ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ; ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਅੰਗ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ (ਟਿੱਪਣੀ ਵੇਖੋ)।
ਤੁਕਾਂ
ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕਮਲ-ਰੂਪ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁੱਖ, ਭਰਮ ਅਤੇ ਡਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਿਆਲੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟਿੱਪਣੀ: ਅਸੀਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪਾਠ (BaniDB) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਲੱਭੀਆਂ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅੰਤਲੇ ਅੰਕਾਂ ॥੨॥੨੧॥੮੧॥ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ 'ਚਰਨ ਕਮਲ' ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਰਾਗ ਬਿਲਾਵਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗ 815 ਅਤੇ ਰਾਗ ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗ 1340), ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਪਾਠ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। 'ਨਾਨਕ' ਛਾਪ ਹਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਰਚਨਹਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਅੰਗ ਪੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਰਚਨਾ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨ, ਪੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ
ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਨਾਨਕ' ਛਾਪ ਅਤੇ ਅੰਤਲੇ ਅੰਕ ॥੨॥੨੧॥੮੧॥ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਤੁਕਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ, ਰਾਗ ਜਾਂ ਅੰਗ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਛਾਪ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਰੂ ਵਰਤਦੇ ਸਨ।
ਬਣਤਰ
ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਰਹਾਉ ਦੀ ਤੁਕ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਹਰਿ ਹਰਿ ਦਾ ਸਿਮਰਨ।
ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਆਸਰਾ
ਗੁਰੂ ਦੇ 'ਚਰਨ ਕਮਲ' ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਆਸਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਪਾਠ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਭਵ ਸਾਗਰ ਤਰ ਜਾਈਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਲਾਉਣਾ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ। ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਦੁੱਖ, ਭਰਮ ਅਤੇ ਭਉ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਇਆਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਮਰਨ
'ਹਰ ਸਾਹ ਨਾਲ' ਧਿਆਉਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਸਿੱਖ ਸਿਮਰਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ ਨਾਮ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਜਾਪ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Guru Nanak Dev Ji
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ