శాలివక్త్రపురాలయ ధన్వంతరి స్తోత్రం
విష్ణు అవతారమైన దివ్య వైద్యుడు ధన్వంతరికి అర్పించిన పన్నెండు శ్లోకాల స్తోత్రం; రోగం మరియు బాధల నుండి పీడితులను రక్షించమని హరిని ప్రార్థిస్తుంది.
శ్లోకాలు
ఓ వైద్యశ్రేష్ఠుడా! లక్ష్మీపతీ! శాలివక్త్రపురంలో నివసించేవాడా! రాగము మొదలైన రోగాలతో కూడిన నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 1
ఓ శంఖచక్రసుధాకుంభజలూకలను ధరించిన మాధవా! దయామయా! త్వరగా నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 2
ఓ సర్వాధారుడా! గోవిందా! సమస్త బాధలను తొలగించేవాడా! మహావిష్ణూ! వ్యాకులమైన నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 3
ఓ శ్యామవర్ణుడా! నిత్యానందుడా! శాలితుండపురేశ్వరా! విశ్వబంధూ! ఆపదలో ఉన్న నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 4
ఓ జనార్దనా! జగన్నాథా! పద్మాక్షా! జ్వరాలను పోగొట్టేవాడా! శరణాగతులపై దయగలవాడా! శరణు చేరిన నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 5
ఓ సనాతనుడా! గుణాలకు ఆలవాలమైనవాడా! సర్వ రోగాల కులాన్ని నాశనం చేసేవాడా! కృపాసాగరా! రోగంతో బాధపడుతున్న నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 6
ఓ శాంతుడా! శాలిముఖాగారంలో నివసించేవాడా! శరత్కాల చంద్రుని వంటి ముఖం కలవాడా! శర్మసాగరా! నిస్సహాయుడైన నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ! ఓ హరీ!
శ్లోకం 7
ఓ అమృతాన్ని భుజించే ప్రభూ! ఓ లోకక్లేశాలను నాశనం చేసే కేశవా! ఓ చేతిలో అమృతం ధరించినవాడా! తపించిపోతున్న నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ, ఓ హరీ!
శ్లోకం 8
ఓ వాసుదేవా! ఓ హృషీకేశా! ఓ వ్యాధులను నాశనం చేసేవాడా! ఓ వనమాలీ! దీనుడైన నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ, ఓ హరీ!
శ్లోకం 9
ఓ నారాయణా! ఓ దయాసింధో! ఓ నాథా! ఓ శాలిముఖాలయా! ఓ పద్మనాభా! ఓ మురారీ! నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ, ఓ హరీ!
శ్లోకం 10
ఓ రోగపీడితులకు అభయమిచ్చేవాడా! ఓ దాక్షిణ్య సముద్రా! ఓ వైద్యరాజ మూర్తీ! ఓ కల్యాణరాశీ! ఓ కమలాపతీ! నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ, ఓ హరీ, ఓ మురారీ!
శ్లోకం 11
ఓ క్షీరాబ్ధినాథా! ఓ శంఖచక్రామృతజలూకా ధారీ! ఓ దయార్ద్రా! ఓ శాలిముఖాలయేశా! ఓ సర్వామయాపహా! ఓ భిషగ్వరా! ఎల్లప్పుడూ నన్ను రక్షించు, ఓ ధన్వంతరీ, ఓ హరీ, ఓ మురారీ!
శ్లోకం 12
శాలివక్త్రపురాలయ ధన్వంతరి స్తోత్రము ఇట్లు సంపూర్ణమైనది.
శ్లోకం 13
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ప్రతిరోజూ లేదా శుభ తిథులలో (ఏకాదశి, పూర్ణిమ)
బ్రహ్మ ముహూర్తం (ఉదయం 4 - 6) లేదా సంధ్యా సమయం
నెయ్యి దీపం, ధూపం, తాజా పువ్వులు, నైవేద్యం
- మనశ్శాంతి, ఆత్మిక ఉన్నతి, ఇంట్లో అనుకూల శక్తి
నేపథ్యం
ఈ స్తోత్రం దివ్య వైద్యుడు మరియు విష్ణు అవతారమైన ధన్వంతరికి అర్పించిన స్తుతి మరియు ప్రార్థన; స్వస్థత, రోగ రక్షణ మరియు బాధల ఉపశమనం కోసం పఠిస్తారు. దీని శీర్షిక ఆయనను శాలివక్త్రపురాలయుడు (శాలివక్త్రపురంలో నివసించేవాడు) అని పిలుస్తుంది; పాఠంలో శాలితుండపుర మరియు శాలిముఖ అనే ప్రదేశ నామాలు కూడా ఉన్నాయి, కానీ ఏ ఆలయం ఉద్దేశించబడినదో మూలం చెప్పదు, కాబట్టి ఇక్కడ ఏ స్థలాన్నీ నిర్ధారించడం లేదు. రచయిత పేరు పేర్కొనబడలేదు. మూలసూచిక: సంస్కృత డాక్యుమెంట్స్ పాఠం 'ధన్వంతరి స్తోత్ర 4', పన్నెండు శ్లోకాలు. భక్తులు తరచుగా ధన్వంతరి జయంతి నాడు లేదా అనారోగ్య సమయాల్లో దీనిని జపిస్తారు; శంఖం, చక్రం, అమృత కలశం మరియు జలగను ధరించిన కరుణామయ వైద్యునికి ప్రార్థిస్తారు.
మీకు తెలుసా?
దైవం మరియు గుర్తింపు
ధన్వంతరి దివ్య వైద్యుడు మరియు విష్ణువు అవతారం; స్వస్థత మరియు దీర్ఘాయువు కోసం పూజించబడతాడు. ఈ స్తోత్రం ఆయనను పదే పదే “హరే” (విష్ణువు నామం) అని సంబోధిస్తుంది, మరియు ఆయనను గోవింద, మాధవ, నారాయణ వంటి ఇతర విష్ణు రూపాలతో సమానం చేస్తుంది; ఇది ఆయన పరమ దైవత్వాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.
ప్రత్యేక లక్షణం – జలగ
ఈ స్తోత్రం ప్రత్యేకంగా 'జలూక' (జలగ)ను ధన్వంతరి చిహ్నాలలో ఒకటిగా పేర్కొంటుంది (శ్లోకాలు 2 మరియు 12). ప్రాచీన ఆయుర్వేదంలో రక్తమోక్షణ చికిత్సకు జలగలను ఉపయోగించేవారు; ఈ వివరం దేవతతో అనుబంధించబడిన ఆచరణాత్మక వైద్య సాధనాలను హైలైట్ చేస్తుంది.
స్థల నామం
శీర్షికలోని 'శాలివక్త్రపురాలయ' అంటే 'శాలివక్త్రపురంలో నివసించువాడు'. పాఠం శాలితుండపుర మరియు శాలిముఖ రూపాలను కూడా వాడుతుంది, కానీ అది ఆలయాన్ని గుర్తించదు, కాబట్టి ఇక్కడ స్థలం గుర్తించబడలేదు.
నిర్మాణం మరియు పల్లవి
పన్నెండు శ్లోకాలు ఎక్కువగా ఒకే పద్ధతిని అనుసరిస్తాయి: ధన్వంతరిని పలు విశేషణాలతో ఆహ్వానించడం, భక్తుని బాధను పేర్కొనడం (ఉదా. “రాగరోగాదిభూతం”, “వ్యాకులం”, “విపన్నం”), మరియు “పాహి ధన్వంతరే హరే” అనే పల్లవితో ముగించడం, అంటే “ఓ ధన్వంతరీ, ఓ హరీ, నన్ను రక్షించు!” మొదటి పది శ్లోకాలు ఎనిమిది అక్షరాల అనుష్టుప్ ఛందస్సులో ఉన్నాయి; శ్లోకాలు 11 మరియు 12 పొడవైన ఛందస్సులలో ఉన్నాయి.
సర్వ వ్యాధుల నివారణ
ఈ స్తోత్రం అనేక రకాల బాధలను స్పృశిస్తుంది: శారీరక వ్యాధులు (రోగ, జ్వర, ఆమయ), భావోద్వేగ వేదన (రాగ, ఒక రకమైన రోగంగా ఆసక్తి మరియు అనుబంధం), మరియు అస్తిత్వ దుఃఖం (ఆర్త, క్లిష్ట). ధన్వంతరిని అన్ని బాధలను తొలగించే పరమ నివారకుడిగా ఇది చూపుతుంది (“సర్వమయకులాంతక”, “నిఖిలార్తినివారక”).
Vishnu
హిందూ మతం నుండి మరిన్ని
అన్నీ చూడండిసంబంధిత బోధనలు
అదే బోధన, వివిధ సంప్రదాయాలలో ప్రతిధ్వనిస్తుంది