भयहर स्तोत्र (भगवान पार्श्वनाथांचे भय निवारण करणारे स्तोत्र)
हे जैन धर्मातील एक भक्तिपर स्तोत्र आहे जे २३ वे तीर्थंकर भगवान पार्श्वनाथ यांची स्तुती करते. यात वर्णन केले आहे की त्यांच्या दैवी शक्तीने एक भयंकर राक्षसाचा पराभव कसा केला, आणि हे स्तोत्र म्हटल्यास भय दूर होते, दुःखापासून संरक्षण मिळते आणि चांगला पुनर्जन्म होतो अशी श्रद्धा आहे.
श्लोक
सर्व सिद्ध, शुद्ध धर्म आणि केवलज्ञान यांना नमस्कार करून, मी भगवान पार्श्वनाथ यांना प्रणाम करतो, जे सांसारिक अस्तित्वाचे भय दूर करतात.
श्लोक 1
ज्याच्या सामर्थ्याने, धनंजयापासून उत्पन्न झालेल्या क्रूर मनाच्या राक्षसाने महान ऋषीला त्रास दिला.
श्लोक 2
भगवान पार्श्वनाथ यांच्या त्याच सामर्थ्याने, उत्पन्न झालेले भयंकर क्लेश आणि दुःख नष्ट झाले; मी त्या सामर्थ्याला मस्तक ठेवून नमस्कार करतो.
श्लोक 3
ज्यामुळे सर्व प्राणी सुखी होतात आणि दुःखापासून मुक्त होतात, त्या भगवान पार्श्वनाथांना मी नमस्कार करतो, जे सांसारिक अस्तित्वाचे भय दूर करतात.
श्लोक 4
अशा प्रकारे ऋषी मनतुंगसूरी यांनी रचलेले, भय दूर करणारे भगवान पार्श्वनाथ यांचे हे स्तोत्र, ज्यामुळे भय उत्पन्न होत नाही आणि वाईट पुनर्जन्माचे दुःख प्राप्त होत नाही.
श्लोक 5
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे स्तोत्र जैन परंपरेचा भाग आहे आणि पारंपारिकपणे ते जैन साधू मणिधारी सूरी यांनी रचल्याचे मानले जाते. भक्त भगवान पार्श्वनाथ यांचे संरक्षण मिळवण्यासाठी, विशेषतः भीती किंवा अडचणीच्या वेळी हे स्तोत्र म्हणतात. यात वर्णन आहे की राक्षस धनंजयाने एका महान ऋषीला कसे त्रास दिला आणि भगवान पार्श्वनाथांच्या शक्तीने तो त्रास कसा नष्ट केला. हे स्तोत्र 'भयहर' (भय नाश करणारे) स्तोत्र मानले जाते आणि आध्यात्मिक सुरक्षितता आणि नकारात्मक परिणामांपासून मुक्तीसाठी अनेकदा म्हटले जाते.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Acharya Manatunga · Jain Acharya · Traditionally 6th–7th century CE
A Jain monk credited with composing the Bhaktamara Stotra, a 48-verse hymn to the first Tirthankara Rishabhanatha. According to tradition, he composed it while imprisoned, with each completed verse miraculously breaking one of his chains — a devotional legend rather than a historically verified event, but central to how the hymn is revered today.
Acharya Manatunga च्या आणखी रचना
तुम्हाला माहीत आहे का?
लेखक आणि कृती
हा ‘भयहर स्तोत्र’ (भय निवारण करणारे स्तोत्र) हा सातव्या शतकाच्या सुमारास झालेल्या जैन भिक्षू-विद्वान मनतुंग सूरी यांनी रचला. पहिल्या तीर्थंकर ऋषभनाथ यांना समर्पित केलेल्या दीर्घ ‘भक्तामर स्तोत्रा’साठी ते प्रसिद्ध आहेत. हे संपूर्ण स्तोत्र प्राकृत भाषेत लिहिले असून, ती प्राचीन भारतातील सामान्य भाषा होती, त्यामुळे सामान्य लोकांना ते सहज उपलब्ध झाले.
धनंजय राक्षसाची कथा
श्लोक १–२ एका प्रसिद्ध आख्यायिकेचा संदर्भ देतात: धनंजय नावाच्या दुष्ट राक्षसाने, द्वेषाने प्रेरित होऊन, ध्यानस्थ ऋषीला छळण्यासाठी एक भयानक संकट (उपसर्ग) निर्माण केले. ऋषीचा जीव धोक्यात होता, पण भगवान पार्श्व यांच्या शक्तीने हस्तक्षेप करून ऋषींचे रक्षण केले आणि तीर्थंकरांची असीम करुणा व संरक्षण दाखवून दिले.
पार्श्व (पास) यांचे महत्त्व
पार्श्व हे २३ वे जैन तीर्थंकर आहेत, पारंपरिक दृष्ट्या इ.स.पू. ९–८ व्या शतकातील मानले जातात. त्यांनी चार महाव्रते (अहिंसा, सत्य, अस्तेय, अपरिग्रह) स्थापित केल्याबद्दल ते प्रसिद्ध आहेत आणि त्यांचे चिन्ह सर्प आहे. स्तोत्र त्यांना वारंवार ‘सांसारिक भयाचे निवारण करणारे’ (भव-भय-हरण) म्हणते, ज्यामुळे सर्व दुःखांचे आश्रयस्थान म्हणून त्यांची भूमिका अधोरेखित होते.
भाषा आणि रचना
हे स्तोत्र प्राकृत भाषेत आहे, जी संस्कृतपेक्षा सामान्य लोकांच्या जवळची होती, आणि त्यात साधे, लयबद्ध छंद आहे. पहिल्या श्लोकात पार्श्व यांना नमन करण्यापूर्वी सर्व सिद्ध (मुक्त आत्मे), शुद्ध धर्म आणि केवलज्ञान (सर्वज्ञता) यांना वंदन केले आहे. शेवटच्या श्लोकात स्पष्टपणे वचन दिले आहे की या स्तोत्राचा जप केल्याने भक्त भय, दुःख आणि दुर्गतीपासून मुक्त राहतो.
उद्देश आणि फल
पाचव्या श्लोकात सांगितले आहे की मनतुंग सूरींनी रचलेल्या या स्तोत्राचा जप केल्याने भय, दुर्गतीतील दुःख किंवा नकारात्मक कर्मफळे यांचा अनुभव येत नाही. जैन परंपरेत अशी स्तोत्रे धैर्य, संरक्षण आणि आध्यात्मिक शांतीसाठी दररोज जपली जातात, ज्यामुळे तीर्थंकर तारणहार आहेत याची पुष्टी होते.
Parshvanatha
जैन धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
