ಅತಿಮಾನುಷಸ್ತವಃ

ಶ್ರೀಯುಳ್ಳದಾಗಲಿ. ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಮಾನುಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಶ್ರೀವತ್ಸ ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಮಸ್ಕಾರಗಳ ಮಾಲೆಯನ್ನು ನಾವು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ತ್ರಿವೇದಿಗಳ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಸೂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಅತಿಮಾನುಷವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವೇಷಗಳಿಂದಲೂ, ಅತಿಶಯಿಸಿದ ದಿವ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರತಾಪಗಳಿಂದಲೂ, ಸರ್ವ ಲೋಕಗಳ ಸಾಮ್ಯವನು ಮೀರಿದ ವೈಷ್ಣವ ವೈಭವದ ಅವತಾರವನ್ನು ನಾನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀರಂಗನಿಲಯನಾದ ಪರಮಧಾಮದ ಚರಣಾರವಿಂದಗಳಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕರಂದ ರಸದ ಪ್ರವಾಹದಂತಿರುವ ಕಿರಣಗಳು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ.

ಶ್ರೀಮತ್ ಪರಾಂಕುಶ ಮುನೀಂದ್ರರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅನುರಾಗ ರಸವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಅದರಿಂದ ಅವಿರತವಾಗಿ ಉತ್ಪಉವುದಾದ ರಾಗಯುಕ್ತವಾದ ಶ್ರೀರಂಗರಾಜನ ಚರಣಾರವಿಂದವನು ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ಎತ್ತಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ.

ವಜ್ರ, ಧ್ವಜ, ಅಂಕುಶ, ಸುಧಾಕಲಶ, ಆತಪತ್ರ, ಪಂಕೇರುಹ ಮುಖ್ಯ ಚಿಹೂಷಣಗಳಿಂದ ಒಳಗೆ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ಪಾದಪದ್ಮದಿಂದ ಮೇಲೆ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮಕುಟವುಳ್ಳ ಶ್ರೀರಂಗಿಯ ಎರಡು ಪಾದಗಳನು ನಾನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾವು ಶ್ರೀರಂಗರಾಜನ ಚರಣಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಿಡುವ (ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ) ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಸಹಿತ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಿತು — ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳು ಚದುರಿದ ಮರಳಿನ ರಾಶಿಯಂತೆ ಎತ್ತರ ತಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಸಮಗೊಳಿಸಿತು.

ಜ್ಞಾನ, ಬಲ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ವೀರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ, ತೇಜಸ್ಸು - ಈ ಆರು ಪೂರ್ಣ ಗುಣಗಳನು ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಿತ್ಯವಾದವುಗಳನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನೀನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾ, ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಭಕ್ತಜನರನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದೆ.

ದೇವ! ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯವಾದ ಧಾಮವು ಏಕಾಂತ ಮಂಗಳಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯವೂ, ಹೇಯರಹಿತವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರೂಪವೆಂದು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಶಬ್ದರಹಿತ, ರೂಪರಹಿತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಬ್ದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹೇಯ ವಿಷಯಗಳು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗೋಚರವಾದವು. ನೀನು ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವುಳ್ಳವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅತೀಂದ್ರಿಯನು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ನೇರ ದರ್ಶನವೆಂದೂ ಇಲ್ಲ; ವಾಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೂ ನೀನು ಗೋಚರನಲ್ಲ.

ಹೀಗಿರುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉಪಾಯವು ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲೂ ಲಭಿಸದು, ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲೂ ಆಗದು. (ಏಕೆಂದರೆ) ನೀನು ಇಚ್ಛಾವಿಹಾರದಿಂದ ಅಮರ್ತ್ಯ ಮನುಷ್ಯಾದಿ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸದಿದ್ದರೆ.

ಓ ದಯೈಕಸಿಂಧೋ! ಇದು ನಿನ್ನ ಯಾವ ಸ್ವಭಾವ? ಜಗದಂಡದ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಕ್ಷುದ್ರವಾಯ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಪದದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಲ್ಪ ಅಲ್ಪ ಜನನಿಗಾಗಿ ಸಹ ನೀನು ಸಮರ್ಥನು ಅವತರಿಸಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರನಾದೆ!

ಯಾರೊಬ್ಬನನ್ನು ಮಹಾಪಾತಕದಿಂದ ನೀನೆತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಆತನು ನಿನ್ನ ಪಾದೋದಕದಿಂದ ಪವಿತ್ರಶಿರನಾದನು. ಆತನಿಗೆ ನೀನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವೆ. ಅಯ್ಯೋ! ನಿನ್ನ ಕ್ರೀಡಾವಿಧಾನವು ವಿಲಕ್ಷಣ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳದ್ದು.

ನಿನ್ನ ಕ್ರೀಡಾವಿಧಿಯ ಪರಿಕರವಾದ ಮಾಯೆಯು ಎಲ್ಲ ಜಂತುಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಿಸುವುದು. ಹೇ ಮರ್ತ್ಯಸಿಂಹವಪುಷ್ಣ! ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅಂಶದ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಶಂಭುವು ಶರಭನಾಗಿದ್ದರು ಕೂಡ ಶಲಭನಂತೆ (ಪತಂಗ) ಆದನು.

ತ್ರಿಪುರ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾರ (ರುದ್ರನ) ಆತ್ಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೋ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತೇಜಿತವಾದ ಶರದಿಂದ ವಿಜಯೀಯಾದನು. ಆದರೆ ದಕ್ಷಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆತನಿಂದ ನೀನು ಸೋಲಿದೆ. ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕಾಮಚಾರ (ಸ್ವತಂತ್ರ) ಸರಿಗಿದೆ.

ಮುಗ್ಧ ಶಿಶುವಾಗಿ ವಟದಳದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರದಿಂದ ಸರ್ವ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತೀ. ಈ ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯು ತರ್ಕಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅವ್ಯಾಜದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ ಯಾಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ?

ಬ್ರಹ್ಮೇಶರ ಮಧ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕ (ಗಣನೆ) ಯಾವುದಲ್ಲ; ಆದರೆ ಸೂರ್ಯಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರತ್ವದಿಂದ ಇಂದ್ರಾನುಜತ್ವ. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶ ಮತ್ತು ಯದುವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು - ಇವು ಅನುಪಮವಾದ ಪರಮಧಾಮಕ್ಕೆ ಶ್ಲಾಘ್ಯ.

ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ನಿನ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿವೆ. (ಹೀಗಿರುವಾಗ) ಈ ಭಿಕ್ಷೆಯೇನು? ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇದು ದುರ್ಲಭ? ಎಂದಾದರೂ ಜಗನ್ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ವಿಕ್ರಮಿಸದೆ ಇದ್ದೆಯೇ? ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಿನ್ನ ವಿಕ್ರಮಗಳಿಂದ ವೇದವು ಹೇಗೆ ಅಲಂಕೃತವಾಗುವುದು?

ನಾನೊಂದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ರಾಘವತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಮೃಗದ ವಶನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಮುಗ್ಧತೆಯಿಂದ, ಸೀತಾವಿಯೋಗದಿಂದ ವಿವಶನಾಗಿ ಅವಳ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಆಗ ನೀನು ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಜಟಾಯುವಿಗೆ) ಪರಗತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆ? ಅದು ಸ್ವಗತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಅಕ್ಷುಣ್ಣ ಯೋಗಮಾರ್ಗವುಳ್ಳ, ಅಗ್ರಹತನಾದ ಜಟಾಯುವನ್ನು ತಿರ್ಯಕ್ ಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ನೀನು ಸಮರ್ಥನು ಮತ್ತು ತಿಳಿದಿದ್ದೆ. ಆಗ ನೀನು ದೇವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿ ವ್ಯಥಿತನಾಗಿ ಹುಡುಕಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ನೀನು ನಿಧಾನವಿಲ್ಲದ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಏಳು ಸಾಲವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ಸಮೇತ ಸರಸಾತಳ (ಪಾತಾಳ) ದವರೆಗೆ ಸೀಳಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಣವು (ತಗುಲಿ) ವ್ಯಥೆಗೊಂಡು (ಒಂದು ಕಪಿಯು) ದುಃಖಿತನಾಗಿರಲು, ಆ ಕಪಿಯನ್ನು (ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು) ನೀನು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದೆ?

ನಿನ್ನ ದಾಸನೂ ಸಖನೂ ಆದ ಕಪೀಂದ್ರನು (ಸುಗ್ರೀವನು) ತನ್ನ ಶತ್ರುವಾದ ಕಪಿಯನ್ನು (ವಾಲಿಯನ್ನು) ಕೋಪದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು. ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಕ್ಲಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ಕಪೀಂದ್ರನನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಪಡಿಸಿ, ಕೂಡಲೇ ನೀನು ಸಾಲಗಿರಿಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದೆ.

ಅಥವಾ, ಮೃಗಯಾಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿ ಮೃಗಯುವಿನಂತೆ ಮೃಗವನ್ನು (ವಾಲಿಯನ್ನು) ಕೊಂದೆ, ಶತ್ರುವಧೆಯ ಅಭಿಮುಖ್ಯದಿಂದಲ್ಲ. ಅದು ನಿನಗೆ, ರಾಘವ ವಂಶಜನಿಗೆ, ಉಚಿತವೇ. ಏಕೆಂದರೆ ತಿರ್ಯಕ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪಕ್ಷತೆಯಿಂದ ವ್ಯವಹಾರವಿಲ್ಲ.

ದೇವ! ನೀನು ಮಾನುಷ್ಯಕ ಚರಿತವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಿ, ದೇವಾತಿಗವಾದ ಚರಿತವನ್ನು ಯಾಕೆ ಮಾಡಿದೆ? ನಾಥ! ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಪಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸೇತುವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದೆ.

ಅಜ! ಮನುಜತ್ವದ ಆಭರಣವಾದ ವಿಕ್ರಮದಿಂದ ವರುಣರಾಜನೆಂಬ ದೇವನನ್ನು ಗೆದ್ದೆ. ದಶರಥನಿಗೆ ಉಪದಾ (ದಕ್ಷಿಣೆ) ಕೊಟ್ಟು, ಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ಕಿಲ ಇಂದ್ರಜಿತ್ತಿನಿಂದ ಸೋತೆ.

ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲಿಲ್ಲ, ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ಅವನ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಿಸ್ಸಂಶಯನಾಗಿ ಕೂಡಲೇ ಅವನ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ತಮ್ಮಜನಾದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಹೇಗೆ?

ನೀನು ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಲಂಕೆಯು ದೂರದ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ಮಹಾದ್ವೀಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಿನ್ನ ಒಂದೇ ಶರದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರು ಭಕ್ಷ್ಯರಾಗುವಂತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೀನು ಈ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದುದೇಕೆ?

ಇದು ಹೇಗೆಂದು ಹೇಳು. ನಿನ್ನಿಂದ ಮಥಿತನಾದ ಆ ಸಮುದ್ರವು ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವನಿಯಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅಶ್ವ, ಅಪ್ಸರ, ವಿಷ, ಸುಧಾ, ವಿಧು, ಪಾರಿಜಾತ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ - ಇವುಗಳ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಪರಿಣತನಾದನು.

ರಘುವೀರ! ಅಂತಹ ಅಪರಾಧಿಯಾದ ಶತ್ರುವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕದನದಲ್ಲಿ "ವಿಶ್ರಮಿಸು" ಎಂದು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟೆ. ಇದು ಯಾವ ಗುಣ? ಯಾವ ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿದೆ? ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು? ಅಹೋ! ಯಾರ ಸ್ತುತಿಯ ವಿಷಯ? ಯಾವುದರ ಭೂಮಿ?

ನಿನ್ನ ಅನುಜನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಗ್ಧನಾಗಿ, ಶತ್ರುವಿನ ಗುರು (ಇಂದ್ರಜಿತ್) ಗಿಂತ ಭಾರ, ಹನುಮಂತನಿಗಿಂತ ಲಘು ಆದನು. ಇದರಿಂದ ಇಂದ್ರಶತ್ರುವಿನ ಮಾಯಾಸ್ತ್ರಬಂಧನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಮೋಹವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯಿತು.

ಅಯ್ಯೋ! ನಿನ್ನ ಚರಣಾರವಿಂದಗಳ ಯುಗ್ಮವು ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗ ವಿಷಯವಾಗುವುದು? ನಾನು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹೊರಹರಿಯುವ ಅಂಧಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಂದ (ಕೂಡಿದ) ಸುಲಭ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ.

ರಘುವಂಶವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದೆ. ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಶೈತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮರಗಳು ನಿನ್ನ ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವು.

ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು, ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು, ಮತ್ತು ಏನನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಎಂದಿಗೂ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದವರು ಕೂಡ, ನಿನ್ನ ಭೂಲೋಕ ಚರಿತ್ರದ ಬಂಧದ ವಾಸನೆಯಿಂದಲೇ ಬಂಧನವನ್ನು ದಾಟಿ ಪರಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು - ತೃಣ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳು ಸಹ.

ರಾಘವತ್ವದಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಂತಹ ಗುಣವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದೆ. ಯಾರು ನಿನ್ನ ಚರಿತವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೋ, ಆ ಹನುಮಂತನು, ಇಲ್ಲೇ ಪರಮ ವಿಮುಕ್ತಿಯನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತೊರೆದು ನಿನ್ನ ಚರಿತವನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನೀನು ಅಪರಾಧವನು ಮಾಡಿದ್ದನೂ, ನಮಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಆ ಕಾಗೆಯನ್ನು (ಜಟಾಯುವಿನ ಸಹೋದರ?) ಪರಮ ದಯೆಯಿಂದ ಕ್ಷಮಿಸಿದೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ನನ್ನಂತಹ ಮಹಾಪಾಪಿಯೂ ಸಹ ಸಮಾಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಯುಕ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಆ ಪೂತನೆ, ಶಕಟ, ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನವೃಕ್ಷಗಳು - ಇವು ನಿನ್ನ ಬಾಲ್ಯೋಚಿತ ಅನ್ಯಪರ ಚೇಷ್ಟಿತಗಳ ಕಿಡಿಗಳಿಂದ ಶಲಭತ್ವವನ್ನು (ನಾಶವನ್ನು) ಪಡೆದವು. ಅಹೋ! ಗುಪ್ತನಾದ ನೀನು ವ್ರಜದಲ್ಲಿ ಕಂಸಭೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದೆ.

ಸೂರಿಗಳು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಪರಮಪದವನು ನೋಡುತ್ತಿರಲು, ನೀನು ದೇವಿಯಾದ ಶ್ರಿಯೊಡನೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ವಿಭೂತಿಯೊಡನೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಲು, ಯೋಗನಿರತರಿಂದ ಯೋಗದಿಂದ ಹುಡುಕಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲು, ನೀನು ವ್ರಜಗಳಲ್ಲಿ ನವನೀತವನ್ನು ಯಾಕೆ ಕದ್ದೆ? ಅಹೋ!

ಯಾವ ಪರಮೇಶ್ವರನನು ಸುಮನಸ್ಕರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ನಿತ್ಯವೂ ದುರ್ಗ್ರಹನೆಂದು, ಬಂಧಚ್ಛೇದಕನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹ ನಿನ್ನನು ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟೆನೆಂದು ಕೇಳಿದೆವು. ಬತ! ಅದನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲು ನೀನು ಅಸಮರ್ಥನಾದೆ!

ಅಂತಹ ನಿನ್ನ ಶೈಶವವು ಅತಿವೇಲ ಖೇಲವುಳ್ಳದ್ದು. ಯಾ ಕಾರಣದಿಂದ ಪೂತನೆ, ಶಕಟ, ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನವೃಕ್ಷಗಳು ಯುಗ್ಮವು, ಬಾಲ್ಯೋಚಿತವಾದ ಇತರ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ವಿಚೇಷ್ಟಿತದಿಂದ ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶಲಭಾಯಿತವನು (ಪತಂಗಗಳಂತೆ ನಾಶವನು) ಹೊಂದಿದವು.

ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿದ್ದ ಗವ್ಯ (ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಣ್ಣೆ) ಸಮೂಹವು ಹಾಗು ಸುತ್ತಮನೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ನೀನು ಯಾಕೆ ಕದ್ದೆ? ಮತ್ತು ಕದ್ದು, ಮೊಸರಿನ ಮಡಕೆಯ ಶೇಷವನ್ನು ಯಾಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ? ಗೋಪೀಜನದ ಪರಿಹಾಸಪದವಾಗಿದೆ ಯಾಕೆ?

ನಾಥ! ನೀನು ನವನೀತವನ್ನು ಯಾಕೆ ಕದ್ದೆ? ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ನಿನಗೆ ಮತಿಯಿದ್ದರೆ, ಮುಗ್ಧ! ಇದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಕರಪಲ್ಲವವನ್ನು ಮೆತ್ತಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒರೆಸಿಕೊಂಡು ಸಿಡುಕಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಗೆ ಹೋದೆಯಲ್ಲ!

ನೀನು ಇತರ ಗೋಪಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಗವ್ಯವನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಿರಲು, ಯಶೋದೆಯು ನಿನ್ನ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ನಿನ್ನನು ಕಟ್ಟಿದಳು. ಅಂಥ ನಿನ್ನ ಚರಿತವನ್ನು ಆರ್ಯಜನರು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ತಾಯಯಿಂದ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆನೆಂದು, ಕೇಳುವವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬುವಂತಹ, ಹೇ ಭಗವನ್! ನೀನು ಹೃದಯವನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಿ? ಅದು ಏಕೆ? ಶತ್ರುವಿನ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪರಮ! ಕಾಂತಾಲಕಾಂತ, ನಿಮ್ಮಲ, ಕಮಲಾಯತಾಕ್ಷ, ಹುಬುಗಳ ವಿಲಾಸ, ಉದಿತ ಸ್ಮಿತ, ಉನ್ನಾಸ ಇದ್ದ ಮುಖವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಗೋಪಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರ ಮನಸ್ಸುಗಳನು ಅಥವ ನವನೀತವನು ಕದ್ದೆ?

ಗುಣಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ವವೂ ಗುಣಕ್ಕೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇತರ ಜನರಿಗೆ ಮಲಿನತ್ವ ಕಾರಣವಾದುದು - ಎಂದರೆ ನಿನ್ನ ಗೋಪವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲನೆ - ಇವನ್ನು ಅವು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣವೆಂದು ಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೋಪಾಲ ಕುಮಾರನಾಗಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತುಂಬಬೇಕೆಂಬವನಂತಿದ್ದರೂ, ಬಾಲ್ಯಲೌಲ್ಯದಿಂದ ಇಂದ್ರನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ಸವಾಸವರಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯಾಕೆ ನಿಂತೆ?

ಲೋಕನಾಥ! ವೇಣುಸ್ವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯಿಯಾದ ನೀನು, ವೃಂದಾವನವನ್ನು ಪದಸಂಚಾರದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿರಲು, ಆ ವನಭೂಮಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿತ್ತು? ನಿನ್ನ ಗೀತದಿಂದ ತೋದ್ದ ಮರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲ!

ಧನ್ಯರು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ - ನಿನ್ನ ರಾಸಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆ ಗೀತೆಯಿಂದ ಶಿಲೆಗಳು ಸಲಿಲಮಯವಾದವು. ಭೂಮಿ, ಜಲ, ತೇಜ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ - ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡವು.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿನ್ನ ವೇಣುಸ್ವನದಿಂದ ಸ್ರವಿಸಿದ ರಸೌಘದಿಂದ ಪರಿಪ್ಲುತವಾದ ಅಂತರವುಳ್ಳವರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಸೃಕ್ವಣಿಗಳನ್ನು (ಬಾಯಿಯ ಅಂಚು) ರಸನೆಯಿಂದ ನೆಕ್ಕಿದರೋ, ಅಂತಹ ಸರ್ಪಗಳಂತೂ ಧನ್ಯರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ಮೇಘದಂತೆ ನೀಲ, ಕಮಲದಳದಂತೆ ದೀರ್ಘಾಕ್ಷ, ಪಿಂಛಾವತಂಸ, ವೇಣುಪಾಣಿ, ಗೋಪವೇಷದಿಂದ ಅಲಂಕೃತಕಾಯಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ನಿನ್ನನ್ನು, ತಮ್ಮ ಅನ್ಯಭಾವಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದ ಧನ್ಯರು ಆಗ ನೋಡಿದರು.

ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತ, ಯಮುನಾ ನದಿ, ವೃಂದಾವನ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಮಥುರಾ ನಗರ - ಇವು ನಿನ್ನ ಚರಣಚಾರದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಅಯ್ಯೋ, ಇಂದಿಗೂ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿವೆ.

ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಾತ್ಮಕ ಕೀಟ, ದೂರ್ವಾ ಪರ್ಯಂತ ಜಂತುಸಮೂಹದಲ್ಲಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ನಿನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಹುಟ್ಟನೆ ಲಭಿಸದವರು, ಅವರು ಹತಕಾ, ಪಾಪಿಗಳು. ನಿನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ನಾವು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಯಿಸುವೆವು?

ಅಯ್ಯೋ, ಆ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಜನ್ಮ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಸದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಿಂದ ವಿರಹಿತರಾದ ಗೋಪಕನ್ಯೆಯರು, ಯಾರು ನಿನ್ನ ಪಾದಪಂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಂಗವನ್ನು (ಶರೀರವನ್ನು) ಇಟ್ಟು ಅನಂಗತಪ್ತರಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರೋ, ಆ ಜನ್ಮ ನನಗೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ.

ನಿನ್ನ ಪಾದಸರೋರುಹದಿಂದ ಹೂಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಯುತ್ತಲದ್ದಾಗ ಯಾವ ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಅಥವಾ ಲತೆಗಳು ನಿನ್ನನು ಸೇವಿಸಿದವೋ, ಅವುಗಳ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೃಂದಾವನವು ಇಂದಿಗೂ ನನ ಕುಲದೈವತವಾಗಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸನಾಥಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯವಾದುದೇ ಪುಣ್ಯ, ಅಪ್ರಿಯವಾದುದೇ ಅಪುಣ್ಯ; ಇವೆರಡಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ರಾಸಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿನ ಧೂರ್ತಾಯಿತವನು (ಮೋಸದ ಕೃತ್ಯವನು) ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ಪರಮ ಪಾವನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಂಸ ಮುಖ್ಯರಾಜರೆಂಬ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದುದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕೀರ್ತಿಯು, ನಿನ್ನ ನಿಜವಾದ ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಈ ಗೋಪಾಲನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು ವಿದುಷರ ಹೃದಯವನ್ನು ಆರ್ದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅದು ನಿಜವಾದ ಕೀರ್ತಿ.

ಗೋಪಾಲವೇಷದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನಾದ, ಯಾವನ ಹೆಸರು ತಮಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಪರಮಧಾಮವೋ, ಅವನು ಪಿಂಛಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಕೃತೋಪವೀತವನ್ನುಳಿಸಿ, ಗೋಧೂಳಿಯಿಂದ ಧೂಸರಿತ ಕುಂತಲನಾಗಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ.

ಜರಾಸುತ (ಕಂಸ) ನ ಭಯದಿಂದ ನೀನು ಓಡಿದ್ದು ಮನುಷ್ಯಚರಿತಾನುವಿಧಾನದಿಂದ (ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ನಡೆಯುವ ಸ್ವಭಾವ) ಆದರೆ, ಹಾಗಾದರೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಗುರುವೂ ಈಶ್ವರರಿಗೆ ಈಶ್ವರನೂ ಆದ ಶಂಭುವನ್ನು ಬಾಣಾಹವ (ಬಾಣಾಸುರನ ಯುದ್ಧ) ದಲ್ಲಿ ನೀನು ಅಜೃಂಭಯಿಸಿದ್ದು (ನಿಷ್ಪ್ರಭನಾಗಿಸಿದ್ದು) ಯಾಕೆ?

ನಿನ್ನ ಆ ಕೃತಜ್ಞವಿಚೇಷ್ಟಿತವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತು? ವೃಷಾಂಕ (ಶಂಭು) ನಿಂದ ಪುತ್ರೀಯವಾಗಿ ವರವನು ಬೇಡಿದೆ, ಆದರೆ ಅಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ) ಆಕ್ತಮತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರಾದರದಿಂದ ವಾರಾಣಸಿ (ಹರಪುರ) ವನ್ನು ನೀನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಉತ್ತರೆಯ ಮೃತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದೆ, ಸಾಂದೀಪನಿಯ ಚಿರಮೃತ ಪುತ್ರನನ್ನು ತಂದೆ, ದ್ವಿಜಪುತ್ರರನ್ನು ನಿನ್ನ ಧಾಮದಿಂದ ಮರಳಿ ತಂದೆ - ಹಾಗೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ತನು (ಶರೀರ) ವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಂದೆ? ಅಹೋ!

ಇದುವರೆಗೂ ನಾನು ತ್ರಿವಿಧ ಅಪಚಾರದಿಂದ (ಕಾಯ, ವಾಚಾ, ಮನಸಾ ದೋಷಗಳಿಂದ) ನಿವೃತ್ತನಾಗಿಲ್ಲ. ಪಾಪಿಯಾಗಿ ಅಪಾರ ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ನಿರ್ಗತಿಯಾದ ನಾನು ನಿನ್ನ ದಯೆಗೆ ಪಾತ್ರನು. ನಿನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳನ್ನು ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತೇನೆ.

ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ದಯೈಕಸಿಂಧೋ! ದಯೆಯಿಂದಲೇ ನನ್ನಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಆಡಿದ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡು.

ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿಯಾದವನೂ ಶರಣಾಗತಶಬ್ದಭಾಜನಾಗಿರುವಾಗ, ಈಶ್ವರನಾದ ನಿನ್ನಿಂದ ನನ್ನ ಉಪೇಕ್ಷೆ ಸಮುಚಿತವಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಶಕ್ತಿ, ಕರುಣೆ ಇರುವಾಗ, ನನ್ನ ಪಾಪವು ಇಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಸಲು ಅರ್ಹವಲ್ಲ.

ಹೀಗೆ ಪಂಚಸ್ತವ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅತಿಮಾನುಷಸ್ತವವು ಮುಗಿಯಿತು.