श्री साईबाबा आरती
यो एक भक्तिपूर्ण आरती हो जुन शिर्डीका साईबाबाको प्रशंसामा गाइन्छ। यसले साईबाबाको दयालु स्वभाव, भक्तहरूको रक्षा गर्ने शक्ति, र कलियुगमा उनको अवतारको रूपमा व्याख्या गर्दछ।
श्लोक
आरती साईबाबा । हे जीवनका सुखदाता, आफ्ना दासहरूलाई तपाईंको चरणको धूलोमा विश्राम दिनुहोस्, भक्तहरूलाई शान्ति प्रदान गर्नुहोस् ।
श्लोक 1
कामनालाई जलाएर, तपाईं आफ्नो स्वरूपमा मग्न रहनुहुन्छ । मुमुक्षु जनहरूलाई आफ्नै नेत्रले श्रीरंगको दर्शन गराउनुहुन्छ ।
श्लोक 2
जसको मनमा जस्तो भावना हुन्छ, तपाईं उसलाई त्यस्तै अनुभव दिनुहुन्छ । हे दयासागर, तपाईंको यस्तो ममता छ ।
श्लोक 3
तपाईंको नामको ध्यान गर्दा, संसारको व्यथा हराउँछ । तपाईंका कर्म अगाध छन्, अनाथहरूलाई मार्ग देखाउनुहुन्छ ।
श्लोक 4
कलियुगमा तपाईं अवतार हुनुहुन्छ, सगुण ब्रह्मको साक्षात् रूप । हे स्वामी दत्त दिगम्बर, तपाईं अवतरित हुनुभएको छ ।
श्लोक 5
आठौं दिन गुरुवारमा भक्तजनहरूले तीर्थयात्रा गर्छन्, प्रभुको चरणदर्शनको लागि, जसले जन्ममृत्युको भय हटाउँछ ।
श्लोक 6
मेरो एकमात्र निजी धन तपाईंको चरणसेवा हो । हे देवाधिदेव, म अब तपाईंसँग यही मात्र माग्दछु ।
श्लोक 7
हे चातकजस्तै दीन जीव, निर्मल जल र निजी सुखको चाहना गर्दछ । हे माधव, यसलाई पिउन दिनुहोस्, मेरो प्रार्थना पूरा गर्नुहोस् ।
श्लोक 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो आरती साईबाबा भक्ति परम्परासँग सम्बन्धित छ, विशेष गरी शिर्डी साईबाबाको उपासनामा। यो प्रायः साँझको प्रार्थनाको समयमा साई मन्दिरहरूमा गाइन्छ। यसको रचना परम्परागत रूपमा साई सत्चरित्र र भक्त गीतहरूको भागको रूपमा लिइन्छ, र यो मराठी भाषामा रहेको छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Madhavrao Adkar
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
आरतीको परिचय
यो आरती शिरडीका साई बाबाको सबैभन्दा प्रचलित गीतहरूमध्ये एक हो, जुन “सौख्यदातारा जीवा” भन्ने पंक्तिले सुरु हुन्छ। भक्तहरूले यसलाई साँझको आरतीको समयमा गाउँदै बाबासँग चरणरजको शरण माग्छन्। यो मराठी भाषामा रचिएको सात श्लोकको प्रार्थना हो, जसलाई परम्परागत रूपमा कुनै एक रचयिताको श्रेय दिइँदैन।
भावअनुसार अनुभवको दर्शन
दोस्रो श्लोक एक अत्यन्त गहिरो सिद्धान्त बताउँछ: “जया मनीं जैसा भाव, तया तैसा अनुभव” – अर्थात् साईले भक्तको मनको भाव र आस्थाअनुसार नै आफ्नो दर्शन दिन्छन्। यसले भक्ति मार्गलाई व्यक्तिगत बनाउँदै प्रत्येक साधकको आफ्नै दृष्टिकोणलाई सम्मान गर्छ, जुन साईको सिकाइको मुख्य सार हो।
कलियुगमा दत्तात्रेयको अवतार
चौथो श्लोकले साई बाबालाई कलियुगको अवतार र “सगुणब्रह्म” (साकारमा प्रकट भएको परब्रह्म) भनेर वर्णन गरेको छ। यहाँ उनलाई दत्तात्रेय (दिगम्बर) को रूपमा चित्रित गरिएको छ, जसले हिन्दू परम्परामा साईंलाई दत्त गुरुको अवतार मानिने प्रचलित धारणालाई समर्थन गर्छ।
गुरुवारको विशेष महत्त्व
पाँचौं श्लोकमा गुरुवार (बिहीबार) लाई भक्तिको लागि विशेष दिन बताइएको छ। यस दिन भक्तहरू प्रभुको पद (चरण) को दर्शन गर्न र भवभय (संसारको डर) निवारण गर्न भेला हुन्छन्। शिरडीमा हालसम्म पनि गुरुवारको दिन विशेष पूजा र भजनको आयोजना हुन्छ।
चातक पक्षीको प्रतीक र अन्तिम प्रार्थना
अन्तिम श्लोकमा भक्तले आफैलाई चातक पक्षी (जुन विशुद्ध पानीका लागि मात्र तृष्णा राख्छ) सँग तुलना गर्दै साईबाट निर्मल आनन्दको भिक्षा मागेको छ। “माधव” सम्बोधनले साईलाई भगवान विष्णुसँग जोड्दै भक्तले आफ्नो प्रार्थनालाई सुरक्षित राख्न आग्रह गरेको छ – यो एक सुन्दर र विनीत समर्पणको भाव हो।
