ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଆରତୀ
ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥପତି ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଥିବା ଏକ ହିନ୍ଦୀ ଆରତୀ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୂଜା ସମୟରେ ଦକ୍ଷତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପାଇଁ କାରିଗରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାୟନ କରାଯାଏ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକ ଓ ସ୍ତୁତି ଧର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 1
ଆଦି ସୃଷ୍ଟିରେ ବିଧିଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତିର ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ବିକାଶ କଲେ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 2
ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଆସିଲା। ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା ତପସ୍ୟାରୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 3
ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ରାଜା ଯେତେବେଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ସଙ୍କଟ ମୋଚନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 4
ଯେତେବେଳେ ରଥକାର ଦମ୍ପତି ତୁମର ପୁକାର କଲେ। ଦୀନ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ବିପତ୍ତି ହରଣ କଲେ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 5
ଏକାନନ, ଚତୁରାନନ, ପଞ୍ଚାନନ ରାଜନ୍ତି। ତ୍ରିଭୁଜ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଦଶଭୁଜ — ସମସ୍ତ ରୂପ ସଜାନ୍ତି। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 6
ତାଙ୍କ ପାଦର ଧ୍ୟାନ ଧରିଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଆସେ। ମନର ଦ୍ୱିବିଧା ମିଟିଯାଏ, ଅଟଳ ଶକ୍ତି ପାଏ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 7
ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଆରତୀ ଯିଏ ଗାଏ। ଗଜାନନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଭଜି ସୁଖ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଏ। ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରଭୁ, ଜୟ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକ, ସ୍ତୁତି ଧର୍ମା।
ଶ୍ଲୋକ 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହା ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାର ଏକ ଭକ୍ତି ସ୍ତୋତ୍ର (ଆରତୀ), ଯାହା ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାର ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥପତି ଓ ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଗାୟନ କରାଯାଏ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୂଜା ସମୟରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଯାହା ଶିଳ୍ପୀ, ଯନ୍ତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଓ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ଏକ ଉତ୍ସବ, ବିଶେଷ କରି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ ଭୂମିକାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇବା ନିମନ୍ତେ ଘର, ମନ୍ଦିର ଓ କର୍ମଶାଳାରେ ପ୍ରାୟତଃ ଗାୟନ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସମଗ୍ର ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଶିଳ୍ପୀ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି — ଋଗ୍ବେଦ (10.81-82) ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱର ସ୍ରଷ୍ଟା ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀ, ଯେପରି ପୁରୀରେ ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ରୂପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଖୋଦନ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ପ୍ରତିମା ଗଢ଼ୁଥିବା ଦିବ୍ୟ କାରିଗର ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରେ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥପତି
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସ୍ଥପତି ଓ ଦିବ୍ୟ କାରିଗର ଭାବେ ପୂଜିତ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରାସାଦ, ଏପରିକି ପୌରାଣିକ ଲଙ୍କା ନଗରୀର ପରିକଳ୍ପନା ଓ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଭଜନ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଜଣେ ନିର୍ମାତା ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପରମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଏ।
ବେଦର ସ୍ରଷ୍ଟା
ପ୍ରଥମ ପଦ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସ୍ରଷ୍ଟା ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବେଦ (ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ର)ର ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହା ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଭୌତିକ ଶିଳ୍ପର ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିଦ୍ୟାର ଉତ୍ସ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରେ।
ଭକ୍ତିର କାହାଣୀ
ଭଜନରେ ଋଷି ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ଯିଏ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତି ମନ ଦେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତି ପାଇ ନଥିଲେ। ଏହା ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ପ୍ରକୃତ ଶାନ୍ତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଫଳତା କେବଳ ପ୍ରୟାସରୁ ନୁହେଁ, ଦିବ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରୁ ଆସେ।
ରୋଗନାଶକ ଓ ରକ୍ଷକ
ଏକ ପଦରେ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଜଣେ ରାଜା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ବିଘ୍ନ ଦୂରକାରୀ ଓ ରୋଗନାଶକ ଭୂମିକାକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଏବଂ ଦେଖାଏ ଯେ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଯେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଡାକେ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।
ଅନେକ ରୂପ, ଏକ ଦେବତା
ଭଜନରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏକ ମୁଖ, ଚାରି ମୁଖ ଓ ପାଞ୍ଚ ମୁଖ ସହ, ଏବଂ ତିନି, ଚାରି ବା ଦଶ ହାତ ସହିତ ପ୍ରକଟ ହେବାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରତିମା ତାଙ୍କ ସର୍ବବ୍ୟାପକତା ଓ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ, ଯେ ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସାଧାରଣ ରୂପରୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ରୂପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ଆରତୀର ଶକ୍ତି
ଶେଷ ପଦ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ ଯେ ଯିଏ ଏହି ଆରତୀ (ପ୍ରଶଂସାର ଏକ ଭକ୍ତିଗୀତ) ଗାଇବ, ସେ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହା ସାମୂହିକ ଉପାସନା ପାଇଁ ଏକ ଆହ୍ୱାନ, ଯାହା ଦୃଢ଼ କରେ ଯେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଗୀତ ଗାଇବାର ସରଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଣିପାରେ।
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ