శ్రీ సాయిబాబా ఆరతి
షిర్డీ సాయిబాబాకు సమర్పించిన మరాఠీ ఆరతి; ఆయన భక్తుడు మాధవరావు అడ్కర్ రచించినది. ఆయన పాదాల వద్ద విశ్రాంతిని, ఆయన అనుగ్రహాన్ని కోరుతుంది.
శ్లోకాలు
సాయిబాబా ఆరతి! సకల జీవులకు సౌఖ్యదాతా! నీ చరణధూళిలో నీ దాసులు విశ్రాంతి పొందుదురు; భక్తులకు విశ్రాంతి కలుగును.
శ్లోకం 1
కాముని దహించి, స్వస్వరూపమందే లీనమై యుండును. మోక్షార్థులైన జనులకు తన కనులందు శ్రీరంగస్వరూపమును చూపించును.
శ్లోకం 2
ఎవరి మనస్సులో ఎలాంటి భావముంటే, వారికి అంతే అనుభవమును చూపుదువు. ఓ దయామయా! ఇదే నీ స్వభావము.
శ్లోకం 3
నీ నామమును ధ్యానించినచో, సంసారబాధలు తొలగిపోవును. నీ కార్యములు అగాధమైనవి; అనాథులకు నీవు మార్గమును చూపుదువు.
శ్లోకం 4
కలియుగమున నీవు అవతారమై, సగుణబ్రహ్మవై, స్వామి దత్త దిగంబరుడిగా అవతరించావు.
శ్లోకం 5
గురువారమున భక్తులు ప్రభు పాదములను దర్శించుటకై యాత్ర చేయుదురు; ఆ ప్రభువు భవభయమును నివారించును.
శ్లోకం 6
నా నిజమైన ధనము నీ పాదసేవయే. ఇపుడు నేను కోరునది ఇదియే – ఓ దేవాధిదేవా!
శ్లోకం 7
దీనుడైన చాతకపక్షివలె నిర్మలమైన సుఖము అను జలమును కోరుచున్నాను. ఓ మాధవా! నాకు దానిని పానము చేయించుము; నా ప్రార్థనను సంరక్షింపుము.
శ్లోకం 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ప్రతిరోజూ లేదా శుభ తిథులలో (ఏకాదశి, పూర్ణిమ)
బ్రహ్మ ముహూర్తం (ఉదయం 4 - 6) లేదా సంధ్యా సమయం
నెయ్యి దీపం, ధూపం, తాజా పువ్వులు, నైవేద్యం
- మనశ్శాంతి, ఆత్మిక ఉన్నతి, ఇంట్లో అనుకూల శక్తి
నేపథ్యం
ఈ ఆరతి షిర్డీ సాయిబాబా (సుమారు 1838–1918) ఆరాధనా సంప్రదాయం నుండి వచ్చింది. మహారాష్ట్రలో విస్తృతంగా గౌరవించబడే ఈ ఆధ్యాత్మిక గురువు, హిందువులను, ముస్లింలను, ప్రతి నేపథ్యం గల వారిని తన సొంతవారిగా ఆదరించారు. ఈ ఆరతి సాయిబాబా జీవితకాలంలోనే, 1900ల ప్రారంభంలో, ఆయన భక్తుడు మాధవరావు వామనరావు అడ్కర్ రచించినదని ఆపాదించబడింది; అప్పటి నుండి షిర్డీలో పాడబడుతోంది. చరణాలు మరాఠీ భాషలో ఉంటాయి; పూజ ముగింపులో, ముఖ్యంగా సాయిబాబాకు పవిత్రమైన గురువారాలలో పాడతారు. నాలుగవ చరణం దత్తాత్రేయుడిని ప్రస్తావిస్తుంది — సాయిబాబా ఆ దేవుని అవతారమని నమ్మకాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ; ఏడవ చరణంలోని చాతక పక్షి, స్వచ్ఛమైన వర్షపు బిందువులను మాత్రమే త్రాగుతుందని చెప్పే ప్రాచీన ప్రతిమ — భక్తుడు దైవ అనుగ్రహంపై పూర్తిగా ఆధారపడటానికి ప్రతీక.
ఈ పాఠం గురించి
రచయిత: Madhavrao Adkar
మీకు తెలుసా?
మరాఠీ ఆరతి
షిర్డీ సాయిబాబాకు అంకితమైన మరాఠీ భాషా ఆరతి ఇది — హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరూ గౌరవించే సాధువు. పల్లవిలోని 'సౌఖ్యదాతార జీవ' అనే మాట, ప్రాణులందరికీ ఆనందాన్ని ప్రసాదించేవాడిగా ఆయనను పిలుస్తుంది.
రచయిత
ఈ ఆరతి సాయిబాబా భక్తుడు మాధవరావు అడ్కర్‌కు ఆపాదించబడింది. చివరి చరణంలోని 'మాధవ' అనే పదాన్ని సంప్రదాయం కవి పేరుగా, అలాగే ప్రభువుకు సంబోధనగా కూడా చదువుతుంది.
పల్లవిలోని విజ్ఞాపన
కోరస్ సాయిబాబాను తన నిజమైన భక్తులకు ఆయన పాదధూళిలో విశ్రాంతి ఇవ్వమని అడుగుతుంది; ఇది శరణాగతి, వినయానికి సాంప్రదాయ భంగిమ. 'నిజ దాసన్' అంటే 'స్వంత సేవకులు' అని అర్థం; ఇది భక్తుడికీ, సాధువుకూ మధ్య ఉన్న సన్నిహిత, వ్యక్తిగత బంధాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.
దహించిన కోరిక
మొదటి చరణం, సాయిబాబా కామదేవుడిని (అనంగుడు, కాముని మరొక పేరు) దహించాడని, తన నిజస్వరూపంలోనే లీనమై ఉంటాడని చెబుతుంది. ఇది ఆయనకున్న సంపూర్ణ అంతర్గత నియంత్రణను, వైరాగ్యాన్ని సూచిస్తుంది; ముముక్షువులైన సాధకులకు ఆయన దానిని వెల్లడిస్తాడు.
భక్తి అనుభవాన్ని రూపొందిస్తుంది
రెండవ చరణం ఒక ప్రధాన బోధను వ్యక్తపరుస్తుంది: 'హృదయంలో భావం ఎలా ఉంటుందో, అనుభవమూ అలాగే ఉంటుంది.' సాయిబాబా ప్రతి భక్తుని స్వంత విశ్వాసాన్ని, భావాన్ని ప్రతిబింబించే 'కరుణా సముద్రం'గా వర్ణించబడ్డారు — దైవం నిజాయితీకి ప్రతిస్పందిస్తుందనే గుర్తు. ఈ భావం భగవద్గీత 4.11ను ప్రతిధ్వనిస్తుంది, అందులో ప్రభువు ప్రతి వ్యక్తి తనను సమీపించే విధానానికి అనుగుణంగా ప్రతిస్పందిస్తానని చెబుతాడు.
కలియుగ అవతారం
నాలుగవ చరణం ఈ చీకటి యుగమైన కలియుగంలో, సాయిబాబా నిరాకార పరబ్రహ్మము వ్యక్త రూపంలో (సగుణ బ్రహ్మం) అవతరించిన వాడని ప్రకటిస్తుంది; బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులను కలిగి ఉన్న ప్రాచీన ఋషి-దేవుడు దత్తాత్రేయునితో ఆయనను అనుసంధానిస్తుంది.
గురువార పూజ
ఐదవ చరణం, భక్తులు గురువారాలలో 'వారి' (క్రమబద్ధమైన తీర్థయాత్ర సందర్శన) చేస్తారని పేర్కొంటుంది; ఇది సాంప్రదాయంగా సాయిబాబాకు, గురు గ్రహం (బృహస్పతి) కు అనుబంధమైన రోజు. ఈ వారపు భక్తి ఇప్పటికీ షిర్డీలో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాయి ఆలయాల్లో విస్తృతంగా పాటిస్తారు.
చాతక పక్షి విజ్ఞాపన
ఏడవ చరణం ఒక క్లాసిక్ భారతీయ ప్రతిమను ఉపయోగిస్తుంది: చాతక పక్షి, కథనం ప్రకారం కేవలం స్వచ్ఛమైన వర్షపు నీటిని మాత్రమే త్రాగుతుంది. భక్తుడు దైవ ఆనందమనే స్వచ్ఛమైన జలాన్ని త్రాగనివ్వమని సాయిబాబాను వేడుకుంటాడు — అనుగ్రహం కోసం ఆత్మ చేసే తపనకు ఇది రూపకం.