শ্ৰী জ্ঞানদেৱ হৰিপাঠ — ২৮টা অভংগ

ঈশ্বৰৰ দুৱাৰদলিত ক্ষন্তেক সময় থিয় হ'লেও চাৰিওপ্ৰকাৰৰ মুক্তি লাভ হয়। মুখেৰে 'হৰি' বোলা, মুখেৰে 'হৰি' বোলা—সেই পুণ্যৰ গণনা কোনে কৰিব পাৰে? সংসাৰত থাকিও জিহ্বাৰে হৰিনাম লোৱাত খৰ কৰা; বেদ-শাস্ত্ৰই দুহাত দাঙি সদায় এই কথাই কয়। জ্ঞানদেৱে কয়, ব্যাসৰ গুপুত সংকেত বুজি লোৱা: দ্বাৰকাৰ ৰজা স্বয়ং পাণ্ডৱসকলৰ ঘৰত আছিল।

জানি লোৱা যে চাৰিও বেদ, ছটা শাস্ত্ৰ আৰু ওঠৰখন পুৰাণে কেৱল হৰিৰে গুণ গান কৰে। দৈ মথি মাখন উলিওৱাৰ দৰে অনন্ত প্ৰভুক গ্ৰহণ কৰা; অপ্ৰয়োজনীয় কথা আৰু অপসাৰিত পথ পৰিত্যাগ কৰা। জীৱ আৰু শিৱত সমানভাৱে বিৰাজমান হৰিয়েই একমাত্ৰ আত্মা; মনক দুৰ্গম পথত বিপথে যাবলৈ নিদিবা। জ্ঞানদেৱৰ পাঠ হৈছে স্বয়ং বৈকুণ্ঠস্বৰূপ হৰি; তেওঁ সৰ্বত্ৰ নিবিড়ভাৱে ব্যাপ্ত হৰিক দেখে।

তিনি গুণ (সত্ত্ব, ৰজ, তম) অসাৰ; নিৰ্গুণ ব্ৰহ্মই হৈছে চিৰন্তন সাৰ। সাৰ আৰু অসাৰৰ প্ৰকৃত বিচাৰেই হ'ল এই হৰিপাঠ। সগুণ হওক বা নিৰ্গুণ, হৰিৰ অবিহনে মনৰ গতি বৃথা। যিজন অব্যক্ত, নিৰাকাৰ আৰু যাৰ পৰা এই চৰাচৰ বিশ্ব উদ্ভৱ হৈছে, সেই হৰিক ভজনা কৰা। জ্ঞানদেৱৰ ধ্যানত আৰু মনত সদায় ৰাম-কৃষ্ণ বিৰাজমান; এই ভাগ্য অনন্ত জন্মৰ পুণ্যৰ ফলতহে লাভ হয়।

আন্তৰিক ভাব অবিহনে ভক্তি নহয় আৰু ভক্তি অবিহনে মুক্তি অসম্ভৱ; অন্তৰৰ বল নথকাকৈ শক্তিৰ কথা ক'ব নোৱাৰি। সমৰ্পণ নোহোৱাকৈ ঈশ্বৰ কেনেকৈ শীঘ্ৰে প্ৰসন্ন হ'ব? বৃথা চিন্তাত নিজকে ক্লান্ত নকৰি শান্ত হৈ থাকা। সংসাৰৰ মায়াজালৰ বাবে দিন-ৰাতি ইমান কষ্ট কৰিছা, তেন্তে কি কাৰণে হৰিক ভজনা নকৰা? জ্ঞানদেৱে কয়, হৰিৰ নাম জপ কৰা, সংসাৰৰ এই কঠিন বন্ধন ছিঙি যাব।

কঠিন যোগ, যজ্ঞ বা আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ দ্বাৰা পৰমসিদ্ধি লাভ নহয়; এইবোৰ প্ৰায়ে কেৱল লোকদেখুউৱা অহংকাৰ হৈ পৰে। অন্তৰৰ ভক্তিভাৱ নহ'লে ভগৱানক বুজিব নোৱাৰি, আৰু সদ্গুৰু অবিহনে আত্মোপলব্ধি কেনেকৈ সম্ভৱ? তপস্যা অবিহনে দেৱতাৰ কৃপা পোৱা নাযায়, ত্যাগ অবিহনে একো লাভ নহয়, আৰু অন্তৰঙ্গতা অবিহনে আচল হিতৰ কথা কোনে ক'ব? জ্ঞানদেৱে স্পষ্টকৈ কয়: সন্তসকলৰ সঙ্গই (সৎসঙ্গ) এই সংসাৰ-সাগৰ পাৰ হোৱাৰ সৰ্বোত্তম উপায়।

যিজনে সন্তসকলৰ প্ৰকৃত জ্ঞান লাভ কৰে, তেওঁৰ অহংকাৰৰ কণামাত্ৰও অৱশিষ্ট নাথাকে; তেওঁ প্ৰত্যক্ষ উপলব্ধিৰে আত্মাত বিলীন হৈ যায়। কৰ্পূৰৰ শলিতা জ্বলি যেনেকৈ কোনো ছাই নোৰোৱাকৈ নিঃশেষ হৈ যায়, তেনেকৈয়ে তেওঁৰ অহংভাৱ নাইকিয়া হয়। সন্তসকলৰ চৰণত আশ্ৰিত হৰিভক্তই পৰম সৌভাগ্যৰে মুক্তি লাভ কৰে। জ্ঞানদেৱে সৎসঙ্গৰ পৰম মাধুৰ্য উপভোগ কৰে; লোকালয়ত, অৰণ্যত আৰু সকলোৰে অন্তৰাত্মাত তেওঁ কেৱল হৰিকে দেখা পায়।

ভক্তিহীন মানুহৰ গাত পৰ্বতসম মহাপাপ বজ্ৰলেপৰ দৰে লিপিট খাই থাকে। যাৰ অন্তৰত ভক্তি নাই তেওঁলোক পতিত আৰু দুৰ্ভগীয়া; কিয়নো তেওঁলোকে হৰিক ভজনা নকৰে। অসংখ্য বাচাল লোকে কেৱল অসাৰ বাকযুদ্ধত লিপ্ত হয়; দয়ালু হৰিয়ে তেওঁলোকক কিয় দেখা দিব? জ্ঞানদেৱৰ বাবে আত্মাই হ'ল পৰম প্ৰমাণ আৰু অমূল্য নিধি, যিজন প্ৰতিটো জীৱৰ মাজত পৰিপূৰ্ণভাৱে বিৰাজমান।

সন্তসকলৰ সঙ্গত মনৰ গতি পবিত্ৰ হয়; এই পথেৰেই শ্ৰীপতি ভগৱানক লাভ কৰিব পাৰি। মুখেৰে 'ৰাম-কৃষ্ণ' নাম লোৱা আৰু অন্তৰত শুদ্ধ ভাব ৰাখা; শিৱৰ আত্মাই হৈছে এই ৰাম-নাম। নামৰ একমাত্ৰ তত্ত্ব সাধনা কৰিলে দ্বৈতৰ বন্ধনে স্পৰ্শ নকৰে। বৈষ্ণৱসকলে নামামৃতৰ মাধুৰ্য লাভ কৰিলে; যোগীসকলে জীৱনৰ অমৰ কলা আয়ত্ত কৰিলে। নাম উচ্চাৰণেৰে প্ৰহ্লাদে ভগৱানক পালে; উদ্ধৱে কৃপাময় শ্ৰীকৃষ্ণক লাভ কৰিলে। জ্ঞানদেৱে কয়, এই নাম অতি সহজ হ'লেও সংসাৰত দুৰ্লভ; কোনোবা বিৰল ব্যক্তিয়েহে ইয়াৰ মৰ্ম বুজি পায়।

বিষ্ণু অবিহনে কৰা জপ বৃথা, আৰু যাৰ মন ৰাম-কৃষ্ণত নিবিষ্ট নহয় তেওঁৰ জ্ঞানেও কোনো ফল নিদিয়ে। জন্ম লৈও যি দুৰ্ভগীয়াই অদ্বৈতৰ পথ চিনি নাপায়, তেওঁ ৰাম-কৃষ্ণৰ স্বৰূপত কেনেকৈ প্ৰৱেশ কৰিব? সদ্গুৰু অবিহনে দ্বৈতভাৱ দূৰ কৰা জ্ঞান লাভ নহয়; তেনে মানুহৰ দ্বাৰা নামৰ প্ৰকৃত কীৰ্তন কেনেকৈ সম্ভৱ? জ্ঞানদেৱে কয়, সগুণ ৰূপৰ ধ্যান কৰা; নামপাঠে সংসাৰৰ সকলো জঞ্জাল নিস্তব্ধ কৰি প্ৰকৃত মৌন দান কৰে।

ত্ৰিৱেণী সঙ্গমলৈ যোৱা বা নানা তীৰ্থ ভ্ৰমণ কৰা সম্পূৰ্ণ বৃথা যদিহে চিত্ত হৰিনামত নিমগ্ন নাথাকে। যিজন ব্যক্তিয়ে নামৰ প্ৰতি পিঠি দিয়ে তেওঁ মহাপাপী; সংকটৰ সময়ত হৰিৰ বাহিৰে কোনো তেওঁক ৰক্ষা কৰিবলৈ ঢাপলি নেমেলে। পুৰাণপ্ৰসিদ্ধ বাল্মীকি ঋষিয়ে ঘোষণা কৰিছিল যে কেৱল নামৰ মহিমাতেই ত্ৰিজগত উদ্ধাৰ হয়। জ্ঞানদেৱে কয়, হৰিৰ নাম জপ কৰা; ইয়াৰ দ্বাৰা বংশানুক্ৰমে তোমাৰ সমগ্ৰ কুল পৱিত্ৰ হৈ পৰিব।

হৰিনাম উচ্চাৰণ কৰাৰ লগে লগেই অনন্ত পাপৰ ৰাশি এক মুহূৰ্ততে ধ্বংস হৈ যায়। শুকান ঘাঁহ জুইৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে যেনেকৈ লগে লগে অগ্নিময় হৈ পৰে, তেনেকৈ হৰিনাম জপে ভক্তক ভগৱানৰ সৈতে একাকাৰ কৰি তোলে। হৰিৰ এই মহামন্ত্ৰ অতিকে অগাধ; ইয়াৰ প্ৰভাৱত সকলো ভয় আৰু ভূত-প্ৰেতৰ উপদ্ৰৱ দূৰলৈ পলাই যায়। জ্ঞানদেৱে কয়, মোৰ শ্ৰীহৰি ইমানেই সৰ্বশক্তিমান যে উপনিষদসমূহেও তেওঁৰ সম্পূৰ্ণ মহিমা প্ৰকাশ কৰিবলৈ অসমৰ্থ।

আন্তৰিক ভক্তি অবিহনে তীৰ্থভ্ৰমণ, ব্ৰত আৰু নিয়মে কোনো ফল নিদিয়ে; ইয়াৰ অবিহনে সংসাৰত কেৱল মিছা জঞ্জাল আৰু অহংকাৰহে বাঢ়ে। প্ৰেমৰ বলেৰেহে হৰিক পাব পাৰি, ভাৱ নহ'লে তেওঁ অপ্ৰাপ্য—ভকতৰ বাবে হৰি হাতৰ তলুৱাত থকা আমলখিৰ দৰেই সহজলভ্য। মাটিত পৰি যোৱা পাৰাৰ টোপাল বুটলিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ দৰেই বাহ্যিক সকলো সাধনা কষ্টকৰ আৰু ব্যৰ্থ; কিন্তু জ্ঞানদেৱে কয়, মোৰ গুৰু শ্ৰীনিবৃত্তি নাথে সেই নিৰ্গুণ পৰমাত্মাক সম্পূৰ্ণৰূপে মোৰ হাতত তুলি দিলে।

সমভাৱ আৰু আত্মিক শান্তি নোহোৱাকৈ হৰিৰ সমাধি কেতিয়াও সম্ভৱ নহয়; জানি থোৱা যে দ্বৈতবুদ্ধিসম্পন্ন মনে ইয়াক কেতিয়াও লাভ কৰিব নোৱাৰে। বুদ্ধিৰ পৰম গৌৰৱ আন একো নহয়: কেৱল কেশৱৰাজৰ আশ্ৰয়তেই সকলো সিদ্ধি লাভ হয়। যেতিয়ালৈকে মন সেই পৰমানন্দত নিমগ্ন নহয়, তেতিয়ালৈকে ৰিদ্ধি, সিদ্ধি আৰু সম্পদ সকলো মাথোঁ ভ্ৰান্তি আৰু মায়াহে। জ্ঞানদেৱে সৰ্বদা হৰিৰ চিন্তাত নিমগ্ন হৈ পৰম ৰমণীয় আৰু অবিৰত শান্তিৰ আনন্দ উপভোগ কৰে।

যিজনে সদায় সত্য আৰু নিষ্ঠাৰে হৰিপাঠ কৰে, তেওঁৰ ফালে কলিকাল বা যমৰাজেও চকু তুলি চাব নোৱাৰে। 'ৰাম-কৃষ্ণ' উচ্চাৰণ কৰাটো অনন্ত তপস্যাৰ ফলৰ সমান; ইয়াৰ সন্মুখত পাপৰ জাকবোৰ ভয়ত পলাই যায়। 'হৰি হৰি হৰি' হ'ল স্বয়ং শিৱৰ পৰম প্ৰিয় মহামন্ত্ৰ; যাৰ মুখেৰে ই উচ্চাৰিত হয় তেওঁ মুক্তি লাভ কৰে। জ্ঞানদেৱৰ অবিৰত পাঠ হৈছে নাৰায়ণৰ নাম, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ সৰ্বোচ্চ পৰমপদ লাভ কৰে।

কেৱল হৰিৰ নামেই সকলো দ্বৈতভাৱ দূৰ কৰে; অদ্বৈতৰ এই নিগূঢ় তত্ত্ব বুজি পোৱা মানুহ অতি বিৰল। সমবুদ্ধিৰে চালে শ্ৰীহৰিক সকলোতে সমানে বিৰাজমান দেখা যায়। সহস্ৰ কিৰণৰ সূৰ্য্যই যেনেকৈ সকলোকে পোহৰ দিয়ে, তেনেকৈ এজন ৰামেই সকলো দেহত বিৰাজ কৰে। জ্ঞানদেৱৰ চিত্তত হৰিপাঠৰ নিয়ম সুদৃঢ় হ'ল; যাৰ ফলত তেওঁ পূৰ্বৰ সকলো জন্মৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হ'ল।

মুখেৰে 'ৰাম-কৃষ্ণ' নাম লোৱাটো অতি সহজ হোৱা সত্ত্বেও, নিৰন্তৰ হৰিনাম জপ কৰা মানুহ সংসাৰত অতি বিৰল। যিজনে ৰাম-কৃষ্ণৰ নামেৰে উন্মনী অৱস্থা লাভ কৰিলে, তেওঁ সকলো সিদ্ধি অনায়াসে পালে। হৰিপাঠ কৰোঁতাৰ ওচৰলৈ সিদ্ধি, বুদ্ধি আৰু ধৰ্ম নিজে নিজে আহে; সন্তসকলৰ সঙ্গত তেওঁ সংসাৰত থাকিও পৰম শান্তিত থাকে। জ্ঞানদেৱৰ হৃদয়ত ৰাম-কৃষ্ণ নামৰ এনে মোহৰ পৰিছে যে দহোটা দিশতে তেওঁ কেৱল আত্মাকহে প্ৰকাশিত দেখে।

যদি কোনোবাই মুখেৰে হৰিপাঠৰ গুণ গান কৰে, তেন্তে তেওঁৰ শৰীৰো পৰম পৱিত্ৰ হৈ পৰে। তেওঁ অপৰিসীম তপস্যাৰ ফল লাভ কৰে আৰু কোটি কল্পলৈকে বৈকুণ্ঠত চিৰকাল বাস কৰে। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ, ভাতৃ আৰু বংশৰ সকলোৱে চতুৰ্ভুজ ৰূপ ধাৰণ কৰে। এই গুপুত অথচ অপৰিসীম জ্ঞান সদ্গুৰু নিবৃত্তি নাথে নিজ হাতেৰে মোৰ হাতত অৰ্পণ কৰিলে বুলি জ্ঞানদেৱে প্ৰকাশ কৰে।

হৰিবংশ পুৰাণ শ্ৰৱণ, হৰিনাম সংকীৰ্তন আৰু হৰিৰ বাহিৰে আন কোনো কল্যাণ নাই বুলি উপলব্ধি কৰা মানুহে সহজেই বৈকুণ্ঠ লাভ কৰে আৰু সকলো তীৰ্থযাত্ৰাৰ পুণ্য অৰ্জন কৰে। যিজনে মনৰ খামখেয়ালীৰ পিছত দৌৰে তেওঁ পথভ্ৰষ্ট হয়; কিন্তু যিজন হৰিপাঠত স্থিৰ হৈ থাকে তেৱেঁই ধন্য। জ্ঞানদেৱে হৰিনামৰ পৰম মাধুৰ্য উপভোগ কৰিছে আৰু সদায় ৰাম-কৃষ্ণৰ প্ৰতি গভীৰ অনুৰাগ পোষণ কৰে।

নামসংকীৰ্তনেই বৈষ্ণৱসকলৰ সঁচা সংগী; ইয়াৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকৰ কোটি কোটি পাপ ভস্মীভূত হ'ল। অনন্ত জন্মৰ তপস্যাৰ ফল এই সহজ হৰিপাঠৰ এক নামতে নিহিত। যোগ, যজ্ঞ আৰু মায়াৰ সকলো ভেদাভেদ হৰিপাঠত বিলীন হৈ পৰিল। জ্ঞানদেৱৰ বাবে স্বয়ং হৰিয়েই যজ্ঞ, কৰ্ম আৰু ধৰ্ম; হৰিৰ বাহিৰে তেওঁৰ আন কোনো ব্ৰত নাই।

বেদ, শাস্ত্ৰ, পুৰাণ আৰু শ্ৰুতিসমূহৰ একমাত্ৰ অমৰ বাণী হ'ল: কেৱল নাৰায়ণৰ নাম জপাই হৈছে সৰ্বোচ্চ সাৰ। হৰিৰ অবিহনে কৰা জপ, তপ আৰু যাগ-যজ্ঞ কেৱল বৃথা শ্ৰম। যিসকলে হৰিপাঠত আশ্ৰয় ল'লে তেওঁলোকে পৰম শান্তি পালে; যেনেকৈ ভোমোৰাই ফুলৰ কলিৰ মৌত তন্ময় হৈ ৰয়। জ্ঞানদেৱৰ হাতত হৰিনামৰ মন্ত্ৰৰূপী দিব্য অস্ত্ৰ আছে; যাৰ প্ৰভাৱত যমৰাজেও তেওঁৰ বংশক স্পৰ্শ নকৰিলে।

হৰিনাম উচ্চাৰণ কৰাৰ বাবে কোনো সময় বা ক্ষণৰ বাধ্যবাধকতা নাই; ইয়াৰ স্মৰণেৰে পিতৃ আৰু মাতৃ উভয় কুলেই মুক্তি লাভ কৰে। 'ৰাম-কৃষ্ণ' নামে সকলো দোষ দূৰ কৰে; সংসাৰৰ বন্ধনত থকা জীৱসকলক উদ্ধাৰ কৰোঁতা কেৱল এজনেই শ্ৰীহৰি। হৰিনামেই হ'ল সকলো বাক্যৰ সাৰ, আৰু এই জিহ্বা কেৱল এই নামৰ বাবেই সৃষ্টি হৈছে; সেই ঈশ্বৰৰ তুলনা কোনে কৰিব পাৰে? জ্ঞানদেৱৰ এই হৰিপাঠ সম্পূৰ্ণ হ'ল; ইয়াৰ দ্বাৰা পূৰ্বপুৰুষসকলৰ বাবে বৈকুণ্ঠৰ পথ অতি সহজ হৈ পৰিল।

যাৰ হৰিনামত নিত্য নিয়ম আছে, তেনে পুণ্যৱান জীৱ সংসাৰত বিৰল; লক্ষ্মীপতি সদায় তেওঁলোকৰ কাষতে থাকে। যিসকলে নিৰন্তৰ 'নাৰায়ণ হৰি, নাৰায়ণ হৰি' জপ কৰে, ভোগ আৰু চাৰিওপ্ৰকাৰৰ মুক্তি তেওঁলোকৰ ঘৰৰ দাসী হৈ পৰে। হৰিৰ অবিহনে মানুহৰ জীৱন নৰকৰ সমান; তেনে মানুহ যমৰ আলহী হয়। জ্ঞানদেৱে গুৰু নিবৃত্তি নাথক সুধি জানিব পাৰিলে: এই হৰিনাম আকাশতকৈও মহৎ আৰু বিশাল!

পঁচিশটা তত্ত্বৰ সমাহাৰত এজনেই হৰিয়ে নিজৰ লীলা প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু হৰিনাম সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ, য'ত কোনো শাৰীৰিক কষ্টৰ প্ৰয়োজন নাই। অজপা জপৰ বাবেও প্ৰাণায়ামৰ কঠোৰ সাধনা আৰু মনৰ দৃঢ়তাৰ প্ৰয়োজন; জ্ঞানদেৱে কয়: নামবিহীন জীৱন সম্পূৰ্ণ বৃথা, সেয়েহে আমি ৰাম-কৃষ্ণৰ সৰল পথ অনুসৰণ কৰিছোঁ।

জপ, তপ, কৰ্ম আৰু ধৰ্মাচাৰতকৈ সকলো প্ৰাণীতে ৰামক দৰ্শন কৰা শুদ্ধ ভাৱেই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ। এই পৱিত্ৰ ভাৱ কেতিয়াও নেৰিবা; সকলো সন্দেহ পৰিহাৰ কৰি সদায় ব্যাকুলভাৱে 'ৰাম-কৃষ্ণ' বুলি মাতা। ভগৱানে জাতি, ধন বা কুল নিবিচাৰে; ভক্তপৰায়ণজনক তেওঁ লগে লগে আঁকোৱালি লয়। জ্ঞানদেৱে ধ্যানত আৰু মনত ৰাম-কৃষ্ণক স্থাপন কৰি বৈকুণ্ঠতেই নিজৰ চিৰন্তন ঘৰ সাজিলে।

ভগৱানৰ ওচৰত জ্ঞান বা অজ্ঞতাৰ কোনো পাৰ্থক্য নাই; হৰিনাম উচ্চাৰণে সদায় মুক্তি প্ৰদান কৰে। য'ত 'নাৰায়ণ হৰি' উচ্চাৰিত হয়, তাত কলিকালৰ কোনো প্ৰৱেশ নাই। যাৰ মহিমা বেদসমূহেও সম্পূৰ্ণকৈ বুজি নাপালে, তাক সাধাৰণ জীৱই কেনেকৈ জানিব? জ্ঞানদেৱৰ বাবে নাৰায়ণ পাঠৰ এনে ফল মিলিল যে গোটেই সংসাৰেই বৈকুণ্ঠ হৈ পৰিল।

মনত 'নাম' নামৰ এক পৰম সত্যক দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখা; ইয়াৰ দ্বাৰা হৰিয়ে তোমাক নিশ্চয় কৃপা কৰিব। 'ৰাম, কৃষ্ণ, গোবিন্দ'—এই নাম কিমান সহজ! প্ৰেমত গদগদ হৈ প্ৰথমে ইয়াক জপ কৰা। নামতকৈ শ্ৰেষ্ঠ আন কোনো সত্য নাই; অথলে আন কঠিন পথত ভ্ৰমি নুফুৰিবা। জ্ঞানদেৱে অন্তৰত নামৰ মালা ধাৰণ কৰি বাহিৰত মৌন হৈ সদায় শ্ৰীহৰিকে জপ কৰে।

ছয় শাস্ত্ৰৰ মন্থন কৰি সকলো সুখৰ সাৰ মাধুৰ্যক বাচি লোৱা; আধা ক্ষণো নাম অবিহনে নষ্ট নকৰিবা! এই সংসাৰ নশ্বৰ আৰু মিছা; হৰি অবিহনে জন্ম-মৃত্যুৰ চক্ৰ বৃথা। নাম মন্ত্ৰ জপ কৰা, কোটি কোটি পাপ নাশ হ'ব; ৰাম-কৃষ্ণত নিজৰ সংকল্প দৃঢ় ৰাখা। মায়াৰ বন্ধন ফালি পেলোৱা, ইন্দ্ৰিয়ৰ সুখত ডুব নোযোৱা। শান্তি আৰু দয়াৰে শ্ৰীহৰিক নিজৰ অতিথি কৰা। জ্ঞানদেৱৰ বাবে নিবৃত্তি নাথৰ জ্ঞানেই পৰম প্ৰমাণ; এই হৰিপাঠ স্বয়ং 'সঞ্জীৱন সমাধি'।

হৰিপাঠৰ এই পৱিত্ৰ অভংগ মুঠতে আঠাইশটা (২৮), যিটো সন্ত জ্ঞানে plague শ্বৰে গভীৰ বিশ্বাসেৰে ৰচনা কৰিছিল। পৱিত্ৰ ইন্দ্ৰায়ণী নদীৰ পাৰত যিজনে নিতৌ ইয়াক পাঠ কৰে, তেওঁ সকলো প্ৰকাৰে মুক্তিৰ অধিকাৰী হয়। একাগ্ৰচিত্তে আৰু অন্তৰত পৰম উল্লাসেৰে হৰিৰ স্মৰণ কৰা উচিত। অন্তিম কালত আৰু সংকটৰ সময়ত শ্ৰীহৰিয়ে সেই ভক্তক ভিতৰে-বাহিৰে সৰ্বতোপ্ৰকাৰে ৰক্ষা কৰে। সাধু-সন্তসকলে ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণ পাইছে; এলাহী ব্যক্তিয়ে কেনেকৈ সংসাৰ পাৰ কৰিব? সদ্গুৰু নিবৃত্তি নাথৰ প্ৰেমময় বাণী শুনি জ্ঞানদেৱ লগে লগে পৰমানন্দৰে তৃপ্ত হ'ল!