රෝමක ජාතකය

ජේතවනාරාමයේ වැඩවසන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, එළිපිට දැඩි තපසේ යෙදෙමින් කිසිවෙක් නොමැති විට ගුප්තව ස්ථූල කාම සුව විඳි භික්ෂුවක් ගැන මෙම ජාතක කථාව, අංක 277 යටතේ වදාළ සේක. මෙම රටාව බොහෝ පැරණි කථාවක තාපසයෙකු දක්වා ඈතට දිවෙන බව බුදුරජාණන් වහන්සේ හෙළි කළ සේක.

පුරාණ බරණැස් නගරයේ බෝසතාණන් වහන්සේ විශාල හුනු ගල් ගුහාවක වාසය කළ, දහස් ගණන් භක්තිමත් පක්ෂීන් ඔවුන්ගේ මගපෙන්වීම අනුව හැසිරුණු විශාල පරෙවි රංචුවක අධිපති රජු ලෙස උපන් සේක. මෙම ගුහාවට දුරින් නොවූ තැන, දශක ගණනකට පෙර එහි පදිංචි වූ රෝමක නම් ජටාධාරී තාපසයාගේ කොළවලින් සෑදූ අසපුව පිහිටා තිබිණ. ඔහු වසරින් වසර තපස සහ සියලු සත්ත්වයන්ට මෘදු ලෙස හානි නොකිරීම පිළිබඳව ගම්වැසියන් අතර පුළුල් කීර්තියක් ගොඩනඟා ගත්තේය.

රෝමකගේ කීර්තිය සම්පූර්ණයෙන් විශ්වාස කළ බෝසතාණන් වහන්සේ සහ ඔහුගේ රංචුව අසපුවට නිදහසේ පැමිණියහ. ඔව්හු වැටුණු ධාන්‍ය ඇට කොටා කමින්, අඹ ගස්වල සෙවණෙහි විවේක ගත්හ. තම අතින්ම ජලය සහ ධාන්‍ය විසුරුවන තාපසයා කෙරෙහි ඔවුන් සුළු භීතියක් පවා දැක්වූයේ නැත. වසර පනහක් බිඳෙන්නේ නැතිව, තනිව සිටි තාපසයා සහ ඔහුගේ අසපුව දෙවන නිවසක් ලෙස සලකන ලද පක්ෂීන් අතර මෙම නිශ්ශබ්ද විශ්වාසය පැවතිණි.

එක් සැන්දෑවක, අසල සීමාන්තික ගමකින් පැමිණි ගම්වැසියෝ, වනයේ වල් පරෙවියෙකු අල්ලාගෙන, තාපසයාගේ පියසට පූජාවක් ලෙස රසවත් මසාලා සහිත මස් ආහාරයක් ගෙනාවෝය. වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ වල් මුල්, කටුක ගෙඩි ආදියෙන් පමණක් ජීවත් වූ රෝමක, පිසූ මස් රස බැලූ විට එම අපූරු රසය, වසර පනහක තපසින්වත් කිසි දිනක සම්පූර්ණයෙන් නිවා නොදැමූ ආශාවක් අවදි කළේය. එම එක් මොහොතකදීම, දශක ගණනක් ගොඩනැගුණු භාවනාත්මක සංවරය දිය වී ගියේය. සෑම උදෑසනකම මස් සහිත තරබාරු පරෙවීන් සිය ගණනක් තම අසපුවට පියාසර කරන්නේ නම්, තිත්ත මුල් මත ජීවත් වීම වෙනුවට, රජෙකු මෙන් ඔවුන් මත භෝජන කරන බවට ඔහු අධිෂ්ඨානය කළේය.

ඊළඟ උදෑසන, රෝමක තම පොත්තෙන් කළ සිවුරේ නැමුම් යට බරැති මුගුරක් සඟවා, අසපුවේ පිටුපස දොර වසා, ඇතුළට යන මාර්ගය දිගේ බිම කුඩා සහල් ඇට විසුරුවා හැරියේය. ඔහු තම දණ්ඩ අත යට තබාගෙන දොර අසල වාඩි වී, සැකයක් නැති පක්ෂීන් ඇතුළට පැමිණ ආහාර ගැනීමට රොක්වන මොහොතේම පහර දීමට තදින් බලා සිටියේය.

හිරු උදාවත් සමඟ බෝසතාණන් වහන්සේ සිය විශාල රංචුව සෑම දිනකදී මෙන් අසපුව වෙත ගෙන ගියහ. විනිවිද දැකීමේ ඤාණයෙන් යුතු උන්වහන්සේ, අසපුවේ මිදුල ඉහළින් ඉගිලෙමින්, සාමාන්‍ය පරෙවියෙකුට පෙනෙන්නට නොතිබුණු දේ දුටු සේක. තාපසයාගේ උරහිස් ලිහිල් නොව තද වී තිබිණි. ඔහුගේ බැල්ම ආගන්තුකයන් මත සන්සුන්ව රැඳීම වෙනුවට වමට දකුණට ඇද ගියේය. ඔහුගේ ඉරියව්ව දුන්න අදින දුනුවායෙකු මෙන් ආතතියෙන් යුක්ත විය. ඔහුගේ සිවුර යටින් විඳගත නොහැකි ඝාතක ආතතියක ආභාව විහිදී ගියේය.

දොර අසල නතර වූ රජු-පක්ෂියා දැක, රෝමක මිහිරි හඬින් ඔහුට නිදහසේ පැමිණ, බිම විසුරුවා ඇති රන්වන් සහල් රස විඳින ලෙස ආරාධනා කළේය. පැරණි මිතුරෙකු වෙනුවට ආගන්තුකයෙකු හමුවන්නා සේ ඔහු අහසේ නතර වූයේ මන්දැයි ඇසීය. බෝසතාණන් වහන්සේ තම උස රැක ගනිමින්, ඒ වෙනුවට තමන් දුටු දේ නිශ්චිතව නම් කළ විනිවිද යන ගාථාවලින් පිළිතුරු දුන් සේක. මිහිරි හඬක් දැනටමත් ඝාතනය වෙතට හැරී ඇති සිතක් වසාගෙන සිටියේය. තාපසයාගේ ඇඳුම යට මාරාන්තික මුගුරක් සඟවා තිබිණි. වසර පනහක ව්‍යාජ මෘදුකම එක් සවසකින්, එක් ආහාරයක රසයෙන් විනාශ වී ගියේය.

තමාගේ වංචාව සම්පූර්ණයෙන් හෙළිවී ඇති බව දැනගත් කෝපයට පත් තාපසයා, ශාප කරමින් ඔහුගේ බරැති මුගුර බෝසතාණන් වහන්සේ වෙත විසි කළේය. නමුත් ඒ චපල පක්ෂි රජු අහසේදීම එම භ්‍රමණය වන ආයුධය පහසුවෙන් මග හැරියේය. අනතුරුව, අනපරාධී විශ්වාසය පාවා දෙන ඕනෑම ව්‍යාජ ආධ්‍යාත්මික මගපෙන්වන්නෙකුට බලාපොරොත්තු වන කර්මික ගිණුම ගැන අවසාන අනතුරු ඇඟවීමක් කරමින්, බෝසතාණන් වහන්සේ හැරී, අනතුරු ඇඟවීමේ හඬ නඟා, දහස් ගණන් අනුගාමිකයන් ආරක්ෂිතව දුර පිහිටි කඳුවැටියකට ගෙන ගියේය.

හානි නොකරන බව සිතූ තාපසයා ව්‍රත බිඳ, දශක ගණනක් තමන්ව විශ්වාස කළ පක්ෂීන්ම පන්නා දැමූ බව පැතිර ගිය විට, ගම්වැසියෝ ඔහුගේ වසර පනහක කීර්තියෙන් කිසිවක් ඉතිරි නොකර, ඔහුව ඔවුන්ම ප්‍රදේශයෙන් පන්නා දැමූහ.

බෝසතාණන් වහන්සේගේ අනතුරු ඇඟවීම රැකගත් දේ ඇත්තටම එක් තාපසයෙකුගේ ආහාර ආශාව ගැන නොවීය. දශක ගණනක පෙනෙන සංවරය පවා, සැඟවුණු තණ්හාවක් අවසානයේ භුක්ති විඳිය යුතු දෙයක් සොයා ගන්නා මොහොතේම කෙතරම් සම්පූර්ණයෙන් බිඳ වැටිය හැකිද යන්න ගැන එය විය. ඒ බිඳවැටීම ආරම්භ වූ පසු, බාහිර කීර්තිය පක්ෂියෙකු හෝ ගම්වැසියෙකු හෝ ඕනෑම අයෙකු ආරක්ෂා නොකරයි.