അതിമാനുഷസ്തവഃ

ശ്രീ ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹം ഉണ്ടാകട്ടെ. ശ്രീമാനായ ഹയഗ്രീവന് നമസ്കാരം. ശ്രീമാനായ രാമാനുജന് നമസ്കാരം.

ശ്രീവത്സം എന്ന ചിഹ്നത്തോടുകൂടിയവരായ ഭഗവാന്റെ നാമമായ മൗക്തികത്തെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ വാക്കുകൾ ത്രയീ (വേദങ്ങളുടെ) കണ്ഠത്തിൽ മംഗളസൂത്രമായി ഭവിക്കുന്നു.

മനുഷ്യാതീതമായ സ്വഭാവം, വൃത്തി, വേഷം എന്നിവയാലും അതിമനുഷ്യരായ ദേവന്മാരെ അതിലംഘിച്ച വിക്രമവും പ്രതാപവും കൊണ്ടും സർവ്വ ലോകങ്ങളിലെയും സാമ്യതയെ അതിലംഘിച്ചതും വൈഷ്ണവമായ വൈഭവത്തോടുകൂടിയതുമായ അവതാരത്തെ ഞാൻ വരിക്കുന്നു.

ശ്രേയസ്സുകളെ ചൊരിയട്ടെ—ആ പരമധാമമായ മംഗളരംഗത്തിലെ (ശ്രീരംഗത്തിലെ) ചരണകമലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന മകരന്ദരസപ്രവാഹത്തിന്റെ സമാനമായ കിരണങ്ങൾ, അവ വേദത്തിൽ 'ഉത്സ്' (ആനന്ദം) എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്.

ശ്രീമാനായ പരാങ്കുശമുനീന്ദ്രന്റെ (നമ്മാഴ്വാരുടെ) മനസ്സിൽ വസിക്കുകയും, അതിൽ നിന്നു ജനിച്ച അനുരാഗരസത്തിൽ മജ്ജനം ചെയ്തു എളുപ്പി ലഭിച്ഛതും, ഇപ്പോഴും അവിടുനിന്നുണ്ടാകുന്ന പ്രേമയോഗത്തോടുകൂടിയതുമായ ശ്രീരംഗരാജന്റെ താമരപ്പാദങ്ങ്ൾ ഞങ്ങൾ ഉന്നതമാക്കുന്നു.

വജ്ജ്രം, ധവജം, അംചുശം, സുധാകലശം, ആതപത്രം, പങ്കഃം, എന്നീ ചിഹ്നങ്ൾകൊംഡു അന്തഃകരണത്തിൽ അലംകൃതമായ, പാദത്തിൽ നിന്നു ശിരസ്സ്വരെ വിശൃങ്കലമായ പ്രകാശമുള്ള ശ്രീരംഗിയുടെ രണ്ടു പാദങ്ങളെ ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നു.

ഞങ്ൾ ശ്രീരംഗരാജന്റെ പാദങ്ങളെ സ്തുതിച്ഛുന്നു. അവയിലൊന്നു ത്രിവിക്രമാവതാരസമയത്ത് സാഗിരികളോടുകൂടിയ സർവ്വ പൃഥിവിയെയും, വിരിച്ചു വീണ വലിയ ഉരുളൻ മണൽത്തരികൾ പോലെ, പരന്നുയർന്ന നിലത്തെ അളന്നു.

അറിവ്, ബലം, വിപുലമായ ഐശ്വര്യം, വീര്യം, ശക്തി, തേജസ്സ്—ഇവ ആറും ത്രിയുഗത്തിലും (മൂന്നു കാലങ്ങളിലും) പൂർണ്ണങ്ങളായി ഗ്രഹിച്ചും, നീ നാലുരൂപങ്ങളായി (ഭഗവാനേ!) ഭക്തജനങ്ങളെ അനുരാഗത്തോടെ അനുഗ്രഹിച്ചു.

ഹേ ദേവ! നിന്റെ സ്ഥാനം ഏകാന്തമംഗളഗുണങ്ങളുടെ ആസ്പദവും, അഹേയവും (നിന്ദ്യമല്ലാത്തതും), നിത്യവുമാണ്. അതിനാൽ അതിനെ 'വിശ്വവിരൂപരൂപം' (വിശ്വത്തിന്റെ വിചിത്രരൂപം) എന്നു വേദത്തിൽ പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഇത് (ബ്രഹ്മം) ശബ്ദരഹിതവും രൂപരഹിതവും ആണെന്നു പറയുന്നു.

ശബ്ദാദികൾ ഇഹലോകത്തിൽ ഇന്ദ്രിയഗോചരങ്ങളും ഹേയങ്ങളുമാണ്. അവയ്ക്കു വിരുദ്ധമായ വൈഭവമുള്ള നീ അതീന്ദ്രിയനാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നിനക്ക് യാതൊരു ദർശനവുമില്ല (ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല). വാക്കുകൾക്കും ബുദ്ധിക്കും നീ ഗോചരനല്ല.

ഇങ്ങനെ സ്ഥിതി ചെയ്യുമ്പോൾ, നിന്നെ ആശ്രയിക്കുന്ന ഉപായം യാതൊരു പ്രമാണംകൊണ്ടും ലഭിക്കുമായിരുന്നില്ല. അങ്ങനെയല്ലെങ്കിൽ, അമർത്ത്യൻ (അമരൻ), മനുഷ്യൻ മുതലായ യോനികളിൽ നീ ഇച്ഛാവിഹാരവിധിനാൽ അവതരിക്കുമായിരുന്നില്ല.

ഹേ ദയൈകസിന്ധോ! നിന്റെ ഈ സ്വഭാവം എന്തൊരു അത്ഭുതമാണ്! ജഗദണ്ഡത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള ഈ നിസ്സാര മനുഷ്യലോകത്തിൽ, അത്യൽപനായ ഒരു ജനത്തിനുവേണ്ടിയും നീ കൃതാർത്ഥനായി ഇവിടെ അവതരിച്ചു, നേത്രങ്ങൾക്ക് ഗോചരനായി.

ഏതൊരുവനെ നീ വലിയ പാതകത്തിൽ നിന്നും കയറ്റി, നിന്റെ പാദജലത്താൽ പരിപൂതശിരസ്കനാക്കിയോ, അവനെ നീ വന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അവനിൽ നിന്ന് വരവും വരിക്കുന്നു. നിന്റെ ഈ കളിവിധി (കൃത്യം) വിചിത്രമായ ലക്ഷണമുള്ളത്.

ഈ കളിവിധിയുടെ ഉപകരണമായ നിന്റെ മായ ആര് ഏതു ജന്തുവിനെയും മോഹിപ്പിക്കാതിരിക്കുന്നു! ഹേ മനുഷ്യസിംഹരൂപിയായ ഭഗവാനേ! നിന്റെ തേജസ്സിന്റെ ഒരു അംശത്താൽ ശിവൻ ശരഭനായും ശലഭനായും ഭവിച്ചു.

ത്രിപുരഭംഗത്തിൽ ആർക്കു നീ ആത്മത്വം നല്കി (ശിവന്), നിന്റെ ശക്തിയാൽ തേജസ്സോടുകൂടിയ ആ അമ്പ് വിജയിയായോ, ആ ശിവൻ തന്നെ ദക്ഷയാഗത്തിൽ നിന്നെ ജയിച്ചു. വിധേയവിഷയങ്ങ്ളിൽ കാമചാരം യുകതം.

മുഗ്ധനും ശിശുവും, എരിഞ്ഞില വടത്തിൽ കിടക്കുന്നവനും, അതിസൂക്ഷ്മശരീരിയുമായ നീ, സർവ്വ ജഗത്തിനേയും വികാസത്തോടെ ധരിച്ചു. ഈ നിന്റെ ഐശ്വര്യമായ ശക്തി ചിന്തിക്കാനാവാത്തതാണ്. ഇവിടെ അവതരിച്ചു നീ ഇത് നിഷ്കളങ്കമായി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതെന്തിന്?

ബഹ്മവും ശിവനും മദ്ധ്യത്തിലുള്ള ഗണന അർക്കപങ്്തിയിലെ ഗണനപോലെ, അദിതിയുടെ പുത്രത്വത്താൽ ഇന്ദ്രന്റെ അനുജൻ എന്ന സ്ഥാനം, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലും യദുവംശത്തിലും ജനിച്ചത്—ഇവയെല്ലാം അനുപമനായ പരമധാമത്തിനു സ്തുത്യമാണ്.

നിന്നാൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു നിന്റെ ഉദരത്തിൽ കിടക്കുന്ന ത്രിലോകം, നീയല്ലാതെ ഭിക്ഷയാലും എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ജഗത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നീ ചുവടുവെക്കാതിരുന്നാൽ, എങ്ങനെ ശ്രുതി நിന്റെ വിക്രമങ്ൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു?

ഞാൻ ഒരു കാര്യം ചോദിക്കുന്നു: രാഘവത്വത്തിൽ, മായാമൃഗത്തിന് വശഗനായി, മാനുഷത്വത്തിന്റെ ഒൌുൾട്യആൽ, സീതാവിയോഗവശനായി ആആൺ ഗതിജ്ഞആ അറിഞാതിട, ആ സമയത്ത് അവർക്ൾ പരഗതി (മോക്ഷം) എങ്ങനെ ആവമായി കൊടുതആാൻ?

അക്ഷുണ്ണയോഗപಥത്തിൽ (നാരായണാസ്രത്താൽ) പീഡിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത, മൃഗമായ ജടായുവിനെ മോക്ഷപഥത്തിൽ നിയോഗിക്കുവാൻ നിനക്കു കഴിയും, അത് നീ അറിയുന്നു. എങ്കിൽ, എന്തുകൊണ്ട് നീ ദेवിയെ നേടാ് കഴിഞ്ഞവൻ പോലെ ദുഃഖിച്ചു അൻവേഷിച്ചു?

ഏഴ് സാലാൻ മരങ്ൾ, പർവതങ്ൾ, സരസ്, പാതാലങ്ൾഎന്നിവ ഒരേബമ്പ ജന്ദഭനൻഗ (തപ്പ്രഭാവത്താൽ) ഫലിപ്പിച്ചിട്ടും, ലജ്ജിയ്ഗ്ഗാെ നീ അവയിലൊന്നിൽ പാദം വച്ച് (മത്സ്യാവതാരത്തിൽ?) വിഷണ്ണനായ കപിയാൽ (സുഗ്രീവൻ?) നിർബന്ധിക്കപ്പെട്ടു. എനിട്ടും വാനരനെ (കപിയെ) എങ്ങനെ നീ സഹായിയാക്കി?

കപീന്ദ്രനായ സുഗ്രീവൻ നിനക്കു ദാസനും സഖാവുമായി. അവന്റെ ശത്രുവായ കപിയെ (വാനരനെ? ഇവിടെ വാലിയെ?) പകവശാൽ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച, നിന്റെ സ്നേഹത്താൽ വികലബുദ്ധിയായ ആ കപീന്ദ്രനെ (സുഗ്രീവനെ) വിശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, നീ ക്ഷണത്തിൽ സാലവൃക്ഷങ്ങളെയും പർവതങ്ങളെയും (പ്രഹരിച്ചു) ഭേദിച്ചു.

അല്ലെങ്കിൽ, മൃഗത്തെ (മാൻ) മൃഗയാപഥത്തിൽ ഒളിച്ചു കൊന്നത് ശത്രുവധാഭിമുഖ്യത്തിലല്ല. ഹേ രാഘവ! അത് നിനക്കു (നിന്റെ വംശത്തിനു) ഉചിതമാണ്. മൃഗങ്ങളോട് വിപക്ഷതയായി പെരുമാറുന്നതല്ലല്ലോ.

മാനുഷ്യചരിതം ചെയ്യാൻ പ്രവർത്തിച്ച നീ, ദേവാതിഗമായ ചരിതവും എങ്ങനെ ചെയ്തു? ഹേ നാഥ! സമുദ്രത്തിൽ പാലം കെട്ടി, പ്ലവഗങ്ങൾ (വാനരന്മാർ) സംജ്ഞയാൽ (ആജ്ഞയാൽ?) പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട ശിലകൾകൊണ്ട്.

മനുഷ്യത്വമെന്ന വിഭൂഷണമായ വിക്രമംകൊണ്ട് നീ, ഹേ അജ! (ജനനരഹിത!), വരുണരാജനായ ദേവനെ (വരുണനെ) ജയിച്ചു. ദശരഥന് ഉപദാനം നൽകി, വിധി (ബ്രഹ്മാവ്), രുദ്രൻ മുഖ്യരായ ദേവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട നീ, ഇന്ദ്രജിത്താൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു.

നീ സമുദ്രത്തെ നീന്തിക്കടന്നില്ല, രാക്ഷസേന്ദ്രനെ (രാവണനെ) ജയിച്ചി്ല്ല, അവന്റെ ബലാബലവും നീ അറിഞ്ഞി്ല്ല. അതുകൊണ്ട്, ആ രാക്ഷസേന്ദ്ഃആ-ടെ പദവിയിൽ, അവന്റെ അನുജനായ വിഭീഷണനെ എങ്ങനെ നീ വഴിചു അഭിഷേകിച്ചു?

നീ ദക്ഷിണസമുദ്രതടത്തിൽ വസിച്ചു, ദൂരത്തുള്ള ഉത്തരസമുദ്രത്തിലെ വലിയ ദ്വീപിൽ. ദൈത്യന്മാരെ (രാവണനെ?) ഒരു ശരത്താൽ ഭക്ഷിക്കുവാൻ യോഗ്യരാക്കിയ, ഈ ലങ്കയിൽ സ്ഥിതിചെയ്തുകൊണ്ട്, നീ അതിനെ ഭസ്മമാക്കിയില്ലേ? (എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്തില്ല?)

ഇത് എങ്ങനെയെന്നു പറയൂ—നിന്നാൽ മഥിക്കപ്പെട്ട ആ സമുദ്രം, തന്റെ സ്വഭാവനിയമത്തെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ത്രിലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി, അശ്വം, അപ്സരസ്സ്, വിഷം, സുധ, ചന്ദ്രൻ, പാരിജാതം, ലക്ഷ്മി എന്നിവയായി പരിണമിച്ചു.

രഘുവീര! അത്തരം അപരാധിയായ ശത്രുവിനെ (രാവണനെ?) കണ്ടിട്ടും, "വിശ്രമിക്കട്ടെ" എന്നു പറഞ്ഞ് നീ യുദ്ധത്തിൽ മോചിപ്പിച്ചു (അനുഗ്രഹിച്ചു). ഇതു ഏതു ഗുണമാണ്? ഏതു കോടിയിലാണ്? എത്ര വലുതാണ്? ആരുടെ സ്തുതിക്കു പാത്രമാണ്? ആരുടെ (മനസ്സിന്റെ) ഭൂമിയാണ്?

ലക്ഷ്മണൻ എന്ന നിന്റെ അനുജൻ ശത്രുശക്തിയിൽ മുഗ്ദ്ധനായി (വശീകരിക്കപ്പെട്ടു), അതേ ശത്രുവിന്റെ ഗുരു (ഇന്ദ്രജിത്ത്) ഹനുമാനിൽ നിന്നും ലഘുവാി (പരാജിതൻ). ഇതിനാൽ ഇന്ദ്രശത്രോവിന്റെ (രാവണന്റെ) മായാസ്?? (ആയുധ?) ബന്ധനജന്യ വിമോഹം വ്യക്തമായി.

ഹാ! ഹാ! നിന്റെ താമരപ്പാദങ്ൾ രണ്ടും പ്പോൾ ആයുസ്സിന്റെ വിഷയമാകും? ഞാൻ അനർഗളമായി (തടസ്സാ(?)) പുറത്തുവരു ന്ന അൻധകാരങ്ൾകൊണ്ടു മരങ്ങളും പുല്ലുകളും കൊണ്ടു സുലഭമായ സമയത്തെ (ഭഗവത്സാന്നിധ്യം) കടന്നുപോയി.

രഘുവംശത്തെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ ഇവിടെ അവതരിച്ചു, നീ നിന്റെ ഗുണസമൂഹംകൊണ്ടു ദിവ്യവർഷം (ആനന്ദങ്ങൾ) വർഷിച്ചു. നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ശൈത്യം അനുഭവിച്ച വൃക്ഷങ്ൾ നിന്റെ വിയോഗത്തിൽ ദുഃഖിച്ചു എന്നപോലെ.

ധർമ്മം ആചരിക്കുവാനും, യോഗം അഭ്യസിക്കുവാനും, വേദാന്തം ഗ്രഹിക്കുവാനും യാതൊരു അധികാരവുമില്ലാത്തവർ പോലും, നിന്റെ ആചരണത്താലുണ്ടായ ഭൂതലബന്ധത്തിന്റെ (പുണ്യഭൂമിയുടെ) ഗന്ധത്താൽ, ബന്ധാതീതരായി, പുല്ലുമുതലായവ (പോലും) പരഗതി (മോക്ഷം) ലഭിച്ചു.

അത്തരം ഗുണമുള്ളവനായി നീ രാഘവത്വത്തിൽ ഭവിച്ചു. നിന്റെ ചരിതം എപ്പോഴും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ ഹനുമാൻ, ഇവിടെത്തന്നെ പരമമായ മോക്ഷത്തെ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിന്റെ ചരിതത്തെ സേവിക്കുന്നു.

കൃതാഗസ്സും (പാപിയും) എങ്കിലും, പ്രണതിപ്രസക്തനായ (ശരണാഗതനായ) ആ കാകനെ (കവ്വാത്തിനെ?) നീ പരമദയയാൽ ക്ഷമിച്ചു. അതുകൊണ്ട് എന്റെപോലുള്ള വൻ പാപികൾക്കും സമാശ്വാസം ഉചിതമാണെന്നു ഞാൻ ഗ്രഹി[ിക്കുന്നു.

ആ പൂതന, ശകടം, അർജുനയുഗ്മം (മരങ്ങ്ൾ) എന്നിവ ബാല്യോചിതമായ മറ്റു പ്രവൃത്തികളുടെ വിസ്ഫുലിംഗം പോലെ, ആർ ശലഭത്വം (നശ്വരത? ) പ്രാപിച്ചുവോ, ആ നിഗൂഢനായ നീ व्रജേ (ഗോകുല) ിൽ കംസഭീതിയാൽ വർദ്ധിച്ചു.

സൂരികൾ (ജ്ഞാനികൾ) നിറ്റെ പരമപദത്തെ എപ്പോഴുംദർശിക്കു ന്നു, ദേവിയും ശ്രീയും കൂടി പരയായ വിഭൂതിയോടെ വസിക്കുന്നു. യോഗനിരതരാൽ യോഗേന പ്രമാർജ്ജിക്കപ്പെടുന്ന നീ, എന്തിന് വ്രജങ്ങളിൽ നവനീതം (വെണ്ണ) അപഹരിച്ചു?

ബുദ്ധിമാന്മാർ (സുമനസ്സ്) എപ്പോഴും മനസ്സാലും ദുഃഖിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത, ബന്ധഛേദകനും, പരമനും, ഈശ്വരൻ എന്നു പറയുന്ന നിന്നെ, കയറിൽ കെട്ടപ്പെട്ടു എന്നു ഞങ്ങൾ കേൾഗ്ഗുന്നു. ആ കെട്ട്ടിനെ അഴിക്കാൻ നിനകു കഴിഞ്ഞില്ല!

ഇങ്ങനെയുള്ള ബാല്യം പോലും അതിവേലഖേലം (അതിഅത്ഭുതകരമാ) ആയി രുന്നു. പൂതന, ശകടം, അർജുനയുഗ്മം ഇവ ബാല്യോചിതമായ മറ്റു സഹായവ്യാപാരങ്ങളാൽ നിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ശലഭത്വം (നാശം?) പ്രാപിച്ചു.

സ്വൻധാമത്തിൽ (വീട്ടിൽ) ഗവ്യനിവഹം (പാലും മറ്ററ്റും) സമൃദ്ധമായിരുന്നിട്ടും, അന്ത്യത്തിലെ ഗൃഹങ്ങളിൽ (അയൽവീടുകളിൽ) എന്തിന് നീ ചൂഷണം ചെയ്തു? (വെണ്ണ) അപഹരിച്ചു, പിന്നെ ഘടശേഷം (കലവിന്നു ശേഷിച്ചത്) എങ്ങനെ കൂട്ടിക്കെട്ടി? ഗോപീജനത്തിന്റെ പരിഹാസപദമായത് എന്തിന്?

ഹേ നാഥ! വെണ്ണ ചൂഷിച്ച നിന്റെ നാമ (എന്തുകൊണ്ട് എന്റു ചോദിച്ചു) അതു മൂടി (അാതിക്ക എന്ന്) നിനകു വിചാരമുണ്ടായോ? ഹേ മുഗ്ധ! എങകിൽ എന്തിന് നിന്റെ കരപല്ലവത്തിൽ (കൈവിരലിൽ) പുരട്ടി, ശരീരത്തിൽ തുടച്ച് നിർവിശങ്കം പുറത്തുപോയി?

മറ്റു ഗോപഗൃഹങ്ങളിൽ നിന്നും ഗവ്യം (പാലുംവെണ്ണയും) എടുത്ത നിന്നെ യശോദ, നിന്റെ അവമാനം സഹിക്കാതെ, പ്രേമത്താൽ കയറുകൊണ്ടു കെട്ടി. ഇതുപോലുള്ള നിന്റെ ചരിതം ആര്യജനങ്ങൾ സഹിക്കില്ല.

അമ്മ നിന്നെ കയറിൽ കെട്ടിയിരുന്നു എങ്കിൽ, (ആ) കെട്ടിനെ കേൾക്കുന്നവരുടെ (കണ്ണുനീർ) കണ്ണുകളിലെ നീരൊഴുക്കുകൾ (ഉണ്ടായി). എങ്കിൽ, ഭഗവാനേ, ഹൃദയത്തെ എന്തിന് കെട്ടുന്നു? സർവ്വരും വശ്യവിഷയത്തിൽ (അവർക്കധീനമായ) ശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നുവല്ലോ.

കാന്താലകാന്തമായ, അമലമായ, കമലായതാക്ഷമായ, ഉത്ഭ്രൂവിലാസപൂർവ്വമായ (പുരികം കൊണ്ടുള്ള വിലാസ) ഉദിതസ്മിതമായ, ഉന്നസവുമായ (സുന്ദരമായ മൂക്കുള്ള) മുഖം ധരിച്ചു, ഹേ പരമ! ഗോപഗൃഹങ്ങളിൽ നീ ഗോപീമനസ്സുകളെ (വെണ്ണപോലെ) അപഹരിച്ചുവോ?

"ഗുണികൾക്ക്ക്ക്ി എല്ലാം ഗുണായി" എന്നത് സത്യമാണ്. ഇതะ മറ്റുള്ള (ಗുണിഅമല്ലാത) ജനങ്ങൾക്ക്ക്ക്ി മലിനത്വഹേതുവാണ്. ഗോപവേഷധാരണം നിനകു ഉത്തമമാണ്, ഗോപാലനവും ഗുണമായി ഗണിക്കപേടുന്നു.

ഗോപാലകുമാരനായി, രഹസ്യമായി ഭൂമിയെ (തന്റെ) വസ്തുവാൻ എന്ന പൊലെ, ബാല്യലൗല്യത്താൽ (ബാല്യകാലത്തെ മനോരാജ്യം) ഇന്ദ്രയാഗത്തെ (ഇന്ദ്രോത്സവം) നശിപ്പിച്ഛു, പിന്നെ ഗോവര്ധനപർവതത്തെ എടുത്്തു, ദേവഗണത്തിനും ഇന്ദ്രനും കാണിっ് നിൽന്നത് എന്തിൻ?

ഹേ ലോകനാഥ! വേണുനാദത്തിൽ പ്രിയനായ നിയും, വൃന്ദാവനത്തെ നിന്റെ പാദചാരംകൊണ്ടു പവിത്രീകരിക്കുന്ന നീയും ആയിരിക്കുമ്പോൾ, ആ സമയത്ത് വനഭൂമിയുടെ ഭാവം എങ്ങനെയായിരുന്നു? നിന്റെ ഗീതകൊണ്ടു നനഞ്ഞ മണലുകളോടുകൂടിയ ഭൂമിയിൽ.

ധന്യന്മാർ, നിന്റെ രാസകാലത്ത് ഗീതംകൊണ്ടു ശിലകൾ ദ്രവിച്ചു വെള്ളമായി എന്നു കേട്ടു. കൂടാതെ, പഞ്ചഭൂതങ്ങളും (ഉർവി, കൃശാനു, മരുത്, അംബര, ശംബര?) ൠതുക്കളും പരിവൃത്തഗുണങ്ങളായി (മാറിപ്പോയി).

ആ സന്ദർഭത്തിൽ രാസോത്സവോത്സുകബുദ്ധിയായി നിന്റെ വനാന്തത്തിൽ വേണുസ്വനത്തിൽ നിന്നും ഒഴുകുന്ന രസധാരയാൽ പ്ലുതമായ (നനഞ്ഞ) അധരങ്ങളെ (സൃക്വണി) നാവുകൊണ്ടു നക്കിയ സർപ്പങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

മേഘനീലവർണനും, താമരപ്പൂവിന് ദളം പോലെ വിശാലനേത്രനും, മയിൽപീലികൊണ്ടു ശിരോലങ്കാരനും, വേണുധാരണം ചെയ്ത കരനും; ഗോപവേഷത്താൽ അലംകൃതമായ കായകാന്തിയോടുകൂടിയ നിന്നെ, ആ സമയത്ത് ഭാഗ്യവാൻമാർ (ഗോപന്മാർ) കണ്ടു—അവർ സംസാരചികളിൽ നിന്നും മുക്തരായിരു ന്നു.

ഗോവർധൻ എന്ന പർവതരാജൻ, ആ യമുനാ നദി, വൃന്ദാവനം, പുരാതനമായ മഥുരാപുരി — ഇവ ഇപ്പോഴും കൃതികൾക്ക് (ഭഗവത്ഭക്തർക്ക്) സുലഭമാണ്. ഇവ നിന്റെ പാദചാരം അനുഭവിച്ച സTാനങ്ൾ ആകുന്നു.

വൃന്ദാവനത്തിൽ, സ്ഥാവരജംഗമാത്മകമായ, കീടങ്ങളും ദൂർവാപുല്ലും വരെയുള്ള ജന്തുസമൂഹത്തിൽ, ആ കാലത്ത് ജനനം ലഭിക്കാത്ത നിർഭാഗ്യവാന്മാരായ ഞങ്ങൾ പാപികളാ ണ്. നിന്റെ പാദ ം എപ്പോൾ ഞങ്ങൾ ആശ്രയിക്കും?

ഹാ! ആ മണലുകളിൽ ജനനം എനിക്കു ലഭിച്ചില്ല. രാസത്തിൽ നിന്നു വിരഹിതരായ ഗോപകന്യകമാർ (ഗോപിയർ) നിന്റെ പാദപങ്ക്തിയെ സേവിച്ചു, അവിടെ തങ്ങളുടെ അനങ്ഗതപ്തമായ അങ്ഗത്തെ നിക്ഷേപിച്ചു.

പൂക്കൾ കൊണ്ട് നിന്റെ പാദപത്മത്തെ ആരാധിച്ച വൃക്ഷങ്ങളോ ലതകളോ ഇപ്പോഴും (അവയുടെ) കുലത്തിൽ ജനിച്ചവ എന്റെ കുലദൈവതമായ വൃന്ദാവനത്തെ എന്റെ ബുദ്ധിയെയും സനാഥമാക്കുന്നു.

നിനക്കു പ്രിയമായത് ഇവിടെ പുണ്യമാണ്; അപുണ്യമോ മറ്റൊന്നു മാത്രം — അതിനു ലക്ഷണം വേറെ ഇല്ല. (നിന്റെ) രാസഗോഷ്ഠിയിൽ (ഗോപികളുമായുള്ള വിലാസ ) നീ ചെയ്്ത 'ധൂർതായിതം' (കളളത്തരം) പോലും അതിന്റെ കീർതനം പരമപാവനmമായി ആമനന്തി (പറയുന്നു).

കംസൻമുഖ്യരായ രാജകീടങാര ൻമാരെ (രാക്ഷസന്മാരെ) സംഹരിച്ച മഹത്വം നിന്റെ കീർതിയല്ല, കാരണം നീ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ജയിച്ചവനാണ്. ഗോപാലനം മുതലായ നിന്റെ കർമങ്ങ്ൾ (സഹജശഠു എന്നതു पോ ले) പണ്ഡിതരു ഹൃദയം ആൃദ്രീകരികുന്നു — അതാണ് വിശേഷം.

പരാവരേശനായ (എല്ലാറ്റിനും അതീതനായ) നിന്നെ ഗോപാലവേഷത്താൽ അലങ്കരിച്ച, മയിൽപീലികൊണ്ടും, സുദാമാവ് (ഒരു ഗോപൻ) എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഉപവീതം (യജ്ഞോപവീതം) ധരിച്ച, ഗോധൂളികൊണ്ട് ധൂസരിതമായ (പൊടി പറ്റിയ) കുന്തലത്തോടുകൂടിയ നിന്റെ രൂപം എന്റെ അന്തരംഗത്തിൽ നിൽക്കട്ടെ.

ജരാസുതന്റെ (ജരാസന്ധന്റെ പുത്രനോ?) ഭയത്താൽ നീ ഓടിപ്പോയത് മനുഷ്യചരിതാനുവിധാനജമായി (മനുഷ്യചരിതങ്ങ്ൾ അനുസരിച്ചുള്ള ഒരു നാടകം) എങ്കിൽ, ത്ർഹി, മൂന്നു ലോകഗുരുവും, ഈശ്വരൻമാരുടെ ഈശ്വരനും ആയ നീ ബാണാഹവേ (ശിവന്റെ ധനുസ यുദ്ധത്തിൽ) ശംഭുവിനെ (ശിവനെ) എന്തിനു പ്രേരിപ്പിച്ചു?

നിന്റെ ആ അകൃതജ്ഞവിചേഷ്ടിതം എവിടെ നിന്നു വന്നു? (അനംഗപ്രഭു) പുത്രീയയായി (അംബായുടെ?) നീ വൃഷാങ്കത്തിൽ (ശിവനിൽ) വരം വരിച്ചു. അക്ഷസക്തമതിനാ (ചൂതാട്ടത്തിൽ മുഴുകിയ ബുദ്ധിയാൽ) നിരാദരേണ (അവഗണിച്ഛു) വാരണാസി (കാശി) — ഹരപുരിയെ (ശിവന്റെ നഗരി) നീ വഞ്ചിച്ചു.

ഉത്തരയുടെ മൃതപുത്രനെ (പരീക്ഷിത്തിനെ) ജീവിപ്പിച്ചു, സാന്ദീപനിയുടെ (ഗുരുവിന്റെ) ചിരമൃതപുത്രനെ കൊണ്ടുവന്നു, നിന്റെ ധാമത്തിൽ നിന്നു ദ്വിജസുതാന്മാരെ (ബ്രാഹ്മണപുത്രന്മാരെ) തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു — ഇങ്ങനെ (നിന്റെ) ആ (സ്വന്ത) ശരീരത്തെ എങ്ങനെ (പിനെ) കൊണ്ടുവന്നു?

ഇപ്പോഴും ഞാൻ ത്രിവിധാപചാരത്തിൽ നിന്നു (കായ, വാചാ, മനസാ) ഉപരതനായില്ല. പാപിയായ ഞാൻ പരേ (മറ്റെ ലോകത്ത്?) അപാരേ തമസിയിൽ (കൂരിരു ഇരുമ്മിൽ) പതിച്ചു. ഇത്ഥം ഉള്ളവനും (നിനകു) ആഗതിയുമായ ഞാൻ, നിന്റെ കാരുണ്യത്തിനു പാത്രമായി, നിന്റെ ചരണങ്ങ്ൾ ശരണം പ്രപദ്യേ (ആശ്രയിക്കുന്നു).

നിന്നിൽ വിശ്വാസം എനിക്കു ഇല്ലെങ്കിലും, ഉക്തവചനാർത്ഥത്തിൽ (ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ) ശ്രദ്ധ ഇല്ലെങ്കിലും, ഞാൻ ഒരിക്കലോ പലതവണയോ ഉച്ചരിച്ച ഇവാഗ്വചനത്തെ ദയയാൽ സത്യമാക്കി തരേണമേ — ഹേ ദയൈകസിന്ധോ!

പാപിഷ്ഠനായ എങ്കിലും 'ശരണാഗതൻ' എന്ന വാക്ക് ധരിക്കുന്ന എന്നെ നീ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നിനക്കു (ഈശ്വരനു) ഉചിതമല്ല. നിന്റെ ജ്ഞാനം, ശക്തി, കരുണ എന്നിവ ഉള്ളപ്പോൾ ഇവിടെ എന്റെ പാപത്തിന് പ്രബലപ്പെടുവാൻ കഴിയില്ല.

ഇതി പഞ്ചസ്തവ്യാം അതിമാനുഷസ്തവഃ സമാപ്തഃ