ଉଷ୍ମତା ଓ ସାହସର ଏକ ସ୍ତୋତ୍ର
ଘରେ, ମନ୍ଦିରରେ ଓ ସତ୍ସଙ୍ଗ ସମାବେଶରେ ପାଠ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ଉଷ୍ମତା, ସାହସ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଆଶ୍ରୟର ସ୍ଥାନ ଧାରଣ କରିଛି। ଏଥିରେ ଚାଳିଶଟି ମଧୁର ଅବଧୀ ଚୌପାଇ ଅଛି, ଯାହାର ପୂର୍ବରୁ ଦୁଇଟି ଦୋହା ଓ ଶେଷରେ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଗୋଟିଏ ଦୋହା ରହିଛି। କୋଟି କୋଟି ଭକ୍ତ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପାଠ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ନିରାଶା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି, ଅଶାନ୍ତିରେ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଅନ୍ତରର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି।
ଏହି ଚାଳିଶଟି ପଦ ପଛରେ ପ୍ରଦର୍ଶନର ଦାବି ଉପରେ ଶରଣାଗତିର (ଶରଣାଗତି) ନୀରବ ବିଜୟ ବିଷୟରେ ଏକ ପ୍ରିୟ ପରମ୍ପରା ଅଛି। କବି-ସନ୍ଥ ଗୋସ୍ୱାମୀ ତୁଳସୀଦାସ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ଚାଳିଶା ରଚନା କରିଥିଲେ। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଚାଳିଶ ଦିନର ବନ୍ଦୀଦଶା ସମୟରେ ଏହା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଏହା ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ନଥିଲା। ଏହା ଆତ୍ମାର ଜୀବନ୍ତ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଥିଲା, ଶ୍ରୀ ହନୁମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିବା ଏକ ସ୍ଥିର ଧ୍ୟାନ ଥିଲା।
ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀର କାଶୀ ଓ ଅବଧରେ ତୁଳସୀଦାସ
ଗୋସ୍ୱାମୀ ତୁଳସୀଦାସ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ମହାନ ବିକାଶର ଅଂଶ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ପାରମ୍ପରିକ ତାରିଖ 1511 ରୁ 1532 ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ 1623 ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଗଙ୍ଗା କୂଳର ବାରାଣସୀ (କାଶୀ)ରେ ସେ ରାମଚରିତମାନସ ରଚନା କରିଥିଲେ। ତାହାରେ ସେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କଥାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତରୁ ମଧୁର, ସୁଗମ ଅବଧୀକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅଭିଲେଖ ଏହି ପ୍ରକାର:
- •ନାଭାଦାସଙ୍କ ଭକ୍ତମାଳ (ପ୍ରାୟ 1600) ବୈଷ୍ଣବ ସନ୍ଥମାନଙ୍କର ପ୍ରାୟ ସମସାମୟିକ ବିବରଣୀ।
- •ପ୍ରିୟାଦାସଙ୍କ ଭକ୍ତିରସବୋଧିନୀ (1712) ସେହି ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା ଟୀକା।
- •ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ନିଜର କବିତାବଳୀ ଓ ବିନୟ ପତ୍ରିକା ଶାରୀରିକ କଷ୍ଟ, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଓ ଦୈବୀ ଉଦ୍ଧାରର କାଳକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ଚାଳିଶା ରଚନାର କାହାଣୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସନ୍ଥଚରିତ ଓ ମୌଖିକ ପରମ୍ପରାରୁ ଆସିଛି। ଚାଳିଶାର ପାଠ ନିଜେ ତାହା କହେ ନାହିଁ। ତେଣୁ କହୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏହାକୁ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଲିପିବଦ୍ଧ ଇତିହାସ ଭାବେ ନୁହେଁ।
ପରମ୍ପରା କହିଲା ପରି, ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ଭକ୍ତିର ସମ୍ବାଦ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜସଭାରେ ପହଞ୍ଚିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ରାଜଧାନୀକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଗଲା। ସେହି ସଭାଜୀବନ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇବା ପାଇଁ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି (ସିଦ୍ଧି) ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ଜ୍ୟୋତିଷୀ ଓ ଯୋଗସାଧକମାନଙ୍କ ସହ ପରିଚିତ ଥିଲା। ତୁଳସୀଦାସ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଏକ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଇବାକୁ କୁହାଗଲା।
ଚାଳିଶ ଦିନର ଶରଣାଗତି
ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜୀବନର ମହାନ ଘୋଷଣା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯୋଡ଼ହସ୍ତରେ ଓ ଗଭୀର ବିନମ୍ରତାରେ ସେ କହିଲେ:
"ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଯାଦୁ ଶକ୍ତି ନାହିଁ, କୌଣସି ଚମତ୍କାର ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ମୁଁ କେବଳ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଚରଣକମଳର ଏକ ଧୂଳିକଣା। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଚମତ୍କାର ରାମନାମ, ଯାହା ପତିତମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।"
ସେ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସନ୍ଥଙ୍କୁ ରାଜପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଭିତରେ ବନ୍ଦୀ କରି ରଖାଗଲା। ସେ ଏହାକୁ ଶୋକ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ନିରାଶାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏହାକୁ ଶରଣାଗତିର ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ଭାବେ ଦେଖି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲେ ଶ୍ରୀ ହନୁମାନ, ସଙ୍କଟ ମୋଚନ (ସଙ୍କଟ ଦୂରକାରୀ), ରାମଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ରକ୍ଷକ।
ଚାଳିଶ ଦିନ ସନ୍ଥ ନିଜ କୋଠରୀରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତିର ତନ୍ମୟତାରେ, ସେ ପବନପୁତ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପଦ ରଚନା କରି ଗାନ କଲେ। ସେ ହନୁମାନଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି, ବିନମ୍ରତା, ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାର ସ୍ତୁତି କଲେ। ଚାଳିଶତମ ଦିନ ବେଳକୁ ରତ୍ନ ଭଳି ଚାଳିଶଟି ଚୌପାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେହିଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ସେହି ରକ୍ଷାକବଚ ଯାହାକୁ ଆମେ ଏବେ ହନୁମାନ ଚାଳିଶା କହୁ।
ପାରମ୍ପରିକ ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ, ଚାଳିଶତମ ଦିନ ବାନର ଓ ଲଙ୍ଗୁରଙ୍କ ଏକ ବିରାଟ ଦଳ ପ୍ରାସାଦର ପ୍ରାକାର ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଭରିଦେଲା। ସେମାନେ କାନ୍ଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ବୁରୁଜ କମ୍ପାଇଲେ, ଆଉ କାହାର କ୍ଷତି ହେଲା ନାହିଁ। ଦୈନନ୍ଦିନ କାମ ଚାଲିପାରିଲା ନାହିଁ। ସଭା ଏହାକୁ ଦୈବ ବିଧାନର ଓ ସନ୍ଥଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉଚ୍ଚତାର ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଦେଖିଲା। ତୁଳସୀଦାସଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ମୁକ୍ତ କରାଗଲା ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାଶୀକୁ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ପରେ ଅସୀ ନଦୀ ନିକଟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍କଟ ମୋଚନ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
ମୁକ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି
ହନୁମାନ ଚାଳିଶାର ଦୁଇଟି ପଦ ଏହି ପରମ୍ପରାର ମର୍ମ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭକ୍ତ ପ୍ରତି ଏହାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିକୁ ଧରି ରଖିଛି।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶରଣାଗତି (ଦୋହା 1):
श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि।
बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि॥
Śrī-Guru Carana Saroja Raja Nija Manu Mukuru Sudhāri |
Baranau Raghabara Bimala Jasu Jo Dāyaku Phala Cāri ||
"ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣକମଳର ଧୂଳିରେ ମୋ ମନରୂପ ଦର୍ପଣକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ମୁଁ ରଘୁବରଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଯଶ ଗାନ କରେ। ସେହି ଯଶ ମାନବ ଜୀବନର ଚାରି ଫଳ ଦିଏ: ଧର୍ମ (ସଦାଚାର), ଅର୍ଥ (ସମୃଦ୍ଧି), କାମ (ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କାମନା) ଓ ମୋକ୍ଷ (ମୁକ୍ତି)।"
ମୁକ୍ତିର ଫଳଶ୍ରୁତି (ଚୌପାଇ 38):
ଏହି ଚୌପାଇ ତୁଳସୀଦାସ ରଚିତ ହନୁମାନ ଚାଳିଶାର ଚାଳିଶଟି ଚୌପାଇ ମଧ୍ୟରେ ଅଠତ୍ରିଶତମ।
जो सत बार पाठ कर कोई। छूटहि बंदि महा सुख होई॥
Jo Sata Bāra Pāṭha Kara Koī | Chūṭahi Bandi Mahā Sukha Hoī ||
"ଯିଏ ଏହାକୁ ଶହେ ଥର ପାଠ କରେ ସେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ମହାସୁଖ ପାଏ।"
ଏହି ଅଠତ୍ରିଶତମ ଚୌପାଇରେ, ଛୂଟହି ବନ୍ଦି (ବନ୍ଦୀଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି) ବାକ୍ୟାଂଶ ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ନିଜ ମୁକ୍ତିର ପରମ୍ପରାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଧକକୁ ମନର ଗଭୀରତମ କାରାଗାରରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦିଏ: ଚିନ୍ତା, ଶୋକ ଓ ଆତ୍ମସନ୍ଦେହରୁ।
ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ କେତୋଟି ଶବ୍ଦ
- •ଅବଧୀ: ପୂର୍ବୀ ହିନ୍ଦୀର କୋମଳ, ସୁରୀଳା ସାହିତ୍ୟିକ ଉପଭାଷା, ପ୍ରାଚୀନ କୋଶଳ ରାଜ୍ୟ (ଅଯୋଧ୍ୟା) ସାରା କୁହାଯାଉଥିଲା। ଅବଧୀରେ ଲେଖି ତୁଳସୀଦାସ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନକୁ ସିଧାସଳଖ ଗୃହସ୍ଥ, କୃଷକ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
- •ଚୌପାଇ: ଚାରି ପଂକ୍ତିର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଛନ୍ଦ, ପ୍ରତି ପଂକ୍ତିରେ ଷୋହଳ ଲୟବଦ୍ଧ ମାତ୍ରା। ଏହି ସଂଗୀତମୟ ସମତା ଚାଳିଶାକୁ ମନେ ରଖିବା ଓ ଗାଇବା ସହଜ କରେ।
- •ସଙ୍କଟ ମୋଚନ: ସଙ୍କଟ (ବିପଦ, ସଙ୍କଟକାଳ) ଓ ମୋଚନ (ବନ୍ଧନ ଖୋଲି ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା) ରୁ। ଏହା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତ ଓ ନିରାଶା ମଝିରେ ଠିଆ ହେଉଥିବା ମୁକ୍ତିଦାତା ଭାବେ ନାମିତ କରେ।
- •ଶରଣାଗତି: ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମସମର୍ପଣର ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହା ଜଟିଳ କର୍ମକାଣ୍ଡ ପାରଦର୍ଶିତା ଚାହେଁ ନାହିଁ, କେବଳ ଅସହାୟ ହୃଦୟର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଆନ୍ତରିକ ନିବେଦନ ଚାହେଁ।
ପରମ୍ପରା ଆଜି କିପରି ଜୀବନ୍ତ
ଚାଳିଶା ଆଜି ବି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଭାତରେ ବିଶ୍ୱ ସାରା ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୁଏ।
- •ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାରର ପାଳନ: ଭକ୍ତମାନେ ମଙ୍ଗଳ (ଶକ୍ତି, ସାହସ) ଓ ଶନି (ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସହନଶୀଳତା) ଗ୍ରହ ସହ ଜଡ଼ିତ ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାର ଦିନ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଚାଳିଶା 11, 21 କିମ୍ବା 108 ଥର ପାଠ କରନ୍ତି।
- •ବାରାଣସୀର ସଙ୍କଟ ମୋଚନ ମନ୍ଦିର: ପରମ୍ପରା କହେ, ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ତୁଳସୀଦାସ ହନୁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଥିଲେ ସେଠାରେ ସେ ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସମବେତ ଭଜନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହା ଆଜି ବି ଏକ ଜୀବନ୍ତ ତୀର୍ଥକେନ୍ଦ୍ର।
- •ଅଖଣ୍ଡ ରାମାୟଣ ଓ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ ପାଠ: ଉତ୍ତର ଭାରତ ସାରା ଓ ପ୍ରବାସୀ ସମାଜରେ, ଏପରି ପାଠ ସହିତ ପ୍ରାୟତଃ ଚାଳିଶାର ସମବେତ ଗାନ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।
ଚାଳିଶାକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ ନେବା
ହନୁମାନ ଚାଳିଶାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଆମକୁ ମନେ ପକାଏ ଯେ ପବିତ୍ର ବାକ୍ୟ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଦର୍ଶନ ନୁହେଁ। ତାହା ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଗଢ଼ା ଜୀବନ୍ତ କବଚ।
ଆଜି ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ପାଠ ସମୟରେ:
- 1.ମନର ଦର୍ପଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ (ମନ ମୁକୁର): ପ୍ରଥମ ତିରିଶ ସେକେଣ୍ଡ ସ୍ଥିର ହୋଇ ବସନ୍ତୁ। ମନର ଜଞ୍ଜାଳ, ଅଭିଯୋଗ ଓ ଚିନ୍ତାକୁ ଧୀରେ ଝାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତୁ।
- 2.ଭାବ ସହ (ହୃଦୟପୂର୍ବକ ଅନୁଭୂତିରେ) ଜପ କରନ୍ତୁ: ତୁଳସୀଦାସ ଯଶ କିମ୍ବା ଅହଙ୍କାର ପାଇଁ ଜପ କରିନଥିଲେ। ସେ ଶରଣାଗତିର ନୀରବ ଗର୍ଭଗୃହରୁ ଜପ କରିଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ବିଶ୍ୱାସର ନିବେଦନ ହେଉ।
- 3.ଅନ୍ତରର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତୁ: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାରେ, ବୃତ୍ତିଗତ ପ୍ରତିକୂଳତାରେ କିମ୍ବା ଭାବନାତ୍ମକ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସରେ ଚୌପାଇ 38 ପୁନରାବୃତ୍ତି କରନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କୃପାରେ ଲଙ୍ଗର ପକାଇଥିବା ଆତ୍ମାକୁ କୌଣସି ବନ୍ଦୀଦଶା ଅଟକାଇ ପାରେ ନାହିଁ।
ଚାଳିଶଟି ପଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନଙ୍କ ପାଠ ସହିତ, ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ପୃଷ୍ଠାରେ ସଂଗୃହୀତ ଅଛି।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ବନ୍ଦୀଦଶାରେ ରଚିତ
ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଗୋସ୍ୱାମୀ ତୁଳସୀଦାସ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବନ୍ଦୀ ଥିବା ଚାଲିଶ ଲଗାତାର ଦିନରେ ପ୍ରତିଦିନ ଗୋଟିଏ ପଦ ଲେଖାଏଁ 40 ଚୌପାଈ ରଚନା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଅବଧୀ ଭାଷାର ଚୟନ
ଅଭିଜାତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତ ବଦଳରେ ତୁଳସୀଦାସ ଅବଧୀ ବାଛିଥିଲେ, ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହସ୍ଥ, କୃଷକ ଓ ଶିଶୁ ଭାଷାଗତ ବାଧା ବିନା ହନୁମାନଙ୍କ ମହିମା ଗାନ ଓ ମନେ ରଖିପାରିବେ।
ତାଙ୍କ ଜୀବନର ପ୍ରାଚୀନ ଲିପି
ନାଭାଦାସ ପ୍ରାୟ 1600 CE ରେ ଭକ୍ତମାଳ ଲେଖିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରିୟାଦାସ 1712 CE ରେ ଭକ୍ତିମୟ ଟୀକା ସହିତ ତାହାକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ। ଦିଲ୍ଲୀର ଘଟଣା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସନ୍ତଚରିତ ଓ ମୌଖିକ ପରମ୍ପରାର ଅଂଶ।
'ଛୁଟହିଁ ବନ୍ଦି' ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି
ଚୌପାଈ 38 ରେ ଛୁଟହିଁ ବନ୍ଦି ('ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ') ଶବ୍ଦ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପରମ୍ପରା ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ନିଜ ମୁକ୍ତି ସହିତ ଯୋଡ଼େ ଏବଂ ଯାହା ସମସ୍ତ ଜପକାରୀଙ୍କୁ ଆନ୍ତରିକ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତିର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ।
ସଙ୍କଟ ମୋଚନ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
ପରମ୍ପରା କହେ ବାରାଣସୀକୁ ଫେରିବା ପରେ ତୁଳସୀଦାସ ଅସ୍ସୀ ନଦୀ ନିକଟରେ, ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସେ ହନୁମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ସଙ୍କଟ ମୋଚନ ହନୁମାନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
Hanuman
ହନୁମାନଙ୍କ ଶୀଘ୍ର ରକ୍ଷାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବା ଏକ ଭକ୍ତିମୟ ସ୍ତୋତ୍ର, ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ରଚିତ, ସାହସ, ବାଧା ଦୂର ଓ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପାଠ କରାଯାଏ।
ଗୋସ୍ୱାମୀ ତୁଲସୀଦାସ ରଚିତ ତେତାଳିଶ ପଦର ଅବଧୀ ସ୍ତୋତ୍ର (ଦୋହାରେ ଘେରି ହୋଇଥିବା ଚାଳିଶ ଚୌପାଇ), ଭଗବାନ ହନୁମାନଙ୍କ ବଳ, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିର ପ୍ରଶଂସା କରେ; ସାହସ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପାଠ କରାଯାଏ।
ଆଠ ଶ୍ଲୋକର ଏକ ରକ୍ଷା ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ହନୁମାନଙ୍କୁ ମସ୍ତକରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ବଳ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ହନୁମାନ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତନାମାବଳୀ: ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ସେବକଙ୍କ 108 ନାମ, ସାହସ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳବାର, ଶନିବାର ଓ ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀରେ ଜପିତ।
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ଅଞ୍ଜନାଙ୍କ ଶିବ-ତପସ୍ୟା ଏବଂ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ପାୟସ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେ ଶିଶୁକାଳରେ ସ୍ୱୟଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗିଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସାତ କାଣ୍ଡରୁ ନିଆଯାଇଥିବା, ରାଜକୁମାର ରାମଙ୍କ ଚଉଦ ବର୍ଷର ବନବାସ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କ ହରଣ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ପାଇଁ ଲଢ଼ାଯାଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧ।
ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିନରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଜନ୍ମକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଏ। ଏହି ଲେଖାରେ ତିଥି, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ କଥା ଏବଂ କେଉଁଟି ରୀତି ତାହା କୁହାଯାଇଛି।
ହନୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳବାର ଉପବାସ, ଲାଲ ଅର୍ପଣ ଓ ହନୁମାନ ଚାଳିଶା ସହ ପାଳିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଅବହେଳାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି କୃପାରେ ସମାପ୍ତ ହେଉଥିବା ନୀରବ ଭକ୍ତିର ଏକ କଥା ବହନ କରେ।
ସପ୍ତପୁରୀ ହେଉଛି ଅଯୋଧ୍ୟାଠାରୁ ଦ୍ୱାରକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାତୋଟି ପୌରାଣିକ ନଗରୀ, ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ, ବାସ ଓ ପୂଜା କରୁଥିବା ନିଷ୍ଠାବାନ ସାଧକମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶନିବାର ବ୍ରତ ଶନିଦେବଙ୍କୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶନି ଗ୍ରହକୁ, ଶନିବାରର ଉପବାସ, ସୋରିଷ ତେଲ ଅର୍ପଣ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କରେ; ଏସବୁ ସାଢ଼େସାତିର କଠୋରତାକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆଚରଣର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।