गुरुचरणांचे ध्यान
ही एक शीख भक्तिपर कविता आहे (शबद), ज्यामध्ये गुरूच्या चरणांवर प्रेम करून, त्यांच्या नामस्मरणाने भवसागर तरून जाण्याची आणि परमेश्वराची कृपा होऊन आशा पूर्ण होण्याची भावन व्यक्त केली आहे.
श्लोक
मी आनंदाने गुरूंच्या कमळचरणांचे ध्यान करतो. प्रत्येक श्वासाने मी हरीची आराधना करतो आणि गुरूंचा आश्रय घेतो.
श्लोक 1
गुरूंचे दर्शन पाहून मी जगतो; माझे मन गुरूंच्या चरणांशी लागले आहे. मी संसारसागर पार केला आहे, हरीचे नाम जपले आहे.
श्लोक 2
गुरूंच्या चरणांची धूळ माझ्या कपाळी लागली, आणि दुःख, भ्रम व भय नष्ट झाले. नानक म्हणतात, प्रभू दयाळू झाले, माझी आशा पूर्ण झाली.
श्लोक 3
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हा शबद श्री गुरु ग्रंथ साहिब, शीख धर्माचो मुख्य ग्रंथ, यामधून आहे. गुरुप्रणालीतील हे वचन असून, शीख परंपरेत हा देवळ्यात किंवा कीर्तनात गाण्यास तसेच (ध्यानासाठी) वापरला जातो. गुरु नानक देवांचे वचन मानले जाते, पण तेच तथापि या ग्रंथातील सर्व वचने म्हणून सामान्यपणे श्री गुरु ग्रंथ साहिब या पवित्र ग्रंथाचे आहे. मुख्य विषय आहे गुरुच्या कृपेने आणि नामस्मरणाने जीवनाचा दुःख किंवा भय कसे नाहीसे होते आणि भक्ताची आशा पूर्ण होते.
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचनाकार
हे शब्द गुरु नानक देवजी यांनी रचले असून ते गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट आहेत. शेवटच्या ओळीत 'कहु नानक' हा शब्द याची साक्ष देतो.
रचनेची रचना
या शबदामध्ये 'रहाउ' (ध्रुवपद) आहे, जे मुख्य संदेश सांगते – प्रत्येक श्वासाने गुरुच्या चरणकमलांचे ध्यान करावे. ही रचना गुरु ग्रंथ साहिबमधील अनेक शबदांप्रमाणेच ध्रुवपद व अंतरा या स्वरूपात आहे.
चरणकमलांचे महत्त्व
'चरण कमल' म्हणजे गुरुचे कमळासारखे पवित्र चरण. या शबदात गुरुच्या चरणांचे ध्यान करणे हेच मोक्षाचे साधन मानले आहे. 'सासि सासि' म्हणजे प्रत्येक श्वासात हे स्मरण करावे, असे सांगितले आहे.
भवसागर तरण्याचा संदर्भ
'भव सागरु तरि उतरिआ' या ओळीत संसाररूपी सागर पार करण्याची कल्पना आहे. गुरुच्या दर्शनाने व नामस्मरणाने हा सागर सहज पार होतो, असे गुरु नानक सांगतात.
गुरुकृपेचे फळ
शेवटच्या ओळीत 'प्रभ भए दइआला पूरन भई आसा' म्हणजे देव दयाळू झाल्याने सर्व आशा पूर्ण झाल्या. गुरुच्या चरणांची रेणू (धूळ) डोक्याला लागल्याने दुःख, भ्रम व भय नष्ट होतात, असे येथे स्पष्ट केले आहे.
Guru Nanak Dev Ji
शीख धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
