उवसग्गहरं स्तोत्र (विपत्ति हरण गर्ने स्तोत्र)
यो जैन परम्पराको एक प्रार्थना हो जसमा भगवान पार्श्वनाथलाई समर्पित गरिएको छ। यस स्तोत्रको नियमित पाठ गर्नाले जीवनका अवरोधहरू हट्छन् र मोक्षको प्राप्ति हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।
श्लोक
उपसर्गहरण गर्ने, सबै पापहरूको नाश गर्ने, अर्हन्त प्रभु पार्श्वनाथलाई म वन्दना गर्दछु। उनलाई नमस्कार गरी म सबै पाप कर्महरूको विनाश गर्ने प्रकाश प्राप्त गर्दछु।
श्लोक 1
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले (भक्तिपूर्वक) तथा वाणीले नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 2
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले श्रद्धापूर्वक नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 3
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले सुश्रुत धर्म (सुनिएको धर्म) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 4
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले पुण्य (पुण्य भाव) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 5
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले वीर (बलशाली भाव) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 6
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले सम्यक् (सम्यग्दर्शन) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 7
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले चारित्र (सदाचार) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 8
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले तप (तपस्या) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 9
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले संयम (इन्द्रियनिग्रह) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 10
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले समाधि (एकाग्रता) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 11
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले शुद्ध (निर्मल) भावले नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 12
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले मुक्त (आसक्तिरहित) भावले नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 13
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले वीर (पराक्रमी) स्वरूपमा नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 14
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले जिन (विजयी) स्वरूपमा नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 15
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले ज्ञान (सम्यग्ज्ञान) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 16
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले दर्शन (सम्यग्दर्शन) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 17
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले चारित्र (सदाचार) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 18
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले तप (तपस्या) सहित नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 19
उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले वीर (पराक्रमी) स्वरूपमा नमस्कार गरेर, म सुखी भई सिद्धहरूसँगै मोक्षलाभको लागि सिद्धिप्राप्त भएँ।
श्लोक 20
(प्रार्थना) उपसर्गहरण गर्ने पार्श्वनाथलाई हृदयले श्रद्धासाथ नमस्कार गरेर, मेरा सबै पाप कर्महरूको विनाश गरिदिनुहोस्।
श्लोक 21
(मन्त्र) ॐ ह्रीं पार्श्वनाथाय नमः । ॐ ह्रीं उपसर्गहरण गर्ने (प्रभुलाई) नमः । ॐ ह्रीं भद्रबाहु स्वामीलाई नमः ।
श्लोक 22
(समाप्ति) यस प्रकार उपसर्गहर स्तोत्र सम्पूर्ण भयो ।
श्लोक 23
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तोत्र जैन धर्मको अर्धमागधी प्राकृत भाषामा रचिएको हो र यसलाई परम्परागत रूपमा आचार्य भद्रबाहुलाई श्रेय दिइन्छ। यसलाई मुख्यतः कठिनाइ वा संकटको समयमा, विशेषगरी दैनिक प्रार्थना वा ध्यानको क्रममा पाठ गरिन्छ। यसमा २३ औं तीर्थंकर पार्श्वनाथको स्तुति गरिएको छ जसलाई उवसग्गहर अर्थात् विपत्ति हरण गर्ने भगवान भनिन्छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Acharya Bhadrabahu
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
स्तोत्रको उद्देश्य
यो ‘उवसग्गहरं स्तोत्र’ (जसलाई ‘उवसग्गहरं पासं’ पनि भनिन्छ) जैन धर्मको अत्यन्त प्रसिद्ध स्तोत्र हो। ‘उवसग्गहरं’ को अर्थ ‘उपसर्ग (विपत्ति/बाधा) हटाउने’ हो, र यो स्तोत्र भगवान् पार्श्वनाथको स्तुति हो जसले भक्तहरूका सबै कष्ट र पापहरू नाश गर्ने विश्वास गरिन्छ।
रचनाकार र भाषा
यो स्तोत्र जैन आचार्य भद्रबाहु स्वामी (प्रथम भद्रबाहु, जो चन्द्रगुप्त मौर्यका गुरु र ‘कल्पसूत्र’का रचनाकार पनि हुन्) द्वारा रचित मानिन्छ। यो अर्धमागधी प्राकृत भाषामा लेखिएको छ, जुन प्राचीन जैन ग्रन्थहरूको मुख्य भाषा हो, र यसले सरल तर गहिरो भक्तिभाव व्यक्त गर्दछ।
पार्श्वनाथको महत्त्व
पार्श्वनाथ जैन धर्मका २३औं तीर्थंकर हुन्। उनलाई ‘उवसग्गहर’ (बाधा हटाउने) र ‘सव्वसिहारिण’ (सबैका श्रेष्ठ) भनिएको छ। यो स्तोत्र उनको शरणमा गएर सबै पापकर्म नाश गर्ने प्रार्थना गर्दछ।
स्तोत्रको संरचना
यस स्तोत्रमा २० वटा मुख्य श्लोक छन्, जसमध्ये प्रत्येक श्लोक ‘उवसग्गहरं पासं’ (बाधा हटाउने पार्श्वनाथलाई) भन्दै सुरु हुन्छ र अन्तमा ‘सिद्धिं गओ सुहट्ठो सिद्धेहिं सह मोक्खलाभेण’ (सिद्धहरूसँग मोक्ष प्राप्त गर्ने) भन्ने आशीर्वाद दोहोरिन्छ। फरक मात्र यो छ कि प्रत्येक श्लोकमा भक्तिले नमन गर्ने तरिका (जस्तै हृदय, वर्ण, श्रद्धा, धर्म, पुण्य, वीर्य, सम्यक्त्व, चारित्र, तप, संयम, समाधि, शुद्धता, मुक्तता, वीर, जिन, ज्ञान, दर्शन, चारित्र, तप, र वीर – यी २० गुण) फरक-फरक छन्।
मन्त्र र समाप्ति
स्तोत्रको अन्तिम भागमा तीनवटा मन्त्र छन्: ‘ॐ ह्रीं पार्श्वनाथाय नमः’, ‘ॐ ह्रीं उवसग्गहराय नमः’, र ‘ॐ ह्रीं भद्रबाहुस्वामिने नमः’। यो मन्त्र जप गर्नाले विशेष शक्ति प्राप्त हुन्छ भन्ने विश्वास छ। अन्तमा ‘इत्युवसग्गहरं स्तोत्रं संपूर्णम्’ भन्दै स्तोत्र समाप्त हुन्छ।
Parshvanatha
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
