જય જિનવર દેવા
આ ભજન જૈન ધર્મના ૧૬મા તીર્થંકર ભગવાન શાંતિનાથની સ્તુતિ છે. તેમાં તેમના જીવનની મુખ્ય ઘટનાઓ, જન્મ, રાજ્ય, ત્યાગ અને જ્ઞાનપ્રાપ્તિનું વર્ણન છે, અને ભક્તો તેમની પાસે શાંતિ અને સુખની પ્રાર્થના કરે છે.
શ્લોકો
જય જિનવર દેવા, પ્રભુ જય જિનવર દેવા | શાંતિના વિધાતા અને શિવસુખના દાતા શાંતિનાથ દેવા ||
શ્લોક 1
ઐરા દેવી આ જગતમાં ધન્ય છે, જેના હૃદયમાં પ્રભુ આવી વસ્યા; વિશ્વસેન કુળ આકાશમાં જાણે પૂનમના ચંદ્રની જેમ શોભ્યું || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 2
જેઠ માસની કૃષ્ણ ચતુર્દશી, આનંદ કરનારી, હસ્તિનાપુરમાં જન્મ મહોત્સવ ભારી ઠાઠથી રચાયો || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 3
બાળપણની લીલાઓ અદ્ભુત હતી, દેવ અને મનુષ્યના મનને ભાવતી; ન્યાય અને નીતિથી રાજ્ય કર્યું, સદા સૌને સુખ આપનારું || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 4
તમે પાંચમા ચક્રી, તેમજ બારમા અને સોળમા તીર્થંકર છો; ત્રણ પદના ધારક, તમે જ મુરારી, બ્રહ્મા અને શિવશંકર છો || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 5
ભવતન ભોગોને ક્ષણભંગુર સમજી, પછી વ્રત ધારણ કર્યા; શત-ખંડ, નવનિધિ, ચૌદ રત્નોને છાર કરી દીધા || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 6
દુર્દર તપ કરી કર્મોનો નાશ કર્યો, કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું; ઉપદેશ આપી ભવિક જનોને બોધ્યા, આ મહાન ઉપકાર છે || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 7
હે શાંતિનાથ, તમારું નામ સમગ્ર જગતમાં શાંતિ કરે છે; શિવરામ અરજ કરે છે, ચરણોમાં ભાપ અને આતાપ હરો || જય જિનવર દેવા ||
શ્લોક 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
આ ભજન જૈન પરંપરાના ૧૬મા તીર્થંકર ભગવાન શાંતિનાથની સ્તુતિમાં રચાયેલું છે. તેમને શાંતિ અને મોક્ષના દાતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ભજન સામાન્ય રીતે જૈન ધાર્મિક પ્રસંગો, પૂજા-અર્ચના અને ભક્તિ સભાઓમાં ગાવામાં આવે છે. રચયિતા તરીકે 'શિવરામ' નામ ઉલ્લેખિત છે, પરંતુ ચોક્કસ ઐતિહાસિક વિગતો અંગે સામાન્ય રીતે કંઈ કહી શકાય નહીં.
શું તમે જાણો છો?
પરિચય
આ ભજન જૈન ધર્મના 16મા તીર્થંકર શાંતિનાથની સ્તુતિ છે. 'જિનવર' એટલે જિનોમાં શ્રેષ્ઠ — જે મોહ-રાગ-દ્વેષને જીતીને મોક્ષ પામ્યા હોય તેમને જિન કહે છે. શાંતિનાથનું નામ જ શાંતિ આપનાર છે, એટલે ભજનની શરૂઆત જ 'શાંતિ વિધાતા, શિવસુખ દાતા' શબ્દોથી થાય છે.
જન્મ અને માતા-પિતા
શાંતિનાથનો જન્મ હસ્તિનાપુર (આજનું દિલ્હી નજીકનું હસ્તિનાપુર) નગરમાં થયો હતો. તેમના પિતા રાજા વિશ્વસેન અને માતા ઐરા (અચિરા) દેવી હતાં. ભજનમાં કહેવાયું છે કે જેના હૃદયમાં ઐરા દેવી વસ્યાં તે જગતમાં ધન્ય છે, અને વિશ્વસેન કુળ આકાશમાં પૂનમના ચંદ્ર જેવું શોભ્યું.
જન્મ તિથિ
તેમનો જન્મ જેઠ માસની કૃષ્ણ ચતુર્દશી (અમાસ પહેલાનો દિવસ) એ થયો હતો. આ દિવસ જૈનો માટે ખૂબ જ પવિત્ર છે અને શાંતિનાથ જન્મ કલ્યાણક તરીકે ઉજવાય છે. ભજનમાં આ દિવસને 'આનંદ કરતારી' કહ્યો છે કારણ કે આ દિવસે હસ્તિનાપુરમાં મોટો ઉત્સવ થયો હતો.
અસાધારણ પદો
શાંતિનાથને ત્રણ અદ્ભુત પદો પ્રાપ્ત થયા હતા — તેઓ પંચમ ચક્રી (પાંચમા ચક્રવર્તી), બારમા કામદેવ (કામદેવના 12માં અવતાર) અને 16મા તીર્થંકર હતા. ભજનમાં તેમને મુરારી (વિષ્ણુ), બ્રહ્મા અને શિવ સાથે સરખાવ્યા છે, એટલે કે તેઓ ત્રણેય દેવોના ગુણો ધરાવતા હતા.
વૈરાગ્ય અને ત્યાગ
રાજ્ય કરતી વખતે તેમણે સંસારને ક્ષણભંગુર (ક્ષણિક) સમજીને વ્રત ધારણ કર્યું. તેમણે શત-ખંધ (100 ભાગોમાં વહેંચાયેલું રાજ્ય), નવ-નિધિ (9 પ્રકારના ખજાના) અને ચતુર્દશ (14 પ્રકારના રત્ન) — આ બધું ત્યાગી દીધું. આ દર્શાવે છે કે ઐશ્વર્યનો મોહ છોડ્યા વિના આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ શક્ય નથી.
કેવળ જ્ઞાન અને રચયિતા
કઠોર તપસ્યા દ્વારા તેમણે કર્મોનો ક્ષય કરીને કેવળ જ્ઞાન (સર્વજ્ઞતા) પ્રાપ્ત કર્યું. ભજનના અંતિમ શ્લોકમાં રચયિતા 'શિવરામ' પોતાનું નામ જણાવે છે અને શાંતિનાથને પ્રાર્થના કરે છે કે તેઓ સર્વ જગતને શાંતિ આપે અને ભક્તની આપ-તાપ (દુઃખ અને પીડા) દૂર કરે.
Shantinatha
જૈન ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો