Bharat Devotion
Embroidered artwork for भगवान बुद्धका चार महातीर्थ: प्राकट्य, सम्बोधि, धर्मचक्र र महापरिनिर्वाण: Embroidered Buddha seated in meditation on a pink lotus, with a golden dharma wheel and a white stupa in the mountains

भगवान बुद्धका चार महातीर्थ

प्राकट्य, सम्बोधि, धर्मचक्र र महापरिनिर्वाण

भगवान बुद्धका चार महातीर्थ

प्राकट्य, सम्बोधि, धर्मचक्र र महापरिनिर्वाण

महापरिनिर्वाण सूत्रमा भगवान बुद्धले चार पावन तीर्थहरूको उल्लेख गर्नुभएको छ: लुम्बिनी, बोधगया, सारनाथ र कुशीनगर।

बौद्ध तीर्थयात्रा का आध्यात्मिक उद्देश्य

दीघ निकाय के महापरिनिर्वाण सूत्र में भगवान बुद्ध ने अपने प्रिय शिष्य आनंद को चार पावन संवेगात्मक स्थलों की यात्रा का उपदेश दिया था। तथागत ने कहा कि श्रद्धालु गृहस्थ और भिक्षु इन चार स्थानों का श्रद्धापूर्वक दर्शन कर मन में शांति और आध्यात्मिक सजगता का अनुभव करेंगे।

बौद्ध परंपरा में तीर्थयात्रा किसी भौतिक कामना की पूर्ति हेतु नहीं, बल्कि आत्म-निरीक्षण, अनित्यता के बोध और तथागत के मैत्री व करुणा के गुणों को अपने जीवन में उतारने की साधना है।

भगवान बुद्ध के चार महातीर्थ

१
लुम्बिनी
रूपन्देही जिला, नेपाल
माया देवी मंदिर व अशोक स्तंभ
राजकुमार सिद्धार्थ गौतम का पावन प्राकट्य स्थल।
२
बोधगया
गया जिला, बिहार, भारत
महाबोधि मंदिर व पावन बोधिवृक्ष
अखंड समाधि व परम संबोधि (बुद्धत्व) प्राप्ति का परम धाम।
३
सारनाथ
वाराणसी, उत्तर प्रदेश, भारत
धमेख स्तूप व मृगदाव
प्रथम धर्मचक्र प्रवर्तन, पाँच शिष्यों को चार आर्य सत्यों का उपदेश।
४
कुशीनगर
कुशीनगर, उत्तर प्रदेश, भारत
महापरिनिर्वाण मंदिर व रामाभार स्तूप
तथागत का अंतिम उपदेश एवं महापरिनिर्वाण में प्रवेश।

इतिहास व संरक्षण परंपरा

इन पावन धामों ने सहस्राब्दियों से विश्व भर के साधकों को प्रेरित किया है:

  • •
    चक्रवर्ती सम्राट अशोक ने ईसा पूर्व तीसरी शताब्दी में चारों तीर्थों की यात्रा कर प्रस्तर स्तंभों और स्तूपों का निर्माण कराया।
  • •
    चीनी यात्री फाहियान और ह्वेनसांग ने प्राचीन काल में इन तीर्थों की यात्रा कर इनका विशद ऐतिहासिक विवरण लिखा।
  • •
    अनागारिक धर्मपाल और महाबोधि सोसाइटी ने आधुनिक काल में इन तीर्थों का पुनरुद्धार कर इन्हें विश्व स्तरीय तीर्थ के रूप में स्थापित किया।

पावन धम्मपद गाथा

बोधगया में साक्षात्कृत तथागत का सार्वभौमिक संदेश:

सब्बे संखारा अनिच्चा ति यदा पञ्ञाय पस्सति।

अथ निब्बिन्दति दुक्खे एस मग्गो विसुद्धिया॥

समस्त संस्कार अनित्य हैं, जब मनुष्य प्रज्ञा से इसे देखता है,

तब वह दुखों से विरक्त हो जाता है; यही विशुद्धि का सनातन मार्ग है।

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

Bodhi Tree Lineage

The sacred tree standing at Bodh Gaya is a direct descendant of the original Sri Maha Bodhi tree taken to Sri Lanka by Sanghamitta in the 3rd century BCE.

First Sermon Delivered

At Sarnath, the Buddha turned the Wheel of Law by explaining the Middle Way and the Four Noble Truths to the five ascetics.

Ashoka Pillar Inscription

The stone pillar erected by Emperor Ashoka at Lumbini remains one of the oldest dated epigraphical records in South Asia.

UNESCO World Heritage

Lumbini and Bodh Gaya are designated UNESCO World Heritage Sites preserving architectural remains from ancient eras.

Buddha का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Buddha

Buddha का सबै पाठ हेर्नुहोस् →