ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹਾਥੀ

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਜੈਨ ਆਚਾਰਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਛੱਜ ਅਜਿਹੇ ਮਰਦ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਨ੍ਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਭਿਖਾ ਮੰਗ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਬੱਕਰੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦਾ ਰੂਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਜਾਨਵਰ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਵੇਰੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਰਾਜਕੀ ਅਸਤਬਲ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੋਖੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਛੱਜ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਸੀ, ਪਰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ।

ਸੇਵਕ ਮੰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਰੀ-ਬਾਰੀ ਹਰ ਮਰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਚਲਿਆ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਹੱਥ ਰੱਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲੇ ਮਰਦ ਦਾ ਹਾਥ ਸੂੰਡ 'ਤੇ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਾਥੀ ਜ਼ਰੂਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮੋਟਾ, ਘੁੰਮਦਾ-ਲਪਾਟਦਾ ਸੱਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਨੇ ਦੰਦ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚਿਕਣਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸ ਦੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਜੀਵਂਤ ਚੀਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕ ਭਾਲੇ ਵਰਗੀ। ਤੀਜੇ ਨੇ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਾਥੀ ਇੱਕ ਜੀਵਂਤ ਖੰਭਾ ਹੈ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਸਤੰਭ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਟਲ। ਚੌਥੇ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਛੁਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਰਦਰੀ ਲਿੱਪੀ ਹੋਈ ਕੰਧ ਕਿਹਾ। ਪੰਜਵੇਂ ਨੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜੋ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ ਛਾਜ-ਝਲਾਈ ਦੇ ਸਮਾਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਪੂਛ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵੱਡੀ ਨਿਸ਼ਚਤਾ ਨਾਲ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਾਥੀ ਕੁਝ ਅਤੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਬਲ਼ਬਲ਼ੀ ਰੱਸੀ ਸੀ।

ਹਰ ਮਰਦ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਕੋਲ ਲੌਟਿਆ, ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਤਾ ਝਗੜਿਆ-ਝਗੜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਜਿਸ ਮਰਦ ਨੇ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਛੁਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਛ ਛੂਹ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਖੌਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ; ਕੰਨ ਛੂਹ ਵਾਲਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਅਜਿਹੇ ਵਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਹੋਂਦੀ ਗਈ ਜਦ ਤੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਭੀੜ ਛੱਜ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮੁੜ ਗਈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਜਾਨਵਰ ਉੱਪਰ ਕੌੜਿਤਾ ਨਾਲ ਝਗੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਰ ਮਰਦ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਰ ਮਰਦ ਨੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਨੇ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਤਾਂ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਦੂਜੇ ਸਭ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੇਵਕ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁੱਤਰ ਕੇਵਲ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅਖੀਰ ਝਗੜਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਉਸ ਅੰਗ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਹਾਨੇ ਛੁਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਗਲਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਸੂੰਡ ਫ਼ਿਲ ਹੋਈ ਇੱਕ ਵਡੇ ਸੱਪ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਦੰਦ ਸਮੂਚ ਮੁਲ਼ ਬੁੰਦ ਗਈ ਅਤੇ ਭਾਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਪਿੱਠ ਸੱਚਿਆ ਖੰਭੇ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਪਾਸਾ, ਕੰਧ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਕੰਨ, ਛਾਜ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਪੂਛ, ਰੱਸੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਿੱਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਕੀਤਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਸੂੰਡ ਤੋਂ ਪੂਛ ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨੁਭਵ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਛੱਜ ਮਰਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸਹਮਤ ਹੋਣ ਲਗੇ।

ਜੈਨ ਟੀਕਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਲਂਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਹਾਣੀ ਆਪ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਢੋਂਦਾ ਹੈ: ਅਨੇਕਾਂਤਵਾਦ, ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪਾਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਟੀਕਾਕਾਰ ਮੱਲਿਸੇਨ ਨੇ ਇਸ ਅਲਂਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਆਦਵਾਦਮੰਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹੇਮਚੰਦ੍ਰ ਦੀ ਅਨ੍ਯਾਯੋਗਵਿਆਚਛੇਦਕ ਤੇ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਛੱਜ ਸੱਚ ਵਿਵਰਣ ਛੱਜ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਤਸਵੀਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਬਾਹਰ, ਬੌਧੀ ਪਾਲਿ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਦੇ ਉਦਾਨ, ਅਧਿਆਇ 6 ਵਿੱਚ, ਸਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਉੱਪਰ ਝਗੜਤੇ ਭਟਕਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਪਰ ਝਗੜਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਬਦਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਂਸ਼ਕ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਲਜ਼ ਝਗੜਾ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੱਤਵਾਰਥ ਸੂਤ੍ਰ, ਅਧਿਆਇ 1, ਸ਼ਲੋਕ 6, ਇਸ ਪੂਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਖਿਪ੍ਤ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਮਾਣ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਵੈਧ ਸਾਧਨ, ਅਤੇ ਨਏ, ਉਹ ਆਂਸ਼ਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਲਜ਼ੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਦੋਵਿਆਂ ਦੇ ਸਮਨਵਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਛੱਜ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਰਦ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛੂਹ-ਇੰਦ੍ਰੀ ਨੇ ਸਹੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਨਏ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਬਿਨ-ਸ਼ਰਤ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਤੋਂ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੇਵਲੀ, ਮਹਾਵੀਰ ਵਰਗੀ ਪੂਰਨ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ, ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਲਂਕਾਰ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਖੋਜ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਧ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਆਵਹਾਰਿਕ ਹੈ। ਜੈਨ ਆਚਾਰਜੀ ਸ਼ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਕਸਰ ਸਾਧਾਰਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਚਪਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਦੋ ਈਮਾਨਦਾਰ ਮਨੁੱਖ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਸੀਮਤ ਅਨੁਭਵ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਬਸ਼ੂਰਤਾ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਨਵਿੰਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਦੂਜਾ ਕਤਈ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਦੋਵੇ ਰਿਪੋਰਟ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾ ਰਹੇ। ਅਨੇਕਾਂਤਵਾਦ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਸੇਵਕ ਨੇ ਛੱਜ ਮਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਦਾਵਾ ਉਸੇ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਜੈਨ ਤਰਕਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿਆਦਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਤੋਂ ਸਿਆਤ, "ਕਿਸੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ," ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਤਾ ਕਿ ਹਾਥੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਰਣਨ ਕਦੇ ਸੱਚੇ ਪੂਰੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ। ਜਿਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਜ਼ਾਰਤੀ ਅੰਸ਼ ਸੁਣਨਾ, ਜੈਨ ਪ੍ਰਥਾ ਮਲੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਵ਼ੱਯ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਹਿੰਸਾ ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੱਕ ਸਮਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੈ। ਛੱਜ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੁੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੇਵਕ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਅਨੇਕਾਂਤਵਾਦ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਅਕਸਰ ਸਲ ਸਕਾਂ, ਸਵ਼ੱਯ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਜਾਂ।