श्री पार्श्वनाथ चालीसा
हा पार्श्वनाथ चालीसा हा चाळीस ओव्यांचा एक भक्तीपर ग्रंथ आहे, जो पार्श्वनाथ भगवान यांच्या गुणांचे वर्णन करतो आणि त्यांच्याकडून संकट निवारण, सुख-समृद्धी व मोक्षाची प्रार्थना करतो.
श्लोक
श्री पार्श्वनाथ भगवानांच्या चरणांवर मस्तक ठेवून, तीनही काळी वंदन करतो. कृपाळू पार्श्वनाथ भगवानांचे स्मरण करतो.
श्लोक 1
अश्वसेन राजाचे लाडके पुत्र, वामा देवीच्या उदरी जन्मलेले, सुख देणारे, वाराणसीचे राजे होते. ते जगाचे तारण करणारे अवतार होते.
श्लोक 2
जय पार्श्वनाथ प्रभो, सुख देणाऱ्या, जगाचे संकट हरण करणाऱ्या.
श्लोक 3
वाराणसी नगरी अत्यंत पवित्र आहे, जिथे जगाचे मनोहारी प्रभू जन्मले.
श्लोक 4
पौष कृष्ण एकादशीचा दिवस होता. इंद्र देवासह सर्व देव आनंदित होते.
श्लोक 5
कमठ नावाचा पूर्वजन्मीचा वैरी, अत्यंत भयंकर पाषाण (दगड) रूप धारण करून उभा होता.
श्लोक 6
प्रभू तप करत असताना त्याला पाहून, कमठाने मुसळधार पाणी बरसवले.
श्लोक 7
विजा चमकल्या, मेघ गर्जले. भयंकर रूप धारण करून देवही घाबरले.
श्लोक 8
तरीही प्रभू जराही विचलित झाले नाहीत. ते ध्यानात लीन राहिले, सर्व सुखांचे स्वामी.
श्लोक 9
धरणेंद्र आणि पद्मावती धावून आले. फणांचे छत्र प्रभूच्या मस्तकावर सजवले.
श्लोक 10
कमठ पराभूत होऊन प्रभूच्या चरणी आला. क्षमा मागून आपले पाप नष्ट केले.
श्लोक 11
केवलज्ञान प्राप्त झाले, सुखदाता झाले. समवशरणात ज्ञानाचे विधाता झाले.
श्लोक 12
सम्मेद शिखरावरून मुक्ती प्राप्त केली. मुक्तीधामाचा मार्ग दाखवला.
श्लोक 13
जो मनुष्य पार्श्व चालीसा गातो, तो सर्व संकटांपासून मुक्त होतो.
श्लोक 14
भूत-पिशाच जवळ येत नाहीत, जो पार्श्वनाथाचे नाम घेतो.
श्लोक 15
विषधराचे विष उतरून जाते, पार्श्वनामाची महिमा गायली जाते.
श्लोक 16
संततीहीनाला पुत्र मिळतो, निर्धनाला धन-दौलत आणि सुख मिळते.
श्लोक 17
रोग, शोक, सर्व व्याधी नष्ट होतात. सोनेरी देह आणि जगात यश मिळते.
श्लोक 18
सर्व मनोरथ पूर्ण करणारे दाता, तिन्ही लोकांचे भाग्य विधाता.
श्लोक 19
जो चाळीस दिवस पाठ करतो, तो मनुष्य मनोवांछित फळ प्राप्त करतो.
श्लोक 20
जय पार्श्वनाथ, जय सुखदाता, जय तिन्ही लोकांचे पिता-माता.
श्लोक 21
आपल्या दासाला चरणांची शरण द्या. भवसागरातून पार करा.
श्लोक 22
नमो नमो पार्श्व प्रभो, आमचे संकट हरा. हात जोडून विनंती करतो, भवसागरातून पार उतरवा.
श्लोक 23
जय जय पार्श्व दयाळू, संकट हरून कल्याण करा.
श्लोक 24
चार पदार्थ प्राप्त करतो ज्ञानी, पार्श्वनाथाची अमृतवाणी.
श्लोक 25
अहिंसा, सत्य, अचौर्य शिकवले. त्याग धर्माचा पाठ पढवला.
श्लोक 26
सर्व संघावर कृपा करा. जैन धर्माचा जयघोष द्या.
श्लोक 27
जय जय जय पार्श्व भगवान, देव, मानव, मुनींनी पूजित भगवान.
श्लोक 28
दीनबंधो, दुःखहर्त्या स्वामी, अंतर्यामी, रक्षा करा.
श्लोक 29
जो ही चालीसा नित्य ध्यान करतो, तो निश्चितच निर्वाण प्राप्त करतो.
श्लोक 30
पार्श्वनाथ प्रभूचा जयघोष करा. आपल्या मनाचे सर्व कपाट उघडा.
श्लोक 31
जय जय पार्श्व जिनराज, सर्व मनोरथ सिद्ध करा.
श्लोक 32
पार्श्व चालीसा जो वाचतो, मनात भक्ती धारण करतो. सर्व अमंगळ दूर होतात, त्याला अपार सुख मिळते.
श्लोक 33
सम्मेद शिखराच्या नाथ प्रभो, पार्श्वनाथ कृपाळू. शरण आलेल्याची लाज राखा, नाथ, कृपा करून कृतार्थ करा.
श्लोक 34
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हा पार्श्वनाथ चालीसा हा जैन धर्मातील एक लोकप्रिय भक्तीपर ग्रंथ आहे. हा विशेषतः पार्श्वनाथ भगवान यांच्या स्तुतीसाठी रचला गेला आहे, जे जैन धर्मातील तेविसावे तीर्थंकर आहेत. हा चालीसा सामान्यतः सकाळी किंवा संध्याकाळी भक्तीभावाने म्हटला जातो, विशेषतः पार्श्वनाथांच्या मंदिरात किंवा घरगुती पूजेत. याचा रचनाकार निश्चितपणे ज्ञात नसला तरी, हा जैन स्तोत्र परंपरेचा एक भाग आहे.
तुम्हाला माहीत आहे का?
लेखक
पार्श्व चालीसा हा एक परंपरागत भक्तीरचना आहे; तिचा मूळ लेखक अज्ञात आहे. ही रचना पार्श्वनाथ भगवान यांच्या जीवनातील प्रमुख घटनांचे सार आहे.
जन्म व तिथी
पार्श्वनाथांचा जन्म वाराणसी येथे झाला, त्यांचे वडील अश्वसेन राजा व आई वामा राणी होत्या. ही घटना पौष कृष्ण एकादशी (पौष महिन्यातील कृष्ण पक्षाची अकरावी तिथी) रोजी घडली, जी त्यांच्या भक्तांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची तिथी आहे.
प्रमुख प्रसंग: तप व कमठ प्रसंग
पार्श्वनाथांनी तप करतांना पूर्वजन्मीचा शत्रू कमठ (ज्याने पाषाणाचे भयंकर रूप धारण केले होते) त्यांना मुसळधार पाऊस व वीजा पाडून त्रास दिला. पण पार्श्वनाथ अविचल राहिले, आणि धरणेंद्र (नागराज) व पद्मावती (देवी) यांनी येऊन आपल्या फणांचे छत्र त्यांच्या डोक्यावर धरले.
क्षमादान व केवलज्ञान
कमठाने शेवटी हार मानून पार्श्वनाथांच्या चरणी शरणागती घेतली आणि त्यांनी त्याला क्षमा करून त्याचे पाप नष्ट केले. नंतर पार्श्वनाथांना केवलज्ञान (सर्वज्ञता) प्राप्त झाले आणि समवसरणात ज्ञानाचा उपदेश दिला.
मुक्तीचे स्थान व मार्ग
पार्श्वनाथांनी सम्मेद शिखर (सध्याचे झारखंडमधील परसनाथ टेकडी) येथे देहत्याग केला व मोक्ष प्राप्त केला. ते अठरावे तीर्थंकर असून मोक्षप्राप्तीचा मार्ग सर्वांना दाखविला.
चालीसेचे महत्त्व व फलश्रुती
ही चालीसा ३३ दोऱ्यांवर रचली आहे. तिचे फलश्रुती सांगते की जो भक्त नियमितपणे व भक्तीने हे पठण करतो, त्याला संतान, धन, रोगनिवारण, भूत-पिशापासून संरक्षण, व सर्व संकटांपासून मुक्ती मिळते. चाळीस दिवस नियमित पाठ केल्याने मनोवांच्छित फल प्राप्त होते.
Parshvanatha
जैन धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
