සීල-වීමංස ජාතකය II

මහෝත්තම ශාස්තෘවරයා ජේතවනාරාමයේ වැඩ වසන සමයක, ශාස්ත්‍රීය ඥානයෙන් විශාල වුවද නුවණැත්තන් අතර ගරු කරනු ලබන්නේ ශාස්ත්‍රීය ඥානයට වඩා නිර්මල සීලයටදැයි සැක කළ භික්ෂුවක් වෙනුවෙන් මෙම අමරණීය දේශනාව දේශනා කළ සේක. මේ සැකය නිරාකරණය කිරීම පිණිස, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙර ජාතියක කතාවක් දේශනා කළ සේක — තික නිපාතයේ, අභබ්බවග්ගයේ, දෙවන සීලවීමංස ජාතකය, අංක 290.

පුරාණ දිනවල, බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රජ කරන සමයක, බෝසතාණන් වහන්සේ පිවිතුරු වෛදික පරපුරක උපන් සේක. තුන් වෙදයන්, දහඅට විද්‍යා ශාස්ත්‍ර සහ රාජ්‍ය පාලන නීතීන් ප්‍රගුණ කළ පසු, උන්වහන්සේ රජුගේ ප්‍රධාන පුරෝහිත සහ ප්‍රධාන විනිශ්චයකාරවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබූහ. රජු, රාජකීය පවුල, ඇමතිවරුන් සහ වැසියන් විසින් ගරු කරනු ලැබූ උන්වහන්සේ ගිය ගිය තැන ගැඹුරු නැමීම් හා ගෞරවයන් ලැබූහ.

දිනක් පුරෝහිතවරයා තම අධ්‍යයනාගාරයේ වැඩ හිඳ තමන්ට ලැබෙන ගරුත්වයන් ගැන සිතා බලන විට, ගැඹුරු ප්‍රශ්නයක් මනස උද්ගත විය — "රජු, ඇමතිවරුන් සහ වැසියන් මට මෙසේ ගරු කරන්නේ මාගේ පෙළපත් ඥානය, වෙද ප්‍රවීණතාව සහ වාග් චතුරතාව නිසාද? නොහොත් තරුණ විය සිටම කිසි කැළලක් නැති සීලයක් මම ආරක්ෂා කර ඇති නිසාද? මෙය මම ප්‍රායෝගිකව පරීක්ෂා කළ යුතුමයි!"

ඊළඟ දින උදෑසන, රාජ මාලිගාවට යන අතරමගදී පුරෝහිතවරයා භාණ්ඩාගාරය හරහා ගිය විට, ප්‍රධාන භාණ්ඩාගාරිකයා පිරිසිදු රෝස ලී මේසයක් මත රන් කහාපණ කාසි ගණන් කරමින් සිටියේය. උපේක්ෂාසහගත ඉඟියකින් පුරෝහිතවරයා දිලිසෙන රන් කාසියක් ගෙන අත් සේවිලියේ රැඳවූ විට, වචනයක්වත් නොකියා ගියේය. භාණ්ඩාගාරිකයා පූජනීය පුරෝහිතවරයාට ගැඹුරු ගරුත්වයක් නිසා නිහඬව, "ස්වාමිනි කාසියක් ගෙන ගියේය; ඇති වන්නේ ශුද්ධ කටයුත්තක් හෝ වට්ටමක් ඇති විය හැකියි" ලෙස සිතුවේය.

දෙවන දිනයේ පුරෝහිතවරයා නැවත පැමිණ, භාණ්ඩාගාරිකයාගේ ඇස් ඉදිරිපිටම රන් කාසි දෙකක් තරහාව ගෙන තම ඉස්කෝට්ටුව තුළට රැඳවූයේය. භාණ්ඩාගාරිකයා ඇතුළතින් බ්‍රාන්ත වුවද, රජුගේ පූජනීය ගුරුවරයාට චෝදනා කිරීමට තවමත් මැළි විය.

තුන්වන උදෑසන, පුරෝහිතවරයා දෑත් දිගු කර දිලිසෙන කාසි අතමිටක්ම තම වඩමේ තුළට ගත්තේය. භාණ්ඩාගාරිකයාට තවදුරටත් දරාගත නොහැකි විය. පැන නැගී "සොරෙකු! ද්‍රෝහියෙකු! අල්ලා ගන්න!" ලෙස කෑගැසීය. රාජ මාලිගා ආරක්ෂකයින් ශාලාවට දිව ආ, පුරෝහිතවරයාගේ දෑත් පිටුපසට බිඳ, රළු ලණු වලින් ඔහුගේ දෑ අත් බඳිමින්, වරළු හරහා ඇද දමමින් ජනයාට "රජුගේ භාණ්ඩාගාරය කොල්ලකෑ මේ කපටිකාරයා බලන්න!" ලෙස කෑගසමින් ගියහ. ග්‍රාමවාසීහු ගලි පිට ගාත්ත, වැටුණු විශාරදයා අපහාස කළහ.

බඳිනු ලැබූ පුරෝහිතවරයා රාජාසන ශාලාවට ඇද ගෙනවිත් රජු ඉදිරියේ වීසි කරනු ලැබීය. රෝෂයෙන් රත් වූ රජු කෑ ගැසීය — "ගුණමකුවනේ! මම ඔබට ගෞරව කුම්භයක්ම පිරිනැමුවා, ඔබ සුළු සොරකමකින් මගේ රාජසභාව අපකීර්තියට පත් කළා! ආරක්ෂකයින්, ඔහුව මරණ බිමට ගෙන, සෑම හන්දියකම ඔහුගේ වරද ප්‍රකාශ කර, හිරු බැස යන්නට පෙර ඔහුගේ හිස සිඳින්න!"

බෝසතාණන් වහන්සේ ශාන්ත ප්‍රීතියෙන් පිරුණු හඬකින් විශාල හඬින් සිනාසුණහ. රජු ආශ්චර්යයෙන් නැවතී — "මරණයේ දොරකඩ ඉදිරියේ ඔබ සිනාසෙනවාද?" ලෙස ඇසීය.

බෝසතාණන් වහන්සේ හිස නමා පිළිතුරු දුන්හ — "මහා රජාණෙනි! මම ඔබේ රත්රන් එක කැටයක්වත් සොරකම් කර නැත. මෙහි කාසි සියල්ල මගේ ඉස්කෝට්ටුව තුළ ආරක්ෂිතව ඇත. මම මේ නාටකය රංගනය කළේ එක සැකයක් විසඳීමටම පමණයි — මිනිසුන් ගරු කරන්නේ ලෞකික ශාස්ත්‍රයටද නොහොත් නිර්මල ගුණයටද කියා. වසර ගණනාවක් මා වෙදයන්, ව්‍යාකරණ හා ශාස්ත්‍ර දැරුවද, කිසිවෙක් මගේ ව්‍යාකරණය නිසා මට නැමුණේ නැත! නමුත් මම මගේ ගුණය නැති වූවා යැයි පෙනී ගිය මොහොතම, මගේ ශාස්ත්‍රය දුමාරයක් සේ ගිලිහී ගියේය; මා බල්ලෙකු සේ බඳින ලදි, ජනයාගේ ගැරහුම් ලැබුවා, මරණ දණ්ඩනය නියම විය! එබැවින් මම අසැක ලෙස දනිමි — සීලය ත්‍රෛලෝකයේ උසස්ම මැණිකයි; සීලයෙන් තොර ශාස්ත්‍රය වියලි පිදුරක් සහ වටිනාකමක් නැති දූවිල්ලක් පමණි!"

රජු ගැඹුරින් සංවේගයට පත්ව පසුතැවිලිවෙන් හැඬූ අතර, තම අතින්ම පුරෝහිතවරයා ගැලවූ අතර රාජ්‍යයෙන් අඩක් පිරිනැමීය. නමුත් බෝසතාණන් වහන්සේ ලෞකික ගෞරවයේ හිස් බව වටහාගෙන, සියලු තනතුරු හා ධනයෙන් වෙන්ව, හිමාලයට පිටුපසට ගොස්, බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණි සේක. බුදුරජාණන් වහන්සේ නිමා කරමින් මෙසේ වදාළ සේක — "සීලය පමණක් උසස්ම සරණයයි; සීලය පමණක් සුළඟට එරෙහිවද ලොවට සුවඳ දරයි."