സർവ്വമംഗള പ്രാർത്ഥന

ഈ ശാന്തിമന്ത്രം തൈത്തിരീയോപനിഷത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ് (2.2.1), കൃഷ്ണ യജുർവേദത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഉപനിഷത്തുകളിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തവും സാർവത്രികവുമായ മന്ത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.

അവസാനത്തെ 'ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ' മൂന്ന് തലങ്ങളിലെ സമാധാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഭൗതിക ലോകത്തുനിന്നുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ (ആധിഭൗതികം), പ്രകൃതിയിൽനിന്നുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ (ആധിദൈവികം), മനസ്സിൽനിന്നുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ (ആധ്യാത്മികം). ഈ മൂന്നും അകന്നാലേ പൂർണ്ണമായ ശാന്തി ലഭിക്കൂ എന്നാണ് സങ്കൽപ്പം.

ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകത, സ്വയം മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള പ്രാർത്ഥനയല്ല എന്നതാണ്. 'സർവേ' (എല്ലാവരും) എന്ന പദം ആവർത്തിച്ച് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും സുഖത്തിനും ആരോഗ്യത്തിനും വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു — സ്വാർത്ഥതയ്ക്ക് അതീതമായ ഒരു ദർശനം.

മന്ത്രം നാല് കാര്യങ്ങൾക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു — സുഖം (സുഖിനഃ), രോഗമുക്തി (നിരാമയാഃ), ശുഭകരമായ കാഴ്ചകൾ (ഭദ്രാണി), ദുഃഖത്തിൽനിന്നുള്ള മോചനം (മാ കശ്ചിദ്ദുഃഖഭാഗ്ഭവേത്). ഇത് ജീവിതത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ക്ഷേമത്തിനുള്ള ഒരു സമഗ്ര പ്രാർത്ഥനയാക്കുന്നു.

ഹിന്ദു ആചാരങ്ങളുടെ തുടക്കത്തിലും അവസാനത്തിലും, യോഗാ ക്ലാസുകളിലും, ധ്യാന സമ്മേളനങ്ങളിലും ഈ മന്ത്രം ലോകമെമ്പാടും ചൊല്ലുന്നു. മതഭേദമന്യേ സാർവത്രിക സമാധാന സന്ദേശമായി ഇത് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.