සාලූක ජාතකය

පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 286 වන මෙම කථාව බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේදී දේශනා කළ සේක. වනාන්තර ප්‍රජාවේ රළු පිණ්ඩපාතයෙන් අතෘප්තියට පත් වූ, ධනවත් ගිහියන් වළඳන රස බොජුන් ගැන ඊර්ෂ්‍යාවෙන් බලා සිටි භික්ෂුවක් ගැන එය ප්‍රකාශ විය.

අතීතයේ බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍යය කළ කල, බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මහාලෝහිත නම් ශක්තිමත් නගුල් ගවයෙකු ලෙස උපන් අතර, ගම්වැසි ගොවියෙකුගේ බිමෙහි ඔහුගේ බාල සහෝදරයා වූ චුල්ලලෝහිත සමඟ එකට වාසය කළහ. හිරු උදාවට පෙර ගොවියා දෙදෙනාම නගුලට බැඳ, සවස් වරුවේ ඔවුන් රළු තවුඩු සහ වියළි පිදුරු හැර වෙනත් කිසිවක් නොලැබෙන කොටුවකට ආපසු පැමිණියහ.

ඔවුන්ගේ කොටුවට අයත් ඌරු කූඩුවේ සාලූක නම් මහත් ඌරෙක් වාසය කළේය. ඔහු දින ගෙවුවේ නිදා ගැනීමෙන්, සිසිල් දියේ පෙරළීමෙන් සහ සතුටින් ඝුරු ගැසීමෙන් ය. ගොවියා දිනකට තුන් වරක් මුං ඇට, ගිතෙල් සහ පැණි මිශ්‍ර කළ රස සහල් බත් ඌරාට ගෙනා නමුත්, ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කුර එසවීමක් පවා ඉල්ලා සිටියේ නැත. දිනෙන් දින, සහෝදරයන් දෙදෙනා කුඹුරට යන විටත් ආපසු එන විටත් එම ඌරු කූඩුව ළඟින් ගමන් කළ අතර, සාලූක තවත් තරබාරු හා සුවපත් වෙමින් සිටි බව දුටුවේය; ඔවුන්ගේම ඇටකටු ඉර තාපය සහ නගුල් පට නිසා රළු වූ සම යටින් දර්ශනය වෙමින් තිබුණි.

එක් සවසක, වියළි පිදුරු හපමින්, චුල්ලලෝහිත සිය සහෝදරයාට දැඩි අප්‍රසාදයෙන් පැමිණිලි කළේය. දවසේ ආරම්භයේ සිට සවස දක්වා ඔවුන් දෙදෙනා තවුඩු පමණක් වෙනුවෙන් වෙහෙසෙන අතර, කිසිම වැඩක් නොකරන සාලූක දිනපතාම රජකු මෙන් පෝෂණය වීම ඔහු දැඩි අයුක්තියක් ලෙස දුටුවේය.

මහාලෝහිත මෘදුව පිළිතුරු දෙමින්, ගොවියාගේ දියණිය ඉක්මනින් විවාහ වන නිසා, සාලූකගේ සහල් ගැන සහෝදරයා කිසිසේත් ඊර්ෂ්‍යා නොකළ යුතු බවත්, සාලූකව මෙසේ මහත් කරන්නේ ආදරය නිසා නොව, විශේෂයෙන් විවාහ භෝජනයේ සේවා කිරීම සඳහා බවත් පැවසීය. ඔවුන්ගේම රළු පිදුරු, ඔවුන්ව මහත් කිරීමට කිසිවකුට හේතුවක් නැති නිසා, ඔවුන්ගේ ජීවිත දිගු කරන බව ඔහු පැහැදිලි කළේය; සාලූකගේ පොහොසත් ආහාර ඔහුගේ ජීවිතය නිහඬව කෙටි කරමින් තිබුණු බවත් ය.

සති දෙකකට පසු, විවාහ ආරාධිතයන් සංගීතය සහ උත්සවය සමඟ පැමිණි විට, ගොවි පවුල සාලූක භෝජනය සඳහා සූදානම් කිරීමට ගෙන ගියහ. චුල්ලලෝහිත සහෝදරයා පෙර පැවසූ ආකාරයටම මුළු අනුපිළිවෙලම ඉටු වනු දුටුවේය; දවස අවසානයේදී, ඌරාට දුන් මාස ගණනාවක රස ආහාර, පැමිණෙන භෝජනයට කොපමණ මස් අවශ්‍යද යන්න අනුව පමණක් මනින ලද බව ඔහු තේරුම් ගත්තේය.

භීතියෙන් වෙව්ලමින්, චුල්ලලෝහිත සහෝදරයා අසලට ඇලී, මහාලෝහිතගේ වචන සම්පූර්ණයෙන් සත්‍ය බව පිළිගත්තේය. සාලූකගේ උසස් සහල් සැමවිටම ඔහුගේම අවසානයට ආරාධනාව වී තිබුණි. ඔවුන්ගේම වියළි පිදුරු සහ ඉවසිලිමත් යොක්කුව, කොතරම් නම්‍රව වුවත්, දෙදෙනාම ජීවමානව, ගෞරවයට පාත්‍රව සහ ආරක්ෂිතව තබා ගත්තේය; කිසිදු භෝජනයකට එය කළ නොහැකි වූ ආකාරයකින්.

කථාවේ අවසානයේදී, බුදුරජාණන් වහන්සේ ඌරා සාලූක, මෙම කථාව ඇති කළ අතෘප්ත භික්ෂුව සමඟ හඳුනාගත් සේක. චුල්ලලෝහිත ආනන්ද හිමියන් සමඟ හඳුනාගත් සේක. ධනවත් ගිහියන් අතර භික්ෂුව ඊර්ෂ්‍යා කළ එම මහත් කිරීම, චුල්ලලෝහිත අසල්වැසියාගේ ආහාර දෝණියක ඊර්ෂ්‍යා කළ, එය අවසානයේ කුමක් වේදැයි නොදැන සිටි සැඟවුණු වියදම ම දරා සිටියේය.

බුදුරජාණන් වහන්සේ, වැඩ නොකර ලබන සුඛෝපභෝගයන් ගැන ඊර්ෂ්‍යා නොකරන ලෙස සවන් දෙන්නන්ට අවවාද කරමින් දේශනාව අවසන් කළ සේක. එවැනි පෝෂණය බොහෝ විට ආශාව සහ සුවයෙහි තරබාරුකම හැර වෙන කිසිවක් නොවන අතර, භෝජනයට ආරාධිත කිසිවෙකු නොදකින ප්‍රතිවිපාකයක් සඳහා සූදානම් කිරීමකි. රළු පිදුරුවලින් සහ අවංක වැඩෙන් මනින ලද ජීවිතයක් ඊට ම ආවේණික නිහඬ ආරක්ෂාවක් ගෙන දෙන බවත්, පොහොසත් සහල් සහ අලස සුවයෙන් මනින ජීවිතය කිසිදා එය ලබා දීමට නිර්මාණය වී නොතිබුණු බවත් ඔවුන්ට සිහිපත් කළ සේක. එක් කාලයක අසාධාරණ ලෙස පෙනුණු දෝණිය ගැන තර්ක කළ සහෝදරයන් දෙදෙනා, වසරින් වසර, ජීවත් වීමෙන් ම එම කරුණ ඔප්පු කරමින් ගියහ. සාලූකගේ දෝණිය හිස් වී සියල්ලන් විසින් අමතක කරනු ලැබීමෙන් බොහෝ කලකට පසුවත්, ඔවුන් දෙදෙනා එක්ව එම කුඹුරු වගා කරමින් සිටියහ.