ਸਰਸਵਤੀ ਚਾਲੀਸਾ

ਮੈਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਧਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਸੀਮ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਹੁਣ ਨਾਸ ਕਰ।

ਜੈ ਹੋ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਬਲ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਜੈ ਹੋ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸਰਵਗਿਆ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ।

ਜੈ ਜੈ ਜੈ ਹੋ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਵੀਣਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੰਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੇਰਾ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਬੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਜੋਤ ਮੱਧਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਦੋਂ ਹੀ ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੇਰਾ ਨਿੱਜ ਅਵਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਤਾਰੀ! ਤੂੰ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਹੱਤਿਆਰੇ ਸਨ। ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮਚਰਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਆਦਿ ਕਵੀ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਕਾਲੀਦਾਸ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ।

ਤੁਲਸੀਦਾਸ, ਸੂਰਦਾਸ ਆਦਿ ਵਿਦਵਾਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜਞਾਨੀ ਹੋਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਹੇ ਅੰਬਾ।

ਹੇ ਮਾਤਾ ਭਵਾਨੀ! ਉਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਖੀ, ਦੀਨ ਸੇਵਕ ਜਾਣ ਕੇ।

ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ।

ਹੇ ਜਨਨੀ! ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਲਾਜ ਰੱਖ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਅਨਾਥ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈਂ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ, ਜੈ ਜੈ ਜਗਦੰਬਾ।

ਮਧੂ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਜੋ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨਾਲ ਬਾਹੂ-ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਘੋਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਮੋੜਿਆ।

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਲਟ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਮਾਤਾ! ਮੇਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੋ।

ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਹਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਰਕਤਬੀਜ ਵਰਗਾ ਸਮਰੱਥ ਪਾਪੀ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕੰਬ ਗਏ।

ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਥੰਮ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਦੰਬਾ।

ਜਗਤ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਹੇ ਅੰਬਾ! ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਤੁਸੀਂ ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਵਨਵਾਸ ਹੋਇਆ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੁਸੀਂ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੱਤਾ।

ਤੇਰੇ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਗਾਨ ਕੌਣ ਸਮਰੱਥ ਹੈ? ਵੇਦ ਤੈਨੂੰ ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਰਕਤਦੰਤਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਕਸ਼ੀ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਤੂੰ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਦੁਰਗਮ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ। ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੂੰ ਦੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੁਖ ਦਾਤਾ ਹੈ।

ਜੇ ਗੁੱਸੇ ਰਾਜਾ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਘੇਰ ਲੈਣ।

ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਅਤਿ ਤੂਫਾਨ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਸਾਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਬਾਧਾ, ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਦਰਿਦਰਤਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ।

ਨਾਮ ਜਪੇ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਹੇ ਭਾਈ! ਜੋ ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਆਤੁਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਜੋ ਨਿੱਤ ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਣੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਧੂਪ, ਦੀਪਕ, ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਚੜ੍ਹਾਵੇ। ਸੰਕਟ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਜੋ ਸਦਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਕੈਦੀ ਸੱਤ ਵਾਰ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਕੈਦ ਦੇ ਬੰਧਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹੇ ਭਵਾਨੀ! ਰਾਮਸਾਗਰ ਨੇ ਇਹ ਚਾਲੀਸਾ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੋ।

ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੇਰੀ ਕਾਂਤੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਅੰਧਕਾਰ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਚਾਓ, ਮੈਂ ਭਵ-ਕੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵਾਂ।

ਮੈਨੂੰ ਬਲ, ਬੁੱਧੀ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਮਾਤਾ ਸਰਸਵਤੀ, ਸੁਣ। ਹੇ ਮਾਤਾ! ਤੂੰ ਹੀ ਰਾਮ ਸਾਗਰ, ਨੀਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।