Bharat Devotion
Embroidered artwork for Atimanushastavah: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

Atimanushastavah

Atimanushastavah

The Atimanusha Stava, a hymn of 61 verses wondering at the Lord's superhuman deeds in human forms such as Rama and Krishna, ending in humble surrender.

Verses

pancastavyaam 2 atimaanushastavah shreerastu shreemate hayagreevaaya namah shreemate raamaanujaaya namah | 1 |

Verse 1

shreevatsacihnamishrebhyo namauktimadheemahe yaduktayastrayeekanthe yaanti mangalasootrataam | 2 |

Verse 2

atimaanushasheelavrittaveshairativrittaamaravikramaprataapaih atilanghitasarvalokasaamyam varaye vaishnavavaibhavaavataaram | 3 |

Verse 3

shreyah kirantu kiranaashcaranaaravindanishyandamaanamakarandarasaughadeshyaah tajjaah shrutermadhuna utsa iti prateetaamaangalyaranganilayasya parasya dhaamnah | 4 |

Verse 4

shreematparaankushamuneendramanonivaasaattajjaanuraagarasamajjanamanjasaa''pya adyaapyanaaratatadutthitaraagayogam shreerangaraajacaranaambujamunnayaamah | 5 |

Verse 5

vajradhvajaankushasudhaakalashaatapatrapankeruhaankaparikarmapareetamantah aapaadapankajavishrinkhaladeepramauleshshreeranginashcaranayoryugamaashrayaamah | 6 |

Verse 6

shreerangaraajacaranau pranumo yayoh khalvekastrivikramavidhau vasudhaamasheshaam vyakramsta saacalakulaamapi viprakeernasthoolaavalagnasikataamiva nirnatoccam | 7 |

Verse 7

jnaanam balam vipulameeshanaveeryashaktitejaamsi ca triyugabhooyamupaagataani poornaani shat ca parigrihya bhavamshcaturdhaa bhaktam janam tvamanujagrahithaanuraagaat | 8 |

Verse 8

ekaantamangalagunaaspadamastaheyam nityam padam tava yatastata eva deva! aamnaayate tadiha vishvavirooparoopam tenaiva nanvidamashabdamaroopamaahuh | 9 |

Verse 9

shabdaadiheya iha gocara indriyaanaam tatpratyaneekavibhavastvamateendriyo'si tenaiva te na bata darshanamasti kincidvaaco dhiyashca tata eva na gocaro'si | 10 |

Verse 10

evam sthite tvadupasamshrayanaabhyupaayo maanena kenacidalapsyata nopalabdhum no cedamartyamanujaadishu yonishu tvamicchaavihaaravidhinaa samavaatarishyah | 11 |

Verse 11

sheelah ka esha tava hanta dayaikasindho! kshudre prithagjanapade jagadandamadhye kshodeeyaso'pi hi janasya krite kritee tvamatraavateerya nanu locanagocaro'bhooh | 12 |

Verse 12

yam paatakaatsumahato'pyudadhaarayastvam tvatpaadavaariparipootashiraashca yo'bhoot tam vandase kila tatashca varam vrineeshe kreedaavidhirbata! vilakshanalakshanaste | 13 |

Verse 13

kreedaavidheh parikarastava yaa tu maayaa saa mohanee na katamasya tu hanta! jantoh hai martyasimhavapushastava tejasom'she shambhurbhavan hi sharabhashshalabho babhoova | 14 |

Verse 14

yasyaatmataam tripurabhangavidhaavadhaastvam tvacchaktitejitasharo vijayee ca yo'bhoot dakshakratau tu kila tena vinirjitastvam yukto vidheyavishayeshu hi kaamacaarah | 15 |

Verse 15

mugdhashshishurvatadale shayito'titanvaa tanvaa jaganti bibhrishe savikaasameva aisheemimaam tu tava shaktimatarkitavyaamavyaajatah prathayase kimihaavateernah | 16 |

Verse 16

brahmeshamadhyagananaa gananaa'rkapanktau indraanujatvamaditestanayatvayogaat ikshvaakuvamshayaduvamshajanishca hanta shlaaghyaanyamoonyanupamasya parasya dhaamnah | 17 |

Verse 17

tvannirmitaa jatharagaa ca tava trilokee kim bhikshanaadiyamrite bhavataa duraapaa madhye kadaa tu na vicakramishe jagaccet tvadvikramaih kathamiva shrutirancitaa syaat | 18 |

Verse 18

pricchaami kincana yadaa kila raaghavatve maayaamrigasya vashago manujatvamaugdhyaat seetaaviyogavivasho na ca tadgatijnah praadaastadaa paragatim hi katham svagaaya | 19 |

Verse 19

akshunnayogapathamagryahatam jataayum tiryancameva bata! mokshapathe niyoktum shaknoshi vetsi ca yadaa sa tadaa katham tvam deveemavaaptumanalam vyathito vicinvan | 20 |

Verse 20

saalaan hi sapta sagireensarasaatalaanyaanekeshumandajavato nirapatrayastvam teshvekavivyathanakhinnakapipranunnam shaakhaamrigam mrimayase sma katham sahaayam | 21 |

Verse 21

daasassakhaa samabhavattava yah kapeendrastadvidvisham kapimamarshavashaajjighaamsuh tvatsnehaviklabadhiyam tamimam kapeendram visrambhayan sapadi saalagireenavidhyah | 22 |

Verse 22

yadvaa mrigam mrigayuvanmrigayaapathena cchanno jaghantha na tu shatruvadhaabhimukhyaat tadyuktameva tava raaghava vamshajasya tiryakshu naiva hi vipakshatayopacaarah | 23 |

Verse 23

maanushyakam caritamaacaritum pravritto devaatigam caritamanga! kimangyakaarsheeh yatsaagare bata babandhitha naatha! setum shailaihplavangamasamingitasampranunnaih | 24 |

Verse 24

yo vikramena manujatvavibhooshanena devam varam varunaraajamaja! vyajeshthaah kritvopadaam dasharatham vidhirudramukhyairdevaisstutashca sa kilendrajitaa jito'si | 25 |

Verse 25

abdhim na teritha na jigyitha raakshasendram naivaasya jajnitha yadaa ca balaabalam tvam nissamshayassapadi tasya pade'bhyashincastasyaanujam kathamidam hi vibheeshanam ca | 26 |

Verse 26

tvam dakshinasya nivasannudadhestate'pi dooraantarottarapayodhimahaantareepe daityaannijaikasharapaaranayoon kimetaam lankaam sthito'tra kurushe kila na sma bhasma | 27 |

Verse 27

etatkatham kathaya yanmathitastvayaa'sau hitvaa svabhaavaniyamam prathitam trilokyaam ashvaapsarovishasudhaavidhupaarijaatalakshmyaatmanaa parinato jaladhirbabhoova | 28 |

Verse 28

yattaadrishaagasamarim raghuveera! veekshya vishramyataamiti mumocitha mugdhamaajau ko'yam gunah katarakotigatah kiyaanvaa kasya stuteh padamaho bata! kasya bhoomih | 29 |

Verse 29

yallakshmanastvadanujo ripushaktimugdhashshatrorgururhanumatastu laghurbabhoova etena vai suvidito'bhavadindrashatrormaayaastrabandhananibandhanajo vimohah | 30 |

Verse 30

haa hanta hanta ! bhavatashcaranaaravindadvandvam kadaa nu bhavitaa vishayo mamaakshnoh yo'ham nirargalavinirgaladandhakaarairvrikshaistrinaishca sulabham samayam vyateetah | 31 |

Verse 31

vamsham raghoranujighrikshurihaavateerno divyairvavarshitha tathaa'tra bhavadgunaughaih tvatsannidhiprabhavashaityajusho yathaa hi vrikshaashca taantimalabhanta bhavadviyoge | 32 |

Verse 32

ye dharmamaacaritumabhyasitum ca yogam boddhum ca kincana na jaatvadhikaarabhaajah te'pi tvadaacaritabhootalabandhagandhaadbandhaatigaah paragatim gamitaastrinaadyaah | 33 |

Verse 33

taadrigguno nanu babhoovitha raaghavatve yastaavakam caritamanvahamanvabhunktah so'traiva hanta hanumaan paramaam vimuktim buddhyaa'vadhooya caritam tava sevate'sau | 34 |

Verse 34

yattvam kritaagasamapi pranatiprasaktam tam vaayasam paramayaa dayayaa'kshamishthaah tenaiva maadrishajanasya mahaagaso'pi yuktam samaashvasanamityupadhaarayaami | 35 |

Verse 35

saa pootanaa shakatamarjunayoshca yugmam baalyocitaa'nyaparaceshtitavisphulinge yasyaalabhanta shalabhatvamaho nigoodhassa tvam vraje vavridhishe kila kamsabheetyaa | 36 |

Verse 36

pashyatsu soorishu sadaa paramam padam te devyaa shriyaa saha vasanparayaa vibhootyaa yogena yoganirataih parimrigyamaanah kim tvam vrajeshu navaneetamaho ! vyamushnaah | 37 |

Verse 37

yam durgraham sumanaso manasaa'pi nityam bandhacchidam paramameeshamudaaharanti daamnaa nibaddha iti shushruma tam bhavantam naalam babhoovitha bata ! shlathanaaya tasya | 38 |

Verse 38

aisham hi shaishavamapi vyativelakhelam yatpootanaa shakatamarjunayoshca yugmam baalyocitaanyaparasaaciviceshtitena hantaalabhanta shalabhaayitamojasaste | 39 |

Verse 39

satyeva gavyanivahe nijadhaamni bhoomnaa paryantasadmasu kimarthamacoocurastvam mushnamshca kim vyajaghato ghatasheshamagre gopeejanasya parihaasapadam kimaaseeh ? | 40 |

Verse 40

yannaama naatha navaneetamacoocurastvam tacchaadanaaya yadi te matiraaviraaseet kim mugdha ! digdhamamunaa karapallavam te gaatre pramrijya niragaah kila nirvishankah | 41 |

Verse 41

tvaamanyagopagrihagavyamusham yashodaa gurvee tvadeeyamavamaanamamrishyamaanaa premnaa'tha daamaparinaamajushaa babandha taadrin na te caritamaaryajanaassahante | 42 |

Verse 42

maatraa yadi tvamasi daamani sannibaddhastacchraavinaamuditacaakshushanirjharaanaam badhnaasi hanta hridayam bhagavankutastatsarvo hi vashyavishaye vivrinoti veeryam | 43 |

Verse 43

kaantaalakaantamamalam kamalaayataakshamudbhroovilaasamuditasmitamunnasam ca vaktram vahan parama ! gopagriheshu kim tvam gopeemanaamsi navaneetamutaabhyamosheeh | 44 |

Verse 44

sarvam gunaaya guninaamiti satyametadyatkhalvihetarajane malinatvahetuh yadgopaveshavinishevanamuttamam te gopaalanam ca ganayanti gunam guneshu | 45 |

Verse 45

gopaalapotakatayaa nibhritam dharitreem aavastukaama iva sannapi baalyalaulyaat aindram nihanya makhamadrimatho dadhaanah kim tasthishe suraganaaya savaasavaaya | 46 |

Verse 46

venukvanapranayini tvayi lokanaatha! vrindaavanam caranasancaranaih punaane bhaavaastadaa vanabhuvah kila keedrishaste tvadgeetasiktasikataasu vasundharaasu | 47 |

Verse 47

dhanyaishshrutam tadiha taavakaraasakaale geetena yen hi shilaassalilaambabhoovuh pancaapi kinca parivrittagunaani bhootaanyurveekrishaanumarudambarashambaraani | 48 |

Verse 48

tebhyah kritee na kila kashcidihaasti ye vai raasotsavotsukadhiyastava kaananaante venusvanasrutarasaughapariplutaante sve srikvanee rasanayaa lilihurbhujangaah | 49 |

Verse 49

ambhodaneelamaravindadalaayataaksham pinchaavatamsamurareekritavenupaanim tvaam gopaveshaparikarmitakaayakaantim dhanyaastadaa dadrishurunmathitaanyabhaavaah | 50 |

Verse 50

govardhano girivaro yamunaa nadee saa vrindaavanam ca madhuraa ca puree puraanee adyaapi hanta sulabhaah kritinaam janaanaamete bhavaccaranacaarajushah pradeshaah | 51 |

Verse 51

vrindaavane sthiracaraatmakakeetadoorvaaparyantajantunicaye bata ! ye tadaaneem naivaalabhaamahi janim hatakaasta ete paapaah padam tava kadaa punaraashrayaamah | 52 |

Verse 52

haa janma taasu sikataasu mayaa na labdham raase tvayaa virahitaah kila gopakanyaah yaastaavakeenapadapanktijusho'jushanta nikshipya tatra nijamangamanangataptam | 53 |

Verse 53

aacinvatah kusumamamnghrisaroruham te ye bhejire bata ! vanaspatayo lataa vaa adyaapi tatkulabhuvah kuladaivatam me vrindaavanam mama dhiyam ca sanaathayanti | 54 |

Verse 54

yattvatpriyam tadiha punyamapunyamanyannaanyattayorbhavati lakshanamatra jaatu dhoortaayitam tava hi yatkila raasagoshthyaam tatkeertanam paramapaavanamaamananti | 55 |

Verse 55

yaa kamsamukhyanripakeetanibarhanotthaa saa nirjitatrijagatastava naiva keertih gopaalanaadi yadidam bhavadeeyakarmetyaardreekaroti vidushaam hridayam tadetat | 56 |

Verse 56

gopaalaveshaparikarma paraavaresham yannaama dhaama paramam tamasah parastaat tatpinchalaanchanasudaamakritopaveetam godhoolidhoosaritakuntalamantaraastaam | 57 |

Verse 57

yadvai jaraasutabhayaadvipalaayathaastvam taccenmanushyacaritaanuvidhaanajam te tarhi trilokagurumeeshvarameeshvaraanaam baanaahave kimiti shambhumajrimbhayastvam | 58 |

Verse 58

jaatam kutastadakritajnaviceshtitam te putreeyayaa kila varam vavrishevrishaankaat aksheshu saktamatinaa ca niraadarena vaaraanasee harapuree bhavataa vidagdhaa | 59 |

Verse 59

sanjeevayannapi mritam sutamuttaraayaassaandeepaneshciramritam sutamaanayamshca dhaamno nijaaddvijasutaanpunaraanayanvaa svaameva taam tanumaho ! kathamaanayastvam | 60 |

Verse 60

adyaapi naasmyuparatastrividhaapacaaraatpaapah pare nipatito'smi tamasyapaare etaadrisho'hamagatirbhavato dayaayaah paatram tvadeeyacaranau sharanam prapadye | 61 |

Verse 61

visrambhanam tvayi na yadyapi me'sti naapi shraddhaa yathoktavacanaarthagataa tathaa'pi vaacam tvimaam sakridathaapyasakrinmayoktaam satyaam kurushva dayayaiva dayaikasindho | 62 |

Verse 62

paapeeyaso'pi sharanaagatashabdabhaajo nopekshanam mama tavocitameeshvarasya tvajjnaanashaktikarunaasu sateeshu neha paapam paraakramitumarhati maamakeenam | 63 |

Verse 63

iti pancastavyaam atimaanushastavah samaaptah | 64 |

Verse 64

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)

Best Time (Muhurta)

Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)

Sacred Offerings

Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home

Background

This is the second hymn, the Atimanusha Stava, of the Panchastavi, a set of five hymns attributed to Kuresa (Koorathalvar), a disciple of Ramanuja in the Sri Vaishnava tradition who was born around 1010 CE. The text opens with salutations to Hayagriva and to Ramanuja. Devotees recite it to praise the Lord's divine lila in forms like Rama and Krishna, and it is valued for its poetry and theology. The hymn shows how even the Lord's most ordinary-looking acts go beyond human understanding.

About this Text

Composed by: Kuresa (Koorathalvar)

Did You Know?

Tradition and author

The Atimanusha Stava (Hymn on the Superhuman) is the second of the five hymns of the Panchastavi in the Sri Vaishnava tradition. It is credited to Kuresa (Koorathalvar), a disciple of Ramanuja. The opening salutes Hayagriva and Ramanuja.

Structure

The hymn has 61 numbered Sanskrit verses after an invocation. It addresses Vishnu in his Rama and Krishna incarnations, using rhetorical questions to marvel at a divine being taking human form with human-like limits and feelings.

Themes

The central theme is the astonishment (vismaya) of a devotee at the Lord's voluntary descent into mortal forms. The hymn highlights events from the Ramayana (e.g., Rama's distress over Sita, his alliance with monkeys) and Bhagavata Purana (e.g., Krishna stealing butter, being tied by Yashoda, and the rasa dance), emphasizing the incongruity between divine power and earthly acts.

Notable verses

Verses 35 and 36 ask how the Lord, sought by yogis in his supreme abode, could steal butter in Vraja and be bound with a rope. Verse 40 tells how Yashoda, unable to bear complaints of the theft, bound him out of love. Verse 54 says it is not the fame of killing Kamsa but the cowherd deeds that melt the hearts of the wise.

Significance

This hymn is a key text in Sri Vaishnava liturgy, often recited to cultivate humility and surrender (prapatti). It teaches that the Lord's most compassionate actions are his 'atimanusha' (superhuman) deeds, which paradoxically include the most human of experiences.

Connected Teachings

The same teaching, echoed across traditions