उवसग्गहरं स्तोत्र
भगवान पार्श्वनाथांचे स्तोत्र
नवस्मरणांपैकी एक असलेले हे पाच श्लोकांचे जैन स्तोत्र २३ वे तीर्थंकर भगवान पार्श्वनाथ यांना अडथळे दूर करण्याची आणि मुक्ती देण्याची प्रार्थना करते.
श्लोक
मी सर्व अडथळे दूर करणारे, सर्वोच्च अर्हत, सर्व प्राण्यांचे चूडामणी अशा भगवान पार्श्व यांना वंदन करतो. तेजस्वी अशा त्यांना नमस्कार केल्यावर, माझी सर्व पापी कर्मे नष्ट होवोत.
श्लोक 1
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना स्तुतीने भरलेल्या हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 2
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना श्रद्धापूर्ण हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 3
उपसर्ग दूर करणाऱ्या भगवान पार्श्वांना, श्रुत धर्मावर स्थिर हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदी व कुशल होऊन परिपूर्णतेला पोहोचला आणि मोक्ष प्राप्त झाला.
श्लोक 4
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना पुण्याने भरलेल्या हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 5
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना धैर्याने भरलेल्या हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 6
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना धर्मावर स्थित हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 7
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना सदाचारावर स्थित हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 8
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना तपावर स्थित हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 9
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना संयमावर स्थित हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 10
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना ध्यानावर स्थित हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 11
अडथळे दूर करणारे भगवान पार्श्व यांना शुद्ध हृदयाने नमस्कार करून, तो सिद्धांसह आनंदित आणि कुशल होऊन परिपूर्णता प्राप्त करून मोक्ष प्राप्त केला.
श्लोक 12
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना निरासक्त मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 13
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना वीराला समर्पित मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 14
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना जेत्याला समर्पित मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 15
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना ज्ञानावर स्थिर मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 16
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना सम्यक् दृष्टीवर स्थिर मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 17
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना सम्यक् आचरणावर स्थिर मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 18
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना तपश्चर्येवर स्थिर मनाने नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 19
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना हृदयात वीराला स्थापन करून नमस्कार करून, तो सिद्धीला पोहोचला, आनंदी आणि सुस्थित, सिद्धांसह मुक्ती प्राप्त करून.
श्लोक 20
विघ्नहर्त्या पार्श्वनाथ प्रभूंना श्रद्धापूर्ण मनाने नमस्कार करून, हे प्रभो, माझ्या सर्व पापी कर्मांचा नाश करा.
श्लोक 21
ॐ ह्रीं पार्श्वनाथाय नमः। ॐ ह्रीं विघ्नहरिणे नमः। ॐ ह्रीं भद्रबाहवे नमः।
श्लोक 22
अशाप्रकारे उवसग्गहर स्तोत्र समाप्त होते.
श्लोक 23
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे श्वेतांबर मूर्तिपूजक परंपरेकडून म्हटल्या जाणाऱ्या नवस्मरण या नऊ पवित्र स्तोत्रांपैकी एक असून प्राकृत भाषेतील पाच (५) श्लोकांचे आहे. पारंपरिकरीत्या ते जैन भिक्षू भद्रबाहू यांना श्रेय दिले जाते, जरी नेमके कर्तृत्व निश्चित नसून तो परंपरेचा विषय आहे. नित्य प्रार्थना, ध्यान किंवा वैयक्तिक अडथळ्यांना सामोरे जाताना हे स्तोत्र अनेकदा म्हटले जाते, कारण ते पार्श्वनाथांच्या सामर्थ्याला नकारात्मक कर्म नष्ट करून आत्मज्ञानाकडे नेण्यासाठी आवाहन करते असे मानले जाते.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Acharya Bhadrabahu
तुम्हाला माहीत आहे का?
शीर्षक आणि अर्थ
उवसग्गहर स्तोत्र हे २३ वे तीर्थंकर (ज्ञानी गुरू) असलेल्या पार्श्वनाथ यांना समर्पित एक जैन स्तोत्र आहे. 'उवसग्गहर' म्हणजे 'अडथळे दूर करणारा' किंवा 'संकटे दूर करणारा', आणि हे स्तोत्र त्यांची भक्तांच्या सर्व अडचणी दूर करणारे म्हणून प्रशंसा करते.
भाषा आणि उगम
हे स्तोत्र प्राकृत भाषेत रचले गेले आहे, जी जैन शास्त्रांमध्ये विशेषतः अर्धमागधीमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरली जाणारी प्राचीन भारतीय भाषा आहे. हे पारंपारिकपणे जैन भिक्षू भद्रबाहू यांना श्रेय दिले जाते, जे सुमारे इ.स.पू. चौथ्या शतकात जगले आणि महावीरांच्या निर्वाणानंतर जैन समुदायातील प्रमुख व्यक्ती होते.
पुनरावृत्ती रचना
या स्तोत्राचा एक अद्वितीय नमुना आहे — प्रत्येक श्लोक 'उवसग्गहरं पासं' (अडथळे दूर करणाऱ्या पार्श्वाला नमस्कार) या शब्दांनी सुरू होतो, त्यानंतर भक्त नमस्कार करण्यासाठी वापरत असलेला एक वेगळा गुण (उदा., हृदयाने, श्रद्धेने, सद्गुणाने, ध्यानाने) सूचीबद्ध केला जातो. ही पुनरावृत्ती मुक्तीसाठी आवश्यक असलेल्या भक्तीच्या अनेक पैलूंवर भर देते.
आध्यात्मिक ध्येय
'siddhim gao suhattho siddhehim saha mokkhalabhena' या आवर्तनाचा अर्थ 'मुक्ती प्राप्त केलेला, सद्भावी, मुक्त झालेल्यांसह, अंतिम मुक्ती मिळवणारा' असा होतो. हे दर्शवते की हे स्तोत्र केवळ स्तुती नाही, तर पार्श्वनाथांच्या कृपेने मोक्ष (अंतिम मुक्ती) प्राप्त करण्याचे ध्यान आहे.
शेवटची प्रार्थना आणि मंत्र
शेवटच्या श्लोकांमध्ये पार्श्वनाथांना सर्व पापी कृती नष्ट करण्यास सांगणारी थेट प्रार्थना आहे, त्यानंतर पार्श्वनाथ आणि भद्रबाहू यांना 'ओम ह्रीं' चा आवाहन करणारा मंत्र आहे. भक्ती आणि मंत्र यांच्या या मिश्रणामुळे हे स्तोत्र संरक्षण आणि आध्यात्मिक प्रगतीसाठी मोठ्या प्रमाणात पठण केले जाते.
