বশিষ্ঠ গুহা আৰু অৰুন্ধতী গুহা

• •
  ই কি: ঋষিকেশৰ ওপৰত গংগাৰ পাৰত এটা প্ৰাকৃতিক গুহা, যাক ঐতিহ্যই ঋষি বশিষ্ঠৰ সৈতে যুক্ত কৰে। ভিতৰত শিৱলিংগৰ পূজা হয়। ওচৰৰ দ্বিতীয় গুহাটো তেওঁৰ পত্নী অৰুন্ধতীৰ গুহা বুলি স্মৰণ কৰা হয়।
• •
  দৰ্শনৰ উদ্দেশ্য: মহান ঋষিৰ আশ্ৰয়স্থল বুলি সন্মানিত এই ঠাইত নীৰৱতা আৰু ধ্যানৰ বাবে সাধকসকল আহে। ইয়াত ওঁ নমঃ শিৱায় বা মহামৃত্যুঞ্জয় মন্ত্ৰ জপ কৰা এটা সাধাৰণ অভ্যাস।
• •
  কেতিয়া যাব: বছৰটোৰ যিকোনো সময়ত যাব পাৰি। অক্টোবৰৰ পৰা এপ্ৰিললৈ বতৰ সবাতোকৈ ভাল থাকে। মহাশিৱৰাত্ৰি আৰু গুৰু পূৰ্ণিমা পূজাৰ বিশেষ দিন।
• •
  ক'ত: ঋষিকেশৰ পৰা বদ্ৰীনাথৰ পথত, ঋষিকেশৰ প্ৰায় ২২ কিলোমিটাৰ ওপৰত, উত্তৰাখণ্ডৰ টিহৰী গাড়ৱাল জিলাত গংগাৰ পাৰত।
• •
  কেনেকৈ (বিধি আৰু নিয়ম):
• •
  মৌনতা: গুহাৰ ভিতৰত মৌন, অৰ্থাৎ শান্ত নীৰৱতা ৰক্ষা কৰক। ফোন বন্ধ ৰাখক আৰু আনে যাতে ধ্যান কৰিব পাৰে তাৰ বাবে উচ্চস্বৰে জপ নকৰিব।
• •
  পোছাক: কান্ধ আৰু হাঁট ঢাকি থকা শালীন পোছাক পিন্ধক।
• •
  স্নান: ধ্যানত বহাৰ আগতে বহুতো তীৰ্থযাত্ৰীয়ে গংগাৰ পানীৰে হাত-মুখ ধোৱে।
• •
  অৰ্ঘ্য: শিৱলিংগত শান্তভাৱে দীপ, ধূপ আৰু ফুল নিবেদন কৰক। ই ধ্যানৰ ঠাই, চিঞৰ-বাখৰৰ অনুষ্ঠানৰ ঠাই নহয়।

বশিষ্ঠ সপ্তৰ্ষিসকলৰ এজন। হিন্দু ঐতিহ্যই তেওঁক ব্ৰহ্মৰ্ষি হিচাপে সন্মান কৰে, অৰ্থাৎ যিজন ঋষিয়ে ব্ৰহ্মক উপলব্ধি কৰিছে। ঋগ্বেদে তেওঁক মণ্ডল ৭ৰ প্ৰধান দ্ৰষ্টা বুলি স্বীকাৰ কৰে, যত অগ্নি, ইন্দ্ৰ আৰু বৰুণৰ সূক্ত আছে।

বাল্মীকি ৰামায়ণত তেওঁ ইক্ষ্বাকু বংশৰ কুলপুৰোহিত আৰু গুৰু, আৰু ৰাম আৰু তেওঁৰ ভাইসকলৰ শিক্ষক। ইচ্ছাপূৰণকাৰী গাই শবলাক লৈ বিশ্বামিত্ৰৰ সৈতে তেওঁৰ বিৰোধৰ কাহিনী বালকাণ্ডত আছে।

মহাভাৰতে কয় যে বশিষ্ঠই তেওঁৰ পুত্ৰসকলক হেৰুৱাইছিল, আৰু তেওঁৰ শোক ইমান গভীৰ আছিল যে তেওঁ জীৱন শেষ কৰিব বিচাৰিছিল। কাহিনীত জুই, পানী আৰু পৰ্বতৰ শিখৰে তেওঁৰ ক্ষতি কৰিব পৰা নাছিল। এই বিৱৰণ আদি পৰ্বত পোৱা যায়। ঐতিহ্যই আৰু যোগ কৰে যে তাৰ পিছত তেওঁ দীঘলীয়া তপস্যাত মগ্ন হ'ল।

গংগাৰ হিমালয়ী পাৰবোৰ এনে ঋষিসকলৰ ধ্যানৰ ঠাই বুলি স্মৰণ কৰা হয়। স্থানীয় ঐতিহ্যৰ মতে বশিষ্ঠ আৰু তেওঁৰ পত্নী অৰুন্ধতীয়ে এই গুহাবোৰত তপস্যা কৰিছিল। ঋষিকেশৰ ওপৰৰ গুহাটো তেওঁৰ নামেৰে জনাজাত, আৰু ওচৰৰ দ্বিতীয় গুহাটোক অৰুন্ধতী গুহা বোলা হয়।

অৰুন্ধতী ভক্তি আৰু দৃঢ়তাৰ আৰ্হি হিচাপে সন্মানিত। হিন্দু বিবাহ-অনুষ্ঠানত নৱদম্পতীক বশিষ্ঠ নক্ষত্ৰৰ কাষত অৰুন্ধতী নক্ষত্ৰ দেখুওৱা হয়, যি স্থায়ী দাম্পত্যৰ প্ৰতীক।

বশিষ্ঠৰ সৈতে জড়িত উপদেশগ্ৰন্থখন হ'ল যোগবাশিষ্ঠ, যি ৰামৰ সৈতে মন, দুখ আৰু মুক্তিৰ বিষয়ে এক দীঘল সংলাপ। ই ৰামৰ শোক আৰু সংসাৰৰ পৰা তেওঁৰ বিৰাগৰ পৰা আৰম্ভ হয়। গ্ৰন্থখন ছয়টা প্ৰকৰণত বিভক্ত: বৈৰাগ্য, মুমুক্ষু-ব্যৱহাৰ, উৎপত্তি, স্থিতি, উপশম আৰু নিৰ্বাণ। বশিষ্ঠৰ গুহাত ধ্যান কৰা সাধকসকলে প্ৰায়ে ইয়াৰ এটা প্ৰকৰণ লৈ মনন কৰে, সাধাৰণতে বৈৰাগ্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি।

বহু প্ৰজন্মৰ ধৰি ঋষিকেশৰ ওপৰৰ গুহাবোৰে ভ্ৰমণশীল সাধু আৰু সাধকসকলক আকৰ্ষণ কৰি আহিছে। বহুতে ইয়াত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা নীৰৱে বহি থাকে, আৰু বহুতে কেৱল গংগাৰ পাৰত জিৰণি ল'বলৈ আহে।

১৯৩০ চনত স্বামী পুৰুষোত্তমানন্দ বশিষ্ঠ গুহাৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাত এখন আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে বিংশ শতিকাজুৰি গুহাটোক ধ্যানৰ বাবে নিয়মীয়াকৈ ব্যৱহাৰত ৰাখিছিল। আশ্ৰমখন আজিও স্বামী চৈতন্যানন্দৰ নেতৃত্বত চলি আছে, আৰু স্থায়ী সন্ন্যাসীসকলৰ এই ধাৰাই গুহাটোৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে আৰু আগন্তুক সাধকসকলক আদৰি লয়।

যি ঋষিৰ নামে গুহাটো জনাজাত, তেওঁ সকলো ঐতিহ্যতে সন্মানিত। বশিষ্ঠক ৰজাসকলৰ গুৰু আৰু দ্বন্দ্বৰ উত্তৰ শান্তভাৱে দিয়া ধৈৰ্যশীল, ক্ষমাশীল ঋষি হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়। দৰ্শনাৰ্থীসকলে নিজৰ ধ্যান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে প্ৰায়ে তেওঁৰ আৰ্হি স্মৰণ কৰে।

দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ বাবে এটা সৰল সাধনা হ'ল কেইমিনিটমান চুপচাপ বহা, লাহে লাহে উশাহ লোৱা আৰু এটা প্ৰাৰ্থনা কৰা: শান্ত ৰাতিপুৱাৰ গংগাৰ দৰে মন যেন স্থিৰ হয়। গুহালৈ যোৱা বাটত অসমতল মাটিৰে খোজ কাঢ়িব লাগিব পাৰে, সেয়ে শক্তিশালী জোতা পিন্ধক আৰু বৰষুণৰ পিছত বিশেষ সাৱধানতা লওক।

গুহাত বহি থকা ভক্তসকলে প্ৰায়ে সেই ঐতিহ্যবাহী শ্লোকটো স্মৰণ কৰে, যিয়ে ব্যাসৰ বংশপৰম্পৰাক বশিষ্ঠলৈ লৈ যায়।

Vyāsaṁ Vasiṣṭha-naptāraṁ Śakteḥ pautram-akalmaṣam ।

Parāśarātmajaṁ vande Śukatātaṁ taponidhim ॥

ভাৱাৰ্থ: "মই বশিষ্ঠৰ প্ৰপৌত্ৰ, শক্তিৰ নিষ্কলংক পৌত্ৰ, পৰাশৰৰ পুত্ৰ আৰু শুকৰ পিতৃ ব্যাসক প্ৰণাম কৰোঁ, যিজন তপস্যাৰ ভঁৰাল।"