पार्श्वनाथ चालीसा
भगवान पार्श्वनाथको स्तुति
यो पार्श्वनाथ चालीसा भगवान पार्श्वनाथको जीवन, चमत्कार र कृपाको वर्णन गर्ने ४० पद्यको भक्ति स्तुति हो। यसलाई पाठ गर्नाले मनोकामना पूरा हुने, संकट हट्ने र मोक्ष प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
श्लोक
शीश नवाएर चरणमा, तीनै कालमा वन्दना गर्छु। पार्श्वनाथ भगवानको स्मरण गर्छु, जो कृपालु छन्।
श्लोक 1
अश्वसेनका प्यारा छोरा, वामा देवीका सुखदायी पुत्र। वाराणसीका राजा थिए, संसारलाई तार्ने अवतार।
श्लोक 2
जय होस् पार्श्वनाथ प्रभु, सुख दिनेहरू। संसारका संकट हरण गर्नेहरू।
श्लोक 3
वाराणसी नगरी अत्यन्त पवित्र, जहाँ जन्मे संसारका मनमोहक।
श्लोक 4
पौष कृष्ण एकादशीको दिन थियो। इन्द्रदेव सबै आनन्दित थिए।
श्लोक 5
कमठको जीव पूर्वको शत्रु थियो। ढुङ्गाको विकराल रूप धारण गरेको थियो।
श्लोक 6
तप गर्दा प्रभुलाई पाए। मुसलधार पानी बर्साए।
श्लोक 7
बिजली चम्क्यो, बादल गर्ज्यो। विकराल रूप धारण गरेर देवता घबराए।
श्लोक 8
जरा पनि विचलित भएनन् प्रभु। ध्यानमा लीन रहे, सबै सुख त्यागेर।
श्लोक 9
धरणेन्द्र र पद्मावती दौडेर आए। फणको छत्र प्रभुको शीशमा सजाए।
श्लोक 10
कमठ हारेर प्रभुको चरणमा आयो। क्षमा मागेर आफ्नो पाप नष्ट गर्यो।
श्लोक 11
केवलज्ञान भयो सुखदाता। समवशरणमा ज्ञानका विधाता।
श्लोक 12
सम्मेद शिखरबाट मुक्ति पाए। मुक्ति धामको बाटो देखाए।
श्लोक 13
जुन मानिसले पार्श्व चालीसा गाउँछ। सबै संकटबाट मुक्ति पाउँछ।
श्लोक 14
भूत-पिशाच नजिक आउँदैनन्। पार्श्वनाथको नाम सुनाउँदा।
श्लोक 15
विषधरको विष उत्रेर जान्छ। पार्श्व नामको महिमा गाउँदा।
श्लोक 16
सन्तान नभएकालाई छोरा मिल्छ। निर्धनलाई धन-दौलत र सुख मिल्छ।
श्लोक 17
रोग, शोक र सबै व्याधि नष्ट गर्छ। सुनौलो शरीर र सुयश संसारमा पाउँछ।
श्लोक 18
सबै मनोरथ पूरा गर्ने दाता। तीन लोकको भाग्य विधाता।
श्लोक 19
चालीस दिन जसले पाठ गर्छ। मनले चाहेको फल त्यो मानिस पाउँछ।
श्लोक 20
जय होस् पार्श्वनाथ, जय होस् सुखदाता। जय होस् त्रिलोकका पिता-माता।
श्लोक 21
चरणको शरण आफ्ना दासलाई दिनुहोस्। भवसागरबाट पार गरिदिनुहोस्।
श्लोक 22
नमो नमो पारस प्रभु, हाम्रो संकट हरण गर्नुहोस्। हात जोडेर विनती गर्छु, भवबाट पार गरिदिनुहोस्।
श्लोक 23
जयति जयति पार्श्व दयालु। संकट हरण गरेर कल्याण गर्नुहोस्।
श्लोक 24
चार पदार्थ पाउँछ ज्ञानी। पार्श्वनाथको अमृत वाणी।
श्लोक 25
अहिंसा, सत्य, अचौर्य सिकाए। त्याग धर्मको पाठ पढाए।
श्लोक 26
सबै संघमा कृपा गर्नुहोस्। जैन धर्मको जयकारा दिनुहोस्।
श्लोक 27
जय जय जय पारस भगवान। पूजित देव, मुनि र भगवान।
श्लोक 28
दीनबन्धु, दुःखहर्ता स्वामी। रक्षा गर्नुहोस्, अन्तर्यामी।
श्लोक 29
जसले यो चालीसा नित्य ध्यान गर्छ। त्यो निश्चय नै निर्वाण पाउँछ।
श्लोक 30
पार्श्वनाथ प्रभुको जय बोल्नुहोस्। आफ्नो मनका सबै पर्दा खोल्नुहोस्।
श्लोक 31
जयति जयति पार्श्व जिनराज। सबै मनोरथ सिद्ध गराउनुहोस्।
श्लोक 32
पार्श्व चालीसा जसले पढ्छ, मनमा भक्ति धारण गरेर। सबै अमंगल दूर हुन्छन्, अपार सुख पाउँछ।
श्लोक 33
सम्मेद शिखरका नाथ प्रभु, पारसनाथ कृपालु। शरणमा परेकाको लाज राख्नुहोस्, नाथ, निहाल गर्नुहोस्।
श्लोक 34
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो पार्श्वनाथ चालीसा जैन धर्मको एक लोकप्रिय भक्तिपूर्ण स्तुति हो, जुन २३औँ तीर्थंकर भगवान पार्श्वनाथको महिमा गाउँदछ। यसलाई प्रायः जैन भक्तजनहरूले दैनिक पूजा, व्रत वा विशेष पर्वहरूमा पाठ गर्छन्। यसको रचनाकार अज्ञात छ, तर यो परम्परागत रूपमा मध्यकालीन भक्ति साहित्यको अंश मानिन्छ। चालीसा भन्नाले चालीस (४०) पद्य भएको स्तुति हो, जसमा दोहा र चौपाई छन्दको प्रयोग गरिएको छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक र रचना
यो पार्श्वनाथ चालीसा एक अज्ञात कविद्वारा रचित भक्तिपूर्ण स्तोत्र हो, जसमा ४० पद (चौपाई र दोहा) छन्। यसको रचनाकाल ठ्याक्कै थाहा नभए पनि, यो जैन परम्परामा अत्यन्त लोकप्रिय छ।
पार्श्वनाथको जीवन
पार्श्वनाथ जैन धर्मका २३औं तीर्थंकर हुन्। उनको जन्म वाराणसीमा राजा अश्वसेन र रानी वामाको पुत्रको रूपमा भएको थियो। यस चालीसामा उनलाई 'जग तारण अवतार' भनिएको छ, जसले संसारलाई पार लगाउने अवतारको रूपमा वर्णन गर्दछ।
कमठको कथा
चालीसामा कमठ नामक पूर्वजन्मको शत्रुको उल्लेख छ, जसले पार्श्वनाथको तपस्यामा विघ्न गर्न विकराल पाषाण रूप धारण गरी मूसलधार पानी र बिजली पठायो। तर प्रभु विचलित भएनन्, र अन्ततः कमठ हारेर क्षमा माग्न आए। यो कथा जैन पुराणहरूमा विस्तृत रूपमा वर्णित छ।
धरणेन्द्र र पद्मावतीको रक्षा
जब कमठले आक्रमण गर्यो, तब नागराज धरणेन्द्र र देवी पद्मावतीले प्रभुको रक्षा गर्दै आफ्नो फनको छत्र प्रभुको शीशमा सजाए। यो घटना पार्श्वनाथको जीवनको प्रसिद्ध दृश्य हो, जसमा नागको फनले उनलाई वर्षा र आँधीबाट बचाएको देखाइन्छ।
केवलज्ञान र मुक्ति
चालीसा अनुसार, पार्श्वनाथले कमठको विजयपछि केवलज्ञान (सर्वज्ञता) प्राप्त गरे र सम्मेद शिखर (वर्तमान झारखण्डको परासनाथ पहाड)बाट मुक्ति प्राप्त गरे। यो स्थान जैनहरूको प्रमुख तीर्थस्थल हो, जहाँ धेरै तीर्थंकरहरूले मोक्ष प्राप्त गरेका विश्वास गरिन्छ।
चालीसाको महिमा
यस चालीसामा पार्श्वनाथको नाम सुन्नाले भूत-पिशाच नजिक नआउने, विषधरको विष उतार्ने, सन्तान हीनलाई पुत्र प्राप्ति हुने, र रोग-शोक नष्ट हुने आदि फलहरू वर्णित छन्। ४० दिनसम्म पाठ गर्नाले मनवांछित फल प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
Parshvanatha
जैन धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित