ਜਯਮਂਗਲ ਅੱਠਗਾਥਾ (ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਗਾਥਾ)
ਇਹ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਿਰਿਮੇਖਲਾ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਨ-ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਖੰਤੀ (ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ) ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ — ਉਹ ਜੈ-ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਸੀਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਿਰਿਮੇਖਲਾ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਨ-ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਖੰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ — ਉਹ ਮਹਾਨ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਫਲਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਿਰਿਮੇਖਲਾ ਨਾਮਕ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਨ-ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਖੰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ-ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ — ਉਹ ਜੈ-ਮੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਸੀਸ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਰਾਜਾ (ਬੁੱਧ) ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮਾਰ (ਭੈੜੇ) ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ (ਤੂਫਾਨ) ਬਣਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਤਿ ਮੱਤੇ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ ਨਾਲਾਗਿਰੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ - ਇਹ ਹੈ ਜੈਮੰਗਲ ਦੀ ਅੱਠ ਗਾਥਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ (ਲਗਭਗ 8 ਮੀਲ) ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ - ਇਹ ਹੈ ਜੈਮੰਗਲ ਦੀ ਅੱਠ ਗਾਥਾ; ਉਸ ਨੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਅੰਗੁਲਿਮਾਲ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਦਧੀਆਂ (ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ - ਇਹ ਹੈ ਜੈਮੰਗਲ ਦੀ ਅੱਠ ਗਾਥਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਜਿਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪੇਟ ਬਣਾ ਕੇ, ਚਿੰਚਾ ਨੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਟ ਵਚਨ ਬੋਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੌਮਯ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ-ਮਨੁੱਖ (ਬੁੱਧ) ਦੀ ਇਹ ਜੈ-ਮੰਗਲ ਅੱਠ ਗਾਥਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਸੱਚ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸੱਚਕ (ਸੱਚਕ-ਵਾਦ) ਨਾਮਕ ਵਾਦੀ ਜੋ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ-ਦੀਪ ਜਗਾ ਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ-ਮਨੁੱਖ (ਬੁੱਧ) ਦੀ ਇਹ ਬੁੱਧੀ-ਦੀਪ-ਜਲਿਤ ਜੈ-ਮੰਗਲ ਅੱਠ ਗਾਥਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਨੰਦੋਪਨੰਦ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਸਰਪ (ਨਾਗ) ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ (ਮਹਾਂਮੌਗਗਲਾਨ) ਰਾਹੀਂ ਸਰਪ-ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਰਿਦਧੀ-ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ-ਮਨੁੱਖ (ਬੁੱਧ) ਦੀ ਇਹ ਸਾਗਰ-ਰਿਦਧੀ-ਦਮਨ ਜੈ-ਮੰਗਲ ਅੱਠ ਗਾਥਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨਾਮਕ ਸਰਪ (ਨਾਗ) ਨੂੰ, ਜੋ ਟੇਢੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਗਿਆਨ-ਰੂਪੀ ਔਸ਼ਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ-ਮਨੁੱਖ (ਬੁੱਧ) ਦੀ ਇਹ ਬੁੱਧੀ-ਦੀਪ-ਜਲਿਤ ਜੈ-ਮੰਗਲ ਅੱਠ ਗਾਥਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਇਹ ਬੁੱਧ-ਜੈ-ਮੰਗਲ-ਅੱਠ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ; ਜੋ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਥੇਰਵਾਦ ਬੁੱਧ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਜਯਮਂਗਲ ਅੱਠਗਾਥਾ' (ਅੱਠ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰਚਨਾਕਾਰ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਪਰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੁੱਧ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਰੋਧੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ, ਨਾਗ, ਜਾਦੂਗਰ ਆਦਿ) 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ (ਸ਼ੁਭ) ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਠ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Anonymous (traditional Sri Lankan Pali composition)
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੀ ਹੈ
ਇਹ 'ਜਯਮੰਗਲ ਅੱਠਗਾਥਾ' ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਜਿੱਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਰ ਗਾਥਾ (ਸਲੋਕ) ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, ਦੈਂਤਾਂ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ।
ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ — ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੈਂਤ
ਪਹਿਲੀ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਤਾਕਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ
ਇੱਕ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਬੁੱਧ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਹਾਥੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਭਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਗੋਲਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਬੁੱਧ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੰਗੁਲੀਮਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ
ਇੱਕ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗੁਲੀਮਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਾਕੂ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲੇ।
ਚਿੰਚਾ ਦਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼
ਇੱਕ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਚਿੰਚਾ ਨਾਮ ਦੀ ਔਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਬੁੱਧ ਉੱਤੇ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਗਾਥਾ — ਲਾਭ
ਆਖਰੀ ਗਾਥਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਅੱਠ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਕਸ਼ (ਆਜ਼ਾਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Buddha
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ