ତିସରଣ ଓ ପଞ୍ଚଶୀଳ
ଏହା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି ଯେଠାରେ ତିନି ଶରଣ ଓ ପଞ୍ଚଶୀଳ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ମୁଁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି। ମୁଁ ଧର୍ମଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି। ମୁଁ ସଙ୍ଘଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 1
ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ମୁଁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ମୁଁ ଧର୍ମଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ମୁଁ ସଙ୍ଘଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 2
ତୃତୀୟ ଥର ମୁଁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି। ତୃତୀୟ ଥର ମୁଁ ଧର୍ମଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି। ତୃତୀୟ ଥର ମୁଁ ସଙ୍ଘଙ୍କର ଶରଣ ଗମନ କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 3
ମୁଁ ପ୍ରାଣହତ୍ୟା ଠାରୁ ବିରତ ରହିବାର ଶିକ୍ଷାପଦ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 4
ମୁଁ ଅଦତ୍ତ ଗ୍ରହଣ ଠାରୁ ବିରତ ରହିବାର ଶିକ୍ଷାପଦ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 5
ମୁଁ କାମସେବନର ମିଥ୍ୟାଚାର ଠାରୁ ବିରତ ରହିବାର ଶିକ୍ଷାପଦ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 6
ମୁଁ ମିଥ୍ୟା ଭାଷଣ ଠାରୁ ବିରତ ରହିବାର ଶିକ୍ଷାପଦ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 7
ମୁଁ ମଦ୍ୟ, ମେରୟ (ମଦ) ଏବଂ ନିଶା ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ପ୍ରମାଦର କାରଣ ଠାରୁ ବିରତ ରହିବାର ଶିକ୍ଷାପଦ ସ୍ୱୀକାର କରୁଛି।
ଶ୍ଲୋକ 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ପାଠଟି ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯାହା ଖୁବ ପୁରାତନ। ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମରେ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ବା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ଧ୍ୟାନ ବା ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ। ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମୀମାନେ ତିନି ଶରଣ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ଶୀଳ ଅନୁସରଣ କରି ନୈତିକ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ଏହି ପାଠ ପାଲି ଭାଷାରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଆସିଛି ବହୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି। ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମୀ ଯେ ଏହି ପାଠଟି ପଠନ କରେ ସେ ବୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମ ଓ ସଂଘରେ ଶରଣ ଲଇ ସଦାଚାରୀ ଜୀବନ ଯାପନର ଦୃଢ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦୃଢ କରିଥାଏ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ତିସରଣ ଶରଣ
ଏହି ପଦାବଳୀ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି — ବୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମ ଓ ସଙ୍ଘଙ୍କୁ ତିନିଥର ଶରଣ ନେବା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶରଣ ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଯାହା ଏହାର ଗମ୍ଭୀରତା ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ସୂଚିତ କରେ।
ପାଞ୍ଚ ଶୀଳ
୩-୭ ପଦରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ଶୀଳ ବୌଦ୍ଧ ଉପାସକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୌଳିକ ନୈତିକତା — ପ୍ରାଣହତ୍ୟା, ଚୋରି, କାମୁକତା, ମିଥ୍ୟା ଓ ମଦ୍ୟପାନଠାରୁ ବିରତି। ଏଗୁଡ଼ିକୁ 'ସିକ୍ଖାପଦ' କୁହାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ନିୟମ।
ପାରମ୍ପରିକ ଉଚ୍ଚାରଣ
ଏହି ପଦାବଳୀ ପାଲି ଭାଷାରେ, ଯାହା ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥର ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁ ଓ ଉପାସକମାନେ ଏହାକୁ ପାଠ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭରେ।
ଐତିହାସିକ ମୂଳ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ସମୟରୁ ଚାଲିଆସିଛି (ପ୍ରାୟ ୫ମ ଶତାବ୍ଦୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ)। ପ୍ରଥମେ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା ସମୟରେ ଏହା କୁହାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ସମସ୍ତ ବୌଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ ହେଲା।
ତିନି ଶରଣର ଅର୍ଥ
'ବୁଦ୍ଧଂ ଶରଣଂ ଗଚ୍ଛାମି' ଅର୍ଥାତ୍ 'ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଶରଣ ଯାଉଛି' — ଏହା ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ଜୀବନକୁ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା। 'ଧମ୍ମଂ' ଓ 'ସଙ୍ଘଂ' ସମାନ — ଧର୍ମ (ଶିକ୍ଷା) ଓ ସଙ୍ଘ (ସମ୍ପ୍ରଦାୟ) ମଧ୍ୟ ଶରଣ ନିଆଯାଏ। ଏହା ବୌଦ୍ଧ ହେବାର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ।
Buddha
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ