ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ
ਇਹ ਭਜਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਸੁੱਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਜੈ ਹੋ, ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਜੈ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਹੋ, ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਨਾ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਆਦਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਗੀਰਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਸੀ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੀ)। ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਦੋਂ ਰੋਗਗ੍ਰਸਤ ਰਾਜੇ ਨੇ (ਤੁਹਾਡਾ) ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਕਟ ਮੋਚਕ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤੇ। ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਜਦ ਰਥਕਾਰ ਦੰਪਤੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੀਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੀ ਵਿਪਤਾ ਹਰ ਲਈ। ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਇੱਕ ਮੁਖ, ਚਾਰ ਮੁਖ, ਪੰਜ ਮੁਖ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਭੁਜ, ਚਾਰ ਭੁਜ, ਦਸ ਭੁਜ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਜਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨ ਦੀ ਦੁਵਿਧਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਜਾਨਨ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੈ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਰਕਸ਼ਕ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਤੁਤੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਭਜਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਜਯੰਤੀ (ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ) ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਕੌਣ ਹਨ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸ਼ਿਲਪੀ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰੀਗਰੀ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਵੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਗਿਆਨ
ਪਹਿਲੇ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਸਿਰਜਣਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਵਿਧੀ) ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰੂ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੰਗੀਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ
ਭਜਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਅੰਗੀਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਾਹਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਰੋਗੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁਕਤੀ
ਤੀਜੇ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਗ-ਗ੍ਰਸਤ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸੰਕਟ ਮੋਚਨ' ਬਣ ਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਕ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਥਕਾਰ ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ
ਚੌਥੇ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਥਕਾਰ (ਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੀਨ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ
ਪੰਜਵੇਂ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ — ਇੱਕ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਜਾਂ ਦਸ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਹਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਰਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਆਖਰੀ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਜਨ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ