බක ජාතකය

බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනයේ වැඩවසමින් ජාතක අට්ඨකථාවේ සඳහන් පරිදි 38 වැනි ජාතකය දේශනා කළ සේක. මෙම කතාව රෙදි වෙළීම, කැපීම, සම්බන්ධ කිරීම හා ගලපීම පිළිබඳ අතිශය දක්ෂ භික්ෂුවක් ගැන වෙයි. මේ දක්ෂතාව නිසා ජනයා ඔහුට "රෙදි මසුරුකාරයා" (robe-tailor) යයි කියූහ.

ඔහුට උපායක් තිබුණි. ඔහු පැරණි රෙදි කැබලි රැගෙන ඒවායින් මොළොක් හා අලංකාර සිවුරක් සකස් කළේය. එය වර්ණ ගැන්වූ පසු, ස්ටාර්ච් කසළයකින් සහ කටුවකින් ඔප දමා අලුත් මෙන් පෙනෙන සේ සාදා තබා ගත්තේය.

සිවුරු සෑදීම නොදැන සිටි අනෙක් භික්ෂූහු අලුත් රෙදි ගෙනැවිත් ඔහුට සිවුරක් සැකසීමට ඉඩ ඉතිහ. ඔහු පවසා සිටියේ සිවුරක් සැකසීම බොහෝ කාලයක් ගත වන බවත්, ඔහු දැනටමත් සාදා අවසන් එකක් ඇති බවත්ය. ඔවුන් තම රෙදි ඔහු වෙත තබා ගියහොත්, ඔහුගේ සිවුර වෙනුවට ගෙන යෑමට හැකි බව ඔහු පැවසීය. ලස්සන වර්ණයම පමණක් දැකගත් ඔවුහු එය ශක්තිමත් යයි සිතා, තම අලුත් රෙදි ඔහුට ලබාදුන්හ.

සිවුර පසුව උණු දියෙන් සේදූ විට එහි සැබෑ තත්වය පෙනෙන්නට විය. ඇත්තෙන් ගෙවී ගිය තිත්තරාම් තැන් තැන් පෙනී ගියේය, හිමිකරුවන් ගනුදෙනුව ගැන පසුතැවිලි වූහ. මෙසේ "රෙදි මසුරුකාරයා" ජේතවනයේ ඔහු වෙත පැමිණෙන සියල්ලන්වම රැවටන්නෙකු ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය.

එකම ආකාරයෙන් ජනයා රැවටූ තවත් සිවුරු සකසන්නෙකු ගමක ජීවත් විය. ඔහුගේ භික්ෂු මිතුරෝ ජේතවනයේ තමන් සේම සියලු දෙනා රැවටන සිවුරු සකසන්නෙකු ඇති බව ඔහුට පැවසූහ. මේ ගැමියා නගරවාසියාට උගුලක් සැටීම ගැන සිතුවේය.

ඔහු ජරාවන් රෙදි කැබලිවලින් ඉතා අලංකාර සිවුරක් සාදා එය ලස්සන තැඹිලි පැහැයකින් වර්ණ ගැන්වීය. ඔහු එය පැළඳගෙන ජේතවනය වෙත ගියේය. "රෙදි මසුරුකාරයා" එය දැකිම ම එයට ආශාවක් ඇති විය.

"රෙදි මසුරුකාරයා" එම සිවුර සාදා ඇත්තේ දුරකරු විය ද ඇසීය, ඔහු එසේ බව පැවසීය. "රෙදි මසුරුකාරයා" තවත් සිවුරක් ලබාදීමට පොරොන්දු වී එය ඉල්ලා සිටියේය. ගැමියා පැවසුවේ ගමේ භික්ෂූන්ට අවශ්‍ය දේ ලබා ගැනීම අපහසු බවත්, තම සිවුර දුන්නොත් තමා වැළඳිය යුත්තේ කුමක්ද යනුවෙනි.

"රෙදි මසුරුකාරයා" තම වාසස්ථානයෙන් අලුත් රෙදි ලබා දීමට පිරිනැමීය. ගැමියා පැවසුවේ තම අතින් සාදන ලද දේ ඔහු ප්‍රදර්ශනය කර ඇති බවත්, නමුත් අනෙකා අවශ්‍යයෙන් ඉදිරිපත් කරන්නේ නම් එම පිරිනැමීම පිළිගන්නා බවත්ය. ඔහු ජරාවන් සිවුර අලුත් රෙදි සඳහා හුවමාරු කරගෙන තම ගමන ගියේය.

"රෙදි මසුරුකාරයා" සිවුර පැළඳගත්තේය, ටික කලකට පසු ඔහු එය උණු දියෙන් සේදීය. එය ජරාවන්වලින් සාදා ඇති බව දුටු ඔහු ලැජ්ජාවට පත් විය. ජේතවනයේ මසුරුකාරයා ගැමි සිවුරු සකසන්නෙකු විසින් රැවට ගන්නා ලද බවට පුවත මුළු සංඝයා පුරා පැතිරුණි.

එක් දිනක භික්ෂූහු ධර්මශාලාවේ, විහාරස්ථානයේ හමුවීම් ශාලාවේ, ඒ ගැන කතා කරමින් වාඩි වී සිටියහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇතුළු වී ඔවුන් කුමක් ගැන කතා කරනවාදැයි විමසූ සේක, ඔවුන් එය පැවසූහ. ජේතවනයේ සිවුරු සකසන්නා ජනයා රැවටීම මෙය පළමු වතාව නොවන බවත්, ඔහු රැවට ගැන්වීම පළමු වතාව නොවන බවත් උන්වහන්සේ පැවසූ සේක. එවිට උන්වහන්සේ අතීත කතාවක් දේශනා කළ සේක.

බෝධිසත්වයාණෝ වනයක පියුම් විලක් අද්දර සිටි ගසක රුක් දෙවියෙකු ලෙස එක් වර උපත ලැබූහ. එම ප්‍රදේශයේ, සෑම ග්‍රීෂ්ම සමයකම විශේෂිත කුඩා විලක ජලය බෙහෙවින් පහත වැටෙයි. එහි බොහෝ මත්සයන් විසූහ.

බකමූණෙක් ඔවුන් දැක "මේ මසුන් රැවටා අනුභව කිරීමට මාර්ගයක් සොයා ගත යුතුය" යයි සිතුවේය. ඔහු ජල අද්දරේ ගැඹුරින් සිතමින් වාඩි විය. මත්සයෝ ඔහුව දුටු ඔහු කුමක් ගැන සිතනවාදැයි විමසූහ.

බකමූණා පැවසුවේ ඔහු ඔවුන් ගැන සිතන බවය. ජලය අඩුව, ආහාර ස්වල්පව, හිරිහැරෙන් තියුණුවය. ඔවුන් කුමක් කරනවාදැයි ඔහු සැක සිතුවේය. ඔවුන් කුමක් කළ හැකිදැයි විමසූහ, ඔහු පිළිතුරු දුන්නේ ඔවුන් එක් එක් වාරයක් ඔහුගේ ගොපුවෙන් රැගෙන පස් වැදෑරුම් කහටවූ විලක් වන ලස්සන මහා විලකට ගෙන යෑමට පිරිනැමීය.

මත්සයෝ පැවසූහ, ලොවේ පටන් සිට කිසිදු බකමූණෙක් මත්සයන් ගැන සැලකිලිමත් වී නොමැති බවත්, ඔහු ඔවුන් එක් එක් වාරයක් අනුභව කිරීමට සිතන බවට ඔවුහු සැක කළහ. බකමූණා පිළිතුරු දුන්නේ ඔවුන් ඔහුව විශ්වාස කරන තාක් කල් ඔහු ඔවුන් අනුභව නොකරන බවය. එබඳු විලක් පැවතීම ගැන ඔවුන් සැක කරන්නේ නම්, ඔවුන්ගෙන් එකෙකුට ඔහු සමග ගොස් එය දැක ගත හැකි බවය.

මත්සයෝ ජලයේ හෝ ගොඩබිමේ බකමූණාට සරිලන්නෙකු යයි සිතූ, එක් ඇසකින් අන්ධ, විශාල මසෙකු තෝරා ගත්හ. බකමූණා ඔහුව විලට ගෙන ගොස්, මුළු විල පෙන්වා, ආයෙත් ගෙනා ඇත. එවිට එම මත්සයා එහි අලංකාරත්වය ගැන කතා කළේය. යෑමට ආශා වූ අනෙක් මත්සයෝ ඔවුන්ව ද ගෙනයාමට බකමූණාගෙන් ඉල්ලා සිටියහ.

බකමූණා පළමුව විශාල එක් ඇසින් අන්ධ මසා රැගෙන ගියේය. ඔහු විල වෙත යනවාක් මෙන් රඟපෑව ද, ගංතෙර වරණ ගසක, ගංතීර වල සුලභ මල් දරන ගසක, ගත්තේය. ඔහු එම මසා ගසේ බෙදීමක් වෙත විසි කර, ඔහුව මරා, ඇටකටු ගසේ මුල ලද්දට හැරුණේය. ඔහු ආපසු ගොස් ඒ මසා විලට දමා ඇති බව පවසා, තවත් එකක් ඉල්ලා සිටියේය. මේ ආකාරයට ඔහු ඔවුන් සියල්ලන්වම එකින් එක අනුභව කළේය.

අවසානයේ මසුන් කිසිවක් ඉතිරි නොවූ ද, විලේ තවම කකුළුවෙක් විය. බකමූණාට ඔහුව ද අනුභව කිරීමට ඕන විය. ඔහු කකුළුවාට පැවසුවේ තමා සියලු මසුන් ලස්සන මහා විලකට ගෙනගොස් ඇති බවත්, ඔහුව ද රැගෙන යෑමට පිරිනැමූ බවත්ය.

කකුළුවා ඇසුවේ තමාව කෙසේ ගෙනයනවාදැයි. බකමූණා පැවසුවේ තම ගොපුවෙන් ඔහුව අල්ලාගෙන යන බවය. කකුළුවා පිළිතුරු දුන්නේ බකමූණාට ඔහුව බිම හෙළිය හැකි බවය. බකමූණා සැබවින්ම මසුන් විලට දමා නැති බව ඔහු තමාටම සිතුවේය. බකමූණා ඔහුව සැබවින්ම විලට දමන්නේ නම් එය හොඳය. එසේ නොවූයොත්, ඔහු බකමූණාගේ හිස කපා දමනු ඇත.

කකුළුවා පැවසුවේ බකමූණාට ඔහුව තරයේ අල්ලාගෙන යෑමට නොහැකි බවත්, කකුළුවන්ට ඉතා තරයේ අල්ලා ගැනීමේ හැකියාව ඇති බවත්ය. තම ඇඟිලිවලින් බකමූණාගේ බෙල්ල අල්ලාගෙන යෑමට ඉඩ දුන්නොත් ඔහු යන බවය. කිසිවක් සැකයක් නැති බකමූණා එකඟ විය. කකුළුවා රෙදිකරුවකගේ ඇලපටි මෙන් ඔහුගේ බෙල්ල තරයේ අල්ලාගෙන, දැන් යා හැකි බව පැවසීය.

බකමූණා පළමුව විල පෙන්වූ ද පසුව ගසක් වෙත පියාසර කළේය. කකුළුවා පැවසුවේ විල අනික් දිගටය. බකමූණා පැවසුවේ තමා මාමා නොවන බවත්, කකුළුවා බාල නෑයා නොවන බවත්, ගසේ මුල ඇති ඇටකටු ගොට්ටිය දෙසට බැල්ම හෙළන ලෙසය. කකුළුවා පැවසුවේ තම අනුන්ගේම අදූරදර්ශීතාව නිසා මසුන් අනුභව වූ බවත්, එහෙත් තමාට එබඳු අවස්ථාවක් බකමූණාට ලබා නොදෙන බවත්ය. ඔහු එයට ප්‍රතිවිරුද්ධව බකමූණා මරන බවය.

කකුළුවා බකමූණාගේ උගුරේ ඇඟිලි තද කළේය. බකමූණා, කට විවර කරගෙන කඳුළු හෝර ගනිමින්, තම ජීවිතය ගැන තැති ගත්තේය. ඔහු තමාව ජීවත් කරවන්නැයි ඉතිහ, ඔහුව අනුභව නොකරන බවට පොරොන්දු විය.

කකුළුවා පැවසුවේ විල වෙත පහළට ගොස් ඔහුව එහි දමන ලෙසය. බකමූණා එසේ කොට, කකුළුවාව ජල අද්දරේ වගුරුබිමේ තැබීය. ජලයට පිවිසීමට පෙර, කකුළුවා පිහියකින් නෙළුම් කඳක් කපනවාක් මෙන් හරිහැටියට බකමූණාගේ හිස කපා දැමීය.

එම ගසේ වාසය කළ රුක් දෙවියා මේ ආශ්චර්යජනක දර්ශනය දුටුවේය. ඔහු මුළු වනයම ප්‍රශංසා නාදයෙන් පුරවා පැදියක් උච්චාරණය කළේය. එහි කියූයේ වංචාව ඉතාම වංචාසහගතයාටවත් වාසිදායක නොවන බවත්, වංචාසහගත බකමූණා කකුළුවාගෙන් ලැබූ දේ සිතා බැලීමට සවන් දෙන්නාට ආරාධනා කරන බවත්ය.

ජේතවනයේ සිවුරු සකසන්නා ගැමි සිවුරු සකසන්නා විසින් රැවට ගැන්වීම පළමු වතාව නොවූ බව බුදුරජාණන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට පැවසූ සේක. අතීතයේ ඔහු එකම ආකාරයෙන් රැවට ගැන්වී ඇත. එවිට උන්වහන්සේ උපත හඳුන්වා දුන් සේක. ජේතවනයේ සිවුරු සකසන්නා එකල බකමූණා ද, ගම් සිවුරු සකසන්නා කකුළුවා ද, බුදුරජාණන් වහන්සේ ම රුක් දෙවියා ද විය.

38 වැනි ජාතකය සිහින් හාස්‍යාත්මක බවක් සහිත කතාවකි. බකමූණාගේ සැලසුම, සියල්ලෝ ඔහුව විශ්වාස කරන තාක් කල් ක්‍රියාත්මක වන අතර, තම වචනය පිළිගැනීමට අකමැති කෙනෙකුට පහර දෙනවාත් සමගම එය එකවරම බිඳී යයි. කකුළුවා තර්ක නොකරයි, උපදෙස් නොදෙයි. ඔහු බකමූණාට තමාට හානි කිරීමට නොහැකි තත්වයක් සකස් කර, බකමූණාගේ අදහස කුමක්ද යයි බලා සිටියි.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම කතාව භික්ෂූන්ට රැවටීම රැවටීමට ඇරයුම් කරන බව පැවසීමට භාවිත කළ සේක. වංචාව මත වෙළඳාමක් ගොඩනඟන අයෙකු දිනක තමාටත් වඩා දක්ෂ වංචනිකයෙකු හමුවිය හැකිය. මේ කතාව චතුරබව එහි අරමුණ වශයෙන් උගන්වන්නේ නැත. එය වංචාසහගතයින් අවසානයේ අසාර්ථක වන බවත්, ලබාදීමට පෙර පරීක්ෂා කරන ලද ප්‍රවේශම්සහගත විශ්වාසය ප්‍රාඡ්ඥතාවයේ ආකාරයක් බවත් පෙන්වයි.