De Vier Heilige Plaatsen van de Boeddha

In de Mahaparinibbana Sutta, Digha Nikaya 16, vroeg eerwaarde Ananda aan de Boeddha hoe discipelen zich na het heengaan van de Tathagata moesten gedragen. De Gezegende antwoordde dat oprechte zoekers met vertrouwen en geestelijke aandacht vier plaatsen kunnen bezoeken, waarbij zij een diep gevoel van geestelijk ontwaken en vreugdevolle vrede ervaren.

Bedevaart in de boeddhistische traditie is geen ritueel van smeking. Het is een beschouwende reis om aandacht te cultiveren, na te denken over de vergankelijkheid van het voorwaardelijke bestaan en wijsheid en grenzeloos mededogen te doen ontwaken.

In Lumbini was koningin Maya Devi op reis naar het huis van haar ouders om te bevallen. Zij stopte om uit te rusten in een tuin van sal-bomen, en men zegt dat zij staand, met een tak boven haar hoofd vastgegrepen, prins Siddhartha Gautama het leven schonk. In de derde eeuw v.Chr. bezocht keizer Ashoka de plaats persoonlijk en richtte er een stenen zuil op. Het opschrift verklaart dat de Boeddha precies op die plek werd geboren, en het stelt het dorp vanwege die gebeurtenis vrij van belastingen. Die zuil, in 1896 herontdekt, staat nog altijd in Lumbini en is een van de duidelijkste archeologische bevestigingen van elke gebeurtenis uit het leven van de Boeddha.

In Bodh Gaya had Siddhartha jarenlang de waarheid gezocht door uiterste ascese, tot hij die weg als vruchteloos verliet. Hij ging zitten onder een vijgenboom aan de oever van de rivier de Niranjana en besloot niet op te staan voordat hij het einde van het lijden had gevonden. Gedurende de nachtwaken weerstond hij de verleidingen en aanvallen van Mara. Hij herinnerde zich zijn eigen vorige levens, zag de werking van karma in ontelbare wezens en ontwaakte ten slotte aan de Vier Edele Waarheden, en werd de Boeddha, de Ontwaakte. De plek waar hij zat, is vandaag gemarkeerd door de Vajrasana, de Diamanten Troon, binnen de Mahabodhi-tempel. Ashoka richtte hier eerst een bouwwerk op; in latere eeuwen werd het herbouwd tot het hoge heiligdom dat er nu staat.

In Sarnath, in het Hertenpark, zocht de pas ontwaakte Boeddha de vijf asceten op die eerder samen met hem boetedoening hadden beoefend. Aan hen gaf hij zijn eerste onderricht, de Dhammacakkappavattana Sutta. Van de vijf begreep Kondanna het onderricht als eerste, en hij werd de eerste gewijde discipel van de Boeddha. Met zijn ontwaken waren de Drie Juwelen, Boeddha, Dharma en Sangha, voor het eerst compleet. Eeuwen later richtte Ashoka in Sarnath een zuil op, bekroond door vier leeuwen die naar de vier windrichtingen zijn gekeerd. Die leeuwenkapiteel, nu bewaard in het museum van de vindplaats, werd later aangenomen als nationaal embleem van India.

In Kushinagar, in een bosje van sal-bomen, werd de Boeddha oud en ziek na het aannemen van een maaltijd van de leek Chunda. Hij legde zich neer tussen twee bomen en bereidde zich voor om het parinirvana binnen te gaan. De Mahaparinibbana Sutta, Digha Nikaya 16, legt zijn laatste gesprekken met de bijeengekomen monniken vast. Zij bewaart zijn instructie dat de Dharma en de Vinaya na zijn heengaan hun leraar moesten zijn, en zijn laatste woorden die aandringen op de erkenning dat alle voorwaardelijke dingen vergankelijk zijn en dat zij met ijver moesten blijven streven. Na zijn crematie werden zijn relikwieën door bemiddeling van de brahmaan Dona verdeeld over verschillende opeisende koninkrijken. In stupa's in de hele boeddhistische wereld vereerd, droegen deze relikwieën zijn aanwezigheid veel verder dan Kushinagar zelf.

Deze heilige plaatsen hebben eeuwenlang miljoenen beoefenaars en geleerden geïnspireerd:

• •
  Keizer Ashoka de Grote bezocht alle vier de plaatsen in de 3e eeuw v.Chr., richtte monumentale stenen zuilen op en stichtte kloosters.
• •
  De oude Chinese pelgrimsmonniken Faxian (5e eeuw) en Xuanzang (7e eeuw) legden gedetailleerde reisverslagen vast die de historische indelingen bewaren.
• •
  Anagarika Dharmapala en de Maha Bodhi Society leidden restauraties in de late negentiende en vroege twintigste eeuw, waardoor deze heiligdommen opnieuw leven kregen voor internationale pelgrims.

Het kerninzicht dat onder de Bodhiboom werd gerealiseerd en door de generaties heen werd overgeleverd: