श्रीपार्श्वनाथचालीसा
इदं स्तोत्रं चत्वारिंशत् पद्यैः (चालीसा) रचितं, यत् पार्श्वनाथस्य त्रयोविंशतितीर्थङ्करस्य गुणान् चरित्रं च वर्णयति। अस्य पाठेन भक्ताः सर्वदुःखेभ्यो मुक्तिं लभन्ते।
पद्यानि
शिरः प्रणम्य पादयोः वन्दे त्रिकालम्। पार्श्वनाथभगवन्तं कृपालुं स्मरामि॥
श्लोकः 1
अश्वसेनस्य लालितः वामापुत्रः सुखकरः। वाराणसीराजः आसीत् जगत्तारणावतारः॥
श्लोकः 2
जय पार्श्वनाथ प्रभुः सुखकारी। जगतः संकटहरणहारी॥
श्लोकः 3
वाराणसी नगरी अतिपावना। यत्र जातः जगतः मनोहरः॥
श्लोकः 4
पौषकृष्णैकादशी दिनम् आसीत्। इन्द्रदेवाः सर्वे आनन्दिताः आसन्॥
श्लोकः 5
कमठस्य जीवः पूर्ववैरी आसीत्। पाषाणरूपं विकरालं धृतवान् आसीत्॥
श्लोकः 6
तपः कुर्वन्तं प्रभुं यदा प्राप। मूसलधारं नीरं वर्षितवान्॥
श्लोकः 7
विद्युत् चकासे मेघाः गर्जितवन्तः। विकरालरूपं धृत्वा सुराः व्याकुलाः अभवन्॥
श्लोकः 8
जरा न विचलितः अभवत् प्रभुः। ध्यानलीनः स्थितः सर्वसुखः॥
श्लोकः 9
धरणेन्द्रः पद्मावती च धावितौ। फणच्छत्रं प्रभोः शीर्षे सज्जितवन्तौ॥
श्लोकः 10
कमठः पराजितः प्रभोः चरणयोः आगतः। क्षमां याचित्वा स्वपापं नाशितवान्॥
श्लोकः 11
केवलज्ञानम् अभवत् सुखदाता। समवशरणे ज्ञानविधाता॥
श्लोकः 12
सम्मेदशिखरात् मुक्तिम् प्राप। मुक्तिधाम्नः मार्गम् दर्शितवान्॥
श्लोकः 13
यः नरः पार्श्वचालीसाम् गायति। सर्वेभ्यः संकटेभ्यः मुक्तिम् प्राप्नोति॥
श्लोकः 14
भूतपिशाचाः निकटम् न आगच्छन्ति। पार्श्वनाथस्य नाम श्रावयन्ति॥
श्लोकः 15
विषधरस्य विषम् उपशाम्यति। पार्श्वनाम्नः महिमा गीयते॥
श्लोकः 16
सन्तानहीनाय पुत्रः लभते। निर्धनः धनदौलतं सुखं च प्राप्नोति॥
श्लोकः 17
रोगशोकसर्वव्याधीन् नाशयति। काञ्चनदेहं सुयशः जगति प्राप्नोति॥
श्लोकः 18
सकलमनोरथपूरणदाता। त्रिलोकभाग्यविधाता॥
श्लोकः 19
चत्वारिंशद्दिनान् यः पाठं कारयति। मनोवाञ्छितफलं स नरः प्राप्नोति॥
श्लोकः 20
जय पार्श्वनाथ जय सुखदातः। जय त्रिलोकपितृमातः॥
श्लोकः 21
चरणशरणं स्वदासाय देहि। भवसागरात् पारं कुरु॥
श्लोकः 22
नमो नमः पारसप्रभो, संकटं हर हमाकम्। हस्तौ संयोज्य विनतिं करोमि, भवात् पारम् उत्तारय॥
श्लोकः 23
जयति जयति पार्श्व दयालुः। संकटहरणं कुरु कल्याणम्॥
श्लोकः 24
चतुरः पदार्थान् प्राप्नोति ज्ञानी। पार्श्वनाथस्य अमृतवाण्या॥
श्लोकः 25
अहिंसां सत्यम् अस्तेयं शिक्षितवान्। त्यागधर्मस्य पाठम् पाठितवान्॥
श्लोकः 26
सकलसंघे कृपां कुरु। जैनधर्मस्य जयकारं देहि॥
श्लोकः 27
जय जय जय पारसभगवान्। पूजितः सुरनरमुनिभगवान्॥
श्लोकः 28
दीनबन्धो दुःखहर्तः स्वामिन्। रक्षां कुरु अन्तर्यामिन्॥
श्लोकः 29
यः एताम् चालीसाम् नित्यं ध्यायति। सः निश्चयेन निर्वाणं प्राप्नोति॥
श्लोकः 30
पार्श्वनाथप्रभोः जयम् वद। स्वमनसः सर्वग्रन्थीन् उद्घाटय॥
श्लोकः 31
जयति जयति पार्श्व जिनराजः। सकलमनोरथसिद्धिं कारयति॥
श्लोकः 32
पार्श्वचालीसाम् यः पठति, मनसि भक्तिं धारयन्। सकलम् अमङ्गलम् दूरम् भवति, प्राप्नोति सुखम् अपारम्॥
श्लोकः 33
सम्मेदशिखरनाथ प्रभो, पारसनाथ कृपालो। शरणागतस्य लज्जां रक्ष, कुरु नाथ निहालम्॥
श्लोकः 34
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं स्तोत्रं जैनधर्मस्य प्रसिद्धं भक्तिग्रन्थम्। पार्श्वनाथः त्रयोविंशतितीर्थङ्करः। अस्य रचयिता अज्ञातः, किन्तु जैनसमाजे अत्यन्तं लोकप्रियम्। प्रतिदिनं प्रातःकाले वा विशेषपर्वसु भक्त्या पठ्यते। अत्र पार्श्वनाथस्य जन्म, तपः, केवलज्ञानं, मोक्षश्च वर्णिताः। कमठासुरस्य उपद्रवः धरणेन्द्रपद्मावतीभ्यः रक्षणं च कथितम्।
ज्ञातव्य-विशेषः
जन्मवृत्तम्
पार्श्वनाथस्य जन्म वाराणस्यां पौषकृष्णैकादश्याम् अभवत्। अश्वसेननामा राजा पिता, वामा माता च आसीत्। अयं त्रयोविंशतितीर्थङ्करः काशीपुर्यां प्रादुर्भूतः।
कमठकथा
पूर्वजन्मनि कमठनामा शत्रुः पार्श्वनाथं प्रति वैरं बिभ्रत्। तपस्याकाले सः सर्परूपं धृत्वा मूसलधारं वर्षं विद्युतं च प्रसृजति स्म। किन्तु प्रभुः अविचलितः ध्यानमग्नः स्थितः।
रक्षणम्
धरणेन्द्रनागराजः पद्मावतीदेव्या सह आगत्य स्वफणेन छत्रं कृत्वा प्रभोः शिरसि स्थापितवान्। कमठः पराजितः सन् प्रभुचरणौ गतः क्षमां याचितवान्। एतत् जैनपरम्परायां प्रसिद्धं रक्षणदृश्यम्।
चालीसामहिमा
अस्य चालीसायाः पाठेन भूतपिशाचाः न आगच्छन्ति, विषं शमति, सन्तानहीनः पुत्रं लभते, रोगाः नश्यन्ति। चत्वारिंशद्दिनानि यः पठति सः मनोवाञ्छितं फलं प्राप्नोति। अन्ते सम्मेदशिखरे मुक्तिं प्राप्नोति।
Parshvanatha
जैनधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता