ತವೆ; ಸಂತರ ಸಂಗದಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದೇವನಿಗೆ ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ ನಾಮದ ಮುದ್ರೆಯು ಬಿದ್ದಿದೆ; ಇದರಿಂದ ಹತ್ತೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾರಾಮನೇ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 16
ಬಾಯಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಹರಿಪಾಠದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರೆ ಅವರ ಭೌತಿಕ ದೇಹವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಕಲ್ಪಗಳ ಕಾಲ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಅಮರರಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ವಂಶಜರು ಚತುರ್ಭುಜಧಾರಿಗಳಾದ ದೇವದೂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗೂಢವೂ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವೂ ಆದ ಜ್ಞಾನವು ನನಗೆ ಲಭಿಸಿತು; ಇದನ್ನು ಸದ್ಗುರು ನಿವೃತ್ತಿನಾಥರು ನೇರವಾಗಿ ನನ್ನ ಕೈಗಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ಲೋಕ 17
ಹರಿವಂಶ ಪುರಾಣದ ಶ್ರವಣ, ಹರಿನಾಮ ಸಂಕೀರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯದೆಂದು ತಿಳಿಯದಿರುವುದು—ಇಂಥವನಿಗೆ ವೈಕುಂಠವು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಪುಣ್ಯವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು. ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೋದವನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದನು; ಹರಿಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನೇ ಧನ್ಯನು. ಜ್ಞಾನದೇವನಿಗೆ ಹರಿನಾಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಧುರ್ಯವು ದಕ್ಕಿದೆ; ಅವನು ಸರ್ವಕಾಲದಲ್ಲೂ ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರಲ್ಲಿ ಅನನ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 18
ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನೆಯೇ ವೈಷ್ಣವರ ನಿತ್ಯ ಸಂಗಾತಿ; ಇದರಿಂದ ಅವರ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪಾಪಗಳು ನಷ್ಟವಾದವು. ಅನಂತ ಜನ್ಮಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವು ಸುಗಮವಾದ ಹರಿಪಾಠದ ಈ ಒಂದೇ ನಾಮದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಯೋಗ, ಯಾಗ, ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯೆಲ್ಲವೂ ಹರಿಪಾಠದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಹೋದವು. ಜ್ಞಾನದೇವನಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಹರಿಯೇ ಯಜ್ಞ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ; ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವನಿಗೆ ಬೇರೆ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ.
ಶ್ಲೋಕ 19
ಸಮಸ್ತ ವೇದ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಿಗಳ ಗಂಭೀರ ವಚನ ಇದು: ನಾರಾಯಣನ ಒಂದೇ ನಾಮದ ಜಪವೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪರಮ ಸಾರ. ಹರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಜಪ, ತಪ, ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಮತ್ತು ನಡತೆಯ ನಿಯಮಗಳು ವ್ಯರ್ಥ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪೋಲಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾತ್ರ. ಹರಿಪಾಠದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದವರು, ಸುಗಂಧಭರಿತ ಹೂವಿನ ಮೊಗ್ಗಿನೊಳಗೆ ಮಕರಂದದಿಂದ ಮತ್ತರಾದ ದುಂಬಿಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ಮೋಹಿತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಅಚಲ ನೆಮ್ಮದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನದೇವ ಹರಿನಾಮ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಭೇದಿಸಲಾಗದ ದೈವಿಕ ಕವಚವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ; ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಯಮನು ಅವರ ಸಮಸ್ತ ವಂಶವನ್ನು ಮರಣದಿಂದ ಉಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 20
ಹರಿನಾಮದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಕಾಲ-ವೇಳೆಯ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ; ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಎರಡೂ ಕುಲಗಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ. 'ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ' ನಾಮವು ಸಮಸ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ; ಜಡ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವವನು ಒಬ್ಬನೇ ಹರಿ. ಹರಿನಾಮವೇ ನಾಲಿಗೆಯ ಸಾರ, ಈ ನಾಲಿಗೆ ಇರುವುದೇ ಆ ನಾಮಕ್ಕಾಗಿ; ಆ ದೇವನಿಗೆ ಉಪಮೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲವರು ಯಾರು? ಜ್ಞಾನದೇವನ ಈ ಹರಿಪಾಠವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ; ಇದರಿಂದ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ವೈಕುಂಠದ ಮಾರ್ಗವು ಸುಲಭವಾಯಿತು.
ಶ್ಲೋಕ 21
ನಿತ್ಯ ನಿಯಮದಿಂದ ಪ್ರಭುವಿನ ನಾಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಭಾಗ್ಯವಂತ ಜೀವಗಳು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ; ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಪ್ರಿಯ ಹರಿ ಸದಾ ಅವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. 'ನಾರಾಯಣ ಹರಿ, ನಾರಾಯಣ ಹರಿ' ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜಪಿಸುವವರು ಲೌಕಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ (ಭುಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಮುಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸೇವೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಹರಿಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದ ಮಾನವ ಜೀವನ ನರಕವೇ ಎಂದು ತಿಳಿ; ಅಂತಹ ದುರ್ದೈವಿ ಜೀವ ಯಮನ ಆಹ್ವಾನಿತ ಅತಿಥಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದೇವರು ತಮ್ಮ ಸದ್ಗುರು ನಿವೃತ್ತಿನಾಥರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು: 'ಇಗೋ, ಈ ದೈವಿಕ ನಾಮ ಅನಂತ ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ!'
ಶ್ಲೋಕ 22
ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹರಿನಾಮವು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟದ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲ. ಅಜಪಾ ಜಪಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಕಠಿಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಠಿಣ ನಿಗ್ರಹ ಬೇಕು; ಜ್ಞಾನದೇವ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ನಾಮವಿಲ್ಲದ ಬದುಕು ವ್ಯರ್ಥ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 23
ಜಪ, ತಪ, ಕರ್ಮ, ಆಚಾರ, ಧರ್ಮಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ರಾಮನನ್ನು ಕಾಣುವ ಶುದ್ಧ ಭಾವ. ಈ ಭಾವವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಬೇಡ; ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ಪ್ರತಿದಿನವೂ 'ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣ' ಎಂದು ಆರ್ತರಾಗಿ ಕೂಗು. ಜಾತಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಕುಲಗಳನ್ನು ದೇವರು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಭಕ್ತನನ್ನು ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದೇವನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಮನದಲ್ಲೂ ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೇ ಶಾಶ್ವತ ಮನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 24
ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಾಗಲಿ ಅಜ್ಞಾನವಾಗಲಿ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ; ಹರಿನಾಮದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಸದಾ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕರುಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಿ 'ನಾರಾಯಣ ಹರಿ' ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರವಿರುವುದೋ ಅಲ್ಲಿ ಕಳಿಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಮಹಿಮೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವೇದಗಳೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರವು; ಇನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಜ್ಞಾನದೇವನಿಗೆ ನಾರಾಯಣ ನಾಮಪಾಠದ ಫಲವು ಹೀಗೆ ದೊರಕಿದೆ: ಅವನು ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ವೈಕುಂಠವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 25
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 'ನಾಮ'ವೆಂಬ ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೋ; ಹರಿಯು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರುವನು. 'ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಗೋವಿಂದ' ಎಂಬ ಆ ನಾಮವು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭ! ಗದ್ಗದ ಕಂಠದಿಂದ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಜಪಿಸು. ನಾಮಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ತತ್ತ್ವವು ಬೇರೊಂದಿಲ್ಲ; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಇತರ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯಬೇಡ. ಜ್ಞಾನದೇವನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮೌನದಿಂದ ಸದಾ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಶ್ಲೋಕ 26
ಆರು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಆನಂದದ ಸಿಹಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೋ; ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಲಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಕ್ಷಣವನ್ನೂ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬೇಡ!
ಲೌಕಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಣಿಕ ಭ್ರಮೆಗಳು; ಹರಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸುತ್ತುಗಳು ವ್ಯರ್ಥ.
ನಾಮದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸು, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಪಾಪಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ; ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೋ.
ಲೌಕಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ಸಕಲ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಭೋಗಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.
ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಪೂರಿತ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸು; ಅಂತರಂಗದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕೃಪೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅತಿಥಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.
ಜ್ಞಾನದೇವರಿಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಮಾಣ ಶ್ರೀ ನಿವೃತ್ತಿನಾಥರು ನೀಡಿದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ; ಹರಿಪಾಠವೇ ಜೀವಂತ, ಶಾಶ್ವತ ಸಮಾಧಿ (ಸಂಜೀವನ ಸಮಾಧಿ).
ಶ್ಲೋಕ 27
ಹರಿಪಾಠದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಅಭಂಗಗಳು ನಿಖರವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು; ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಅಚಲ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ರಚಿಸಿದವು.
ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿಯ ಪವಿತ್ರ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಇವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಏಕಾಗ್ರ ಚಿತ್ತದಿಂದ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಸಂತೋಷದ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಪಠಿಸಬೇಕು.
ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಗಮನದ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರತಿ ಸಂಕಟದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೂ, ಹರಿ ಆ ಭಕ್ತನನ್ನು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸತ್ಪುರುಷರು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಸೋಮಾರಿ ಮತ್ತು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ದಾಟಬಲ್ಲರು?
ತಮ್ಮ ಗುರು ಶ್ರೀ ನಿವೃತ್ತಿನಾಥರ ಕೋಮಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ವಚನಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಜ್ಞಾನದೇವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಮ, ಶಾಶ್ವತ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋದರು!
ಶ್ಲೋಕ 28
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ಶುಭ ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ (ಏಕಾದಶಿ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ)
ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತ (ಮುಂಜಾನೆ 4 - 6) ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯ
ತುಪ್ಪದ ದೀಪ, ಧೂಪ, ತಾಜಾ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯ
- ಮನಃಶಾಂತಿ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿ
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೯೦ರಲ್ಲಿ ಆಳಂದಿಯ ಇಂದ್ರಾಯಣಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಈ ಹರಿಪಾಠವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ವಾರಕರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರಿಯು ಜ್ಞಾನದ ಅಡಿಪಾಯವಾದರೆ, ಅಮೃತಾನುಭವವು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಿಖರ, ಮತ್ತು ಹರಿಪಾಠವು ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಭಕ್ತಿಯ ಉಸಿರಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಪಂಢರಪುರ ವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ೨೮ ಅಭಂಗಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ
ರಚಿಸಿದವರು: Sant Dnyaneshwar · Medieval Warkari Poet-Saint · 13th century, Maharashtra
A Marathi philosopher-saint who, tradition holds, composed the Dnyaneshwari — a celebrated Marathi commentary on the Bhagavad Gita — in his teens. He is considered a foundational figure of the Warkari (Vitthal-devotee) tradition of Maharashtra, and his Pasaydan is recited to this day as a universal prayer for the wellbeing of all beings.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ?
ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾರಕರಿ ಪಾಠ
ಪರಂಪರೆಯ ಮರಾಠಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ 28 ನಾಲ್ಕು ಸಾಲಿನ ಅಭಂಗಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಈ ಗ್ರಂಥ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಹಾಡುವ ಕೇಂದ್ರ ನಿತ್ಯಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ.
ನಾಲ್ಕು ಮುಕ್ತಿಗಳು (ಮುಕ್ತಿ ಚಾರಿ)
ಮೊದಲ ಪದ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೈವದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಮುಕ್ತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಸಾಲೋಕ್ಯ (ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸ), ಸಾಮೀಪ್ಯ (ದೇವರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು), ಸಾರೂಪ್ಯ (ದೇವರ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಸಾಯುಜ್ಯ (ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ವೈತ ಐಕ್ಯ).
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಡೆದು ಬೆಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವುದು
ಎರಡನೆಯ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಹಾಲನ್ನು ಕಡೆದು ಗಟ್ಟಿ ಬೆಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ: ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಆರು ದರ್ಶನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ಚಿನ್ನದ ಸಾರ ಕೇವಲ ಹರಿಯ ಸ್ಮರಣೆ.
ಅದ್ವೈತ ಭಕ್ತಿ
ಗ್ರಂಥದುದ್ದಕ್ಕೂ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅದ್ವೈತವನ್ನು ಸಂತೋಷಭರಿತ ಭಕ್ತಿ ಶರಣಾಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. 15 ಮತ್ತು 20ನೇ ಪದ್ಯಗಳು ಹರಿಯೇ ಸಾಧಕ (ಜೀವ) ಮತ್ತು ಪರಮ ಚೈತನ್ಯ (ಶಿವ) ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಏಕೈಕ ಅಂತರಾತ್ಮ (ಆತ್ಮನ್) ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ದೈವಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರವೇಶ
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಬದಲು ಜನಭಾಷೆಯ 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು, ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ವೈದಿಕ ವಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ರೈತರು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಸಮಾಜದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸಿದರು.
ಸಂಜೀವನ ಸಮಾಧಿಯ ಪರಂಪರೆ
ಹರಿಪಾಠವನ್ನು ಆಳಂದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರ ಸಂಜೀವನ ಸಮಾಧಿ ಮಂದಿರದ ಸುತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1296ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೂಗರ್ಭದ ಶಾಶ್ವತ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
Vitthal
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ನಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡಿಸಂಬಂಧಿತ ಬೋಧನೆಗಳು
ಅದೇ ಬೋಧನೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ
