श्रीसूक्तम्
श्रीसूक्तं वैदिकं स्तोत्रम् अस्ति यत् लक्ष्मीदेव्याः स्तुतिं करोति। अस्य पाठेन धनधान्यसौख्यादिप्राप्तिः भवति।
पद्यानि
हे जातवेदः, त्वं हिरण्यवर्णाम्, हरिणीम्, सुवर्णरजतस्रजाम्, चन्द्रप्रभाम्, हिरण्मयीम् लक्ष्मीम् मम आवह।
श्लोकः 1
हे जातवेदः, त्वं ताम् अनपगामिनीम् लक्ष्मीम् म आवह, यस्याम् अहं हिरण्यम्, गाम्, अश्वम्, पुरुषान् च विन्देय।
श्लोकः 2
अश्वपूर्वाम्, रथमध्याम्, हस्तिनादप्रबोधिनीम्, ताम् श्रियम् देवीम् उपह्वये। श्रीः मा देवीः जुषताम्।
श्लोकः 3
कान्तिस्मिताम्, हिरण्यप्राकाराम्, आर्द्राम्, ज्वलन्तीम्, तृप्ताम्, तर्पयन्तीम्, पद्मे स्थिताम्, पद्मवर्णाम्, ताम् श्रियम् इह उपह्वये।
श्लोकः 4
चन्द्रप्रभासाम्, यशसा ज्वलन्तीम्, लोके देवजुष्टाम्, उदाराम्, ताम् पद्मिनीम् इमाम् श्रियम् अहं शरणं प्रपद्ये। अलक्ष्मीः मे नश्यताम्। त्वां वृणे।
श्लोकः 5
हे आदित्यवर्णे, तव तपसः अधिजातः वनस्पतिः वृक्षः बिल्वः। तस्य फलानि तपसा मायाः, आन्तरायाः, बाह्याः अलक्ष्मीः च नुदन्तु।
श्लोकः 6
देवसखः कीर्तिः मणिना सह माम् उपैतु। अहम् अस्मिन् राष्ट्रे प्रादुर्भूतः अस्मि। सः मे कीर्तिम् ऋद्धिं च ददातु।
श्लोकः 7
क्षुत्पिपासामलाम् ज्येष्ठाम् अलक्ष्मीम् अहं नाशयामि। अभूतिम् असमृद्धिं च सर्वाम् त्वं मे गृहात् निर्णुद।
श्लोकः 8
गन्धद्वाराम्, दुराधर्षाम्, नित्यपुष्टाम्, करीषिणीम्, सर्वभूतानाम् ईश्वरीम्, ताम् श्रियम् इह उपह्वये।
श्लोकः 9
वयं मनसः कामम्, आकूतिम्, वाचः सत्यम्, पशूनाम् रूपम्, अन्नस्य च अशीमहि। मयि श्रीः श्रयताम्, यशः श्रयताम्।
श्लोकः 10
हे कर्दम! त्वं प्रजानाम् उत्पादकः असि। मयि सम्भव (प्रकटो भव)। पद्ममालिनीं मातरं श्रियं मम कुले वासय।
श्लोकः 11
आपः स्निग्धानि (तैलादि) सृजन्तु। हे चिक्लीत! त्वं मम गृहे वस। देवीं मातरं श्रियं च मम कुले निवासय।
श्लोकः 12
हे जातवेदः! आर्द्रां, पुष्करिणीं, पुष्टिं, पिङ्गलां, पद्ममालिनीम्, चन्द्रां, हिरण्मयीं लक्ष्मीं मम आवह (आनय)।
श्लोकः 13
हे जातवेदः! आर्द्रां, करिणीं, यष्टिं, सुवर्णां, हेममालिनीम्, सूर्यां, हिरण्मयीं लक्ष्मीं मम आवह।
श्लोकः 14
हे जातवेदः! ताम् अनपगामिनीं लक्ष्मीं मम आवह। यस्याः प्रसादात् अहं प्रभूतं हिरण्यं, गावः, दास्यः, अश्वान्, पुरुषान् च विन्देय (लभेय)।
श्लोकः 15
यः पुमान् शुचिः प्रयतः (संयतः) भूत्वा प्रतिदिनम् आज्यं जुहुयात्, श्रीकामः सन् श्रियः पञ्चदशर्चं सूक्तं सततं जपेत्।
श्लोकः 16
हे पद्मानने! हे पद्मोरू! हे पद्माक्षी! हे पद्मसम्भवे! त्वं मां भजस्व (अनुकूला भव) येन अहं सौख्यं लभामि।
श्लोकः 17
हे महाधने देवि! त्वं अश्वदायिनी, गोदायिनी, धनदायिनी असि। धनं मे जुषताम् (मम उपभोगाय भवतु) सर्वकामांश्च मे देहि।
श्लोकः 18
हे देवि! त्वं प्रजानां माता असि। माम् आयुष्मन्तं कुरु। पुत्रपौत्र, धन, धान्य, हस्ति, अश्व, गाः, रथं च मे देहि।
श्लोकः 19
अग्निः धनम्, वायुः धनम्, सूर्यः धनम्, वसुः धनम्, इन्द्रः धनम्, बृहस्पतिः धनम्। वरुणं धनम् अपि अश्नुते (लभते)।
श्लोकः 20
हे वैनतेय! त्वं सोमं पिब। वृत्रहा इन्द्रः सोमं पिबतु। सोमवान् धनवान् यजमानो मह्यं सोमं धनं च ददातु।
श्लोकः 21
क्रोधः, मात्सर्यम्, लोभः, अशुभा मतिश्च — एते सर्वे दोषा न भवन्ति।
श्लोकः 22
कृतपुण्याः भक्ताः सदा श्रीसूक्तस्य जपं कुर्युः।
श्लोकः 23
हे विभावरि! दिवि स्थितस्य मेघस्य विद्युतः तुभ्यं वर्षन्तु। सर्वाणि बीजानि उद्भवन्तु। ब्रह्मद्विषः शत्रून् नाशय।
श्लोकः 24
हे पद्मप्रिये, हे पद्मिनि, हे पद्महस्ते, हे पद्मालये, हे पद्मदलायताक्षि, हे विश्वप्रिये, हे विष्णोर्मनोऽनुकूले, त्वं मयि चरणकमलं सन्निधत्स्व।
श्लोकः 25
सा लक्ष्मीः या पद्मासने स्थिता, विपुलकटितटी, पद्मपत्रायताक्षी, गम्भीरा, वर्तुलनाभिः, स्तनभारेण नमिता, शुभ्रवस्त्रोत्तरीया, मणिगणखचितैः हेमकुम्भैः दिव्यैः गजेन्द्रैः स्नापिता, पद्महस्ता, सर्वमाङ्गल्ययुक्ता च सती मम गृहे नित्यं वसतु।
श्लोकः 26
अहं क्षीरसमुद्रराजपुत्रीं, श्रीरङ्गधामेश्वरीं, समस्तदेववनिताभिः दासीवत् सेवितां, लोकैकदीपांकुरां, श्रीमन्मन्दकटाक्षतः ब्रह्मेन्द्रगङ्गाधरादीनां विभवं दात्रीं, त्रैलोक्यकुटुम्बिनीं, सरसिजां, मुकुन्दप्रियां त्वां लक्ष्मीं वन्दे।
श्लोकः 27
सिद्धलक्ष्मीः, मोक्षलक्ष्मीः, जयलक्ष्मीः, सरस्वती, श्रीलक्ष्मीः, वरलक्ष्मीश्च मम सर्वदा प्रसन्नाः भवन्तु।
श्लोकः 28
अहं वरं, अङ्कुशं, पाशम्, अभीतिमुद्रां च करैः धारयन्तीम्, कमलासनस्थाम्, बालार्ककोटिसदृशप्रभाम्, त्रिनेत्राम्, आद्यां जगदीश्वरीं तां देवीं भजे।
श्लोकः 29
हे सर्वमङ्गलानां माङ्गल्ये, हे शिवे, हे सर्वार्थसाधिके, हे शरण्ये, हे त्र्यम्बके, हे नारायणि देवि, तुभ्यं नमः अस्तु।
श्लोकः 30
हे सरसिजनिलये, हे सरोजहस्ते, हे धवलतरांशुकगन्धमाल्यशोभे, हे भगवति, हे हरिवल्लभे, हे मनोज्ञे, हे त्रिभुवनभूतिकरि, त्वं मह्यं प्रसीद।
श्लोकः 31
अहं विष्णुपत्नीम्, क्षमादेवीम्, माधवीम्, माधवप्रियाम्, विष्णोः प्रियसखीम्, अच्युतवल्लभां देवीं नमामि।
श्लोकः 32
वयं महालक्ष्मीं जानीमः, विष्णुपत्नीं ध्यायामः, सा लक्ष्मीः अस्मान् प्रचोदयतु।
श्लोकः 33
पवमानः सोमः पूज्यते। स श्रीवर्चस्यम्, आयुष्यम्, आरोग्यं च ददातु। स धनं, धान्यं, पशून्, बहुपुत्रलाभं, शतसंवत्सरं दीर्घमायुश्च प्रयच्छतु।
श्लोकः 34
मम ऋणं, रोगः, दारिद्र्यम्, पापम्, क्षुधा, अपमृत्युः, भयम्, शोकः, मनस्तापः — एतानि सर्वदा नश्यन्तु।
श्लोकः 35
यः पुरुषः श्रिये जातः, स श्रियम् आनिर्याय प्राप्नुयात्। स जनितृभ्यः मातापितृभ्यः श्रियं वयश्च ददातु। स श्रियं वसानः सन् अमृतत्वं गच्छेत्। सविता सद्यः भजतां पुरुषाणां कामान् विदध्यात्।
श्लोकः 36
य एवं श्रीसूक्तं वेद, तम् एनं श्रीः श्रियाम् आदधाति। सन्ततम् ऋचा वषट्कृत्यं कुर्वाणः स प्रजया पशुभिश्च सन्धीयते।
श्लोकः 37
वयं महादेवीं विद्महे, विष्णुपत्नीं धीमहि, सा लक्ष्मीः अस्मान् प्रचोदयतु।
श्लोकः 38
ॐकारः प्रणवः। शान्तिः शान्तिः शान्तिः — आध्यात्मिकी, आधिभौतिकी, आधिदैविकीति तिस्रः शान्तयः। सर्वविघ्नोपशमनाय भवन्तु।
श्लोकः 39
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
शुक्रवासरः पूर्णिमा च
सन्ध्याकाले दीपप्रज्वलनसमये
कमलं, पायसं, पञ्चामृतं, कुङ्कुमं, घृतदीपः च
- धनधान्यसमृद्धिः, कौटुम्बिकशान्तिः, चित्तप्रसन्नता
पृष्ठभूमिः
श्रीसूक्तं ऋग्वेदस्य खिलभागे अन्तर्भवति। अस्य ऋचः लक्ष्मीदेव्याः आराधनाय प्रयुज्यन्ते। प्रायः दीपावल्याम् अन्येषु च पुण्यदिवसेषु अस्य पाठः क्रियते। इदं स्तोत्रं श्रीसम्पत्तेः कामनया जप्यते।
ज्ञातव्य-विशेषः
ऋग्वेदसंलग्नत्वम्
– श्रीसूक्तम् ऋग्वेदस्य खिलभागे अन्तर्भवति। अस्य रचना वैदिककाले, ऋग्वेदस्य मुख्यसंहितायाः अनन्तरं परिशिष्टरूपेण विद्यते। अतः अस्य वैदिकत्वं निर्विवादम्।
पञ्चदशर्चत्वम्
– मूलश्रीसूक्ते पञ्चदश ऋचः सन्ति (प्रथमतः पञ्चदश श्लोकाः)। एताः ऋचः लक्ष्मीदेव्याः स्तुतिं, आह्वानं, आशीर्वादं च कुर्वन्ति। अत्र दत्तेषु श्लोकेषु १६-३८ पर्यन्ताः उत्तरकालीनाः परिशिष्टश्लोकाः सन्ति।
अलक्ष्मीनाशनम्
– अस्य सूक्तस्य प्रमुखः उद्देशः अलक्ष्म्याः (दारिद्र्य, अशुभ, दुर्भाग्य) नाशनं, श्रियः (समृद्धिः, ऐश्वर्यम्) आवाहनं च। अष्टमे श्लोके स्पष्टम् उच्यते – "क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम्" इति।
लक्ष्मीध्यानम्
– अन्तिमेषु श्लोकेषु लक्ष्म्याः ध्यानश्लोकाः सन्ति, यथा पद्मासनस्था, गजैः स्नापिता इत्यादि। एते ध्यानश्लोकाः पूजायां प्रयुज्यन्ते। पञ्चविंशतितमः श्लोकः अत्र प्रसिद्धः।
फलश्रुतिः
– षोडशे श्लोके फलश्रुतिः वर्तते – "यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्य मन्वहम् । श्रियः पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत्" इति। अनेन जपस्य विधिः फलं च उक्तम्।
Lakshmi
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता
