অমৰনাথ পবিত্ৰ গুহা

নীলমত পুৰাণ আৰু ভৃগু সংহিতা অনুসৰি, মাতা পাৰ্বতীয়ে এবাৰ ভগৱান শিৱক সুধিছিল যে তেওঁ কিয় মুণ্ডমালা পিন্ধে আৰু সকলো সৃষ্টিয়ে জন্ম আৰু লয়ৰ মাজেৰে গুছি গৈ থাকোঁতেও তেওঁ অমৰ হৈ থাকে। মহাদেৱে অমৰত্বৰ পৰম ৰহস্য (অমৰ কথা) প্ৰদান কৰিবলৈ সন্মতি দিছিল।

শিৱে এনে এটা দূৰৱৰ্তী আৰু শুদ্ধ ঠাই বিচাৰিছিল, যাতে কোনো মৰ্ত্য প্ৰাণীয়ে কোশ্বিক সত্য শুনিব নোৱাৰে। তেওঁ গ্লেচিয়াৰে ঢাকি থকা উচ্চ হিমালয়লৈ গৈছিল, পথত নিজৰ পবিত্ৰ চিহ্নবোৰ এৰি থৈ: পহলগাঁৱত নন্দী, চন্দনৱাৰীত চন্দ্ৰ, শেষনাগ হ্ৰদত সাপবোৰ আৰু মহাগুণাস গিৰিপথত গণেশ। তাৰ পিছতহে তেওঁ অমৰনাথ গুহাৰ গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিছিল।

ভক্তিমূলক পৰম্পৰা অনুসৰি, শিৱৰ বাঘছালৰ তলত লুকাই থকা দুটা পায়ৰাৰ ডিমে শিৱে কথা কওঁতে অমৰ কথাৰ কম্পন শোষণ কৰিছিল:

• •
  যুগলটো অমৰ দিব্য পায়ৰালৈ ফুটি উঠিছিল, যিবোৰ এতিয়াও শীতল গুহাত বাস কৰে।
• •
  বৰফৰ নদীৰ বোৰ পাৰ হোৱা তীৰ্থযাত্ৰীসকলে হিমক্ষেত্ৰৰ ওপৰেৰে উৰি ফুৰা পবিত্ৰ শ্বেত পায়ৰা দেখি আনন্দিত হয়।
• •
  এই তীৰ্থযাত্ৰাই শাৰীৰিক সহনশীলতা পৰীক্ষা কৰে আৰু অন্বেষকক মৃত্যুৰ প্ৰতি নিৰ্ভয় বৈৰাগ্যৰ পুৰস্কাৰ দিয়ে।

অমৰনাথৰ হিমলিংগ খোদিত নহয় বা স্থাপিতো নহয়; প্ৰতি বছৰে গুহাৰ ভিতৰত ই নিজে নিজে গঠিত হয়। চুণা পাথৰৰ ছাদৰ মাজেৰে চুঁই অহা পানী বিন্দু বিন্দুকৈ জমি এটা স্তম্ভৰ দৰে গুহাৰ তলৰ পৰা লাহে লাহে ওপৰলৈ উঠে। ভক্তসকলে বিশ্বাস কৰে যে শ্ৰাৱণ মাহত চন্দ্ৰৰ লগে লগে এই লিংগ বাঢ়ে। শ্ৰাৱণ পূৰ্ণিমা, যিদিনা ৰক্ষাবন্ধনও পালন কৰা হয়, তাতে ই নিজৰ সম্পূৰ্ণ উচ্চতাত উপনীত হয়, তাৰ পিছত চান্দ্ৰ চক্ৰৰ লগে লগে আকৌ ক্ষীণ হৈ পৰে। যিসকল তীৰ্থযাত্ৰীয়ে এই দিনটোত নিজৰ যাত্ৰা নিৰ্ধাৰণ কৰে, তেওঁলোকে হিমলিংগক ইয়াৰ আটাইতকৈ পৰিপূৰ্ণ ৰূপত দেখাৰ সৌভাগ্য লাভ কৰা বুলি গণ্য কৰে।

ভক্তিমূলক স্মৃতিয়ে ক্ষয় কৰে যে প্ৰাচীন কালৰে পৰা ঋষি-মুনিসকলে এই গুহা দৰ্শন কৰি আহিছে। কলহণৰ দ্বাদশ শতিকাৰ ৰাজতৰংগিণীতো অমৰেশ্বৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ উল্লেখ আছে: প্ৰথম তৰংগৰ ২৬৭ নং শ্লোকত (১.২৬৭), নাগ সুশ্ৰৱাৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে অমৰেশ্বৰলৈ যাত্ৰা কৰা লোকে তেওঁক এতিয়াও দেখে। তথাপি জনপ্ৰিয় পৰম্পৰাই পৰৱৰ্তী শতিকাবোৰত এই গুহাৰ পুনৰাৱিষ্কাৰৰ কৃতিত্ব বুটা মালিক নামৰ এজন মুছলমান মেৰুৱালক দিয়ে। বিৱৰণ অনুসৰি, এজন ভ্ৰমণশীল সাধুৱে বুটা মালিকক তেওঁৰ আতিথেয়তাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপ কয়লাৰে ভৰ্তি এটা বস্তা দিছিল। ঘৰত মেৰুৱালজনে বস্তাটো খুলি দেখিলে যে ইয়াত সোণ ভৰ্তি হৈ আছে। সাধুক ধন্যবাদ দিবলৈ সেই ঠাইলৈ উভতি গৈ তেওঁ কাকো নেদেখিলে, কেৱল বৰফে ভৰা এটা গুহাৰ মুখ আৰু ইয়াৰ ভিতৰত উজ্জ্বল হিমলিংগ পালে। ঠাইখন বহুপুৰুষ ধৰি তেওঁৰ পৰিয়ালৰ তত্ত্বাৱধানত আছিল। আজিও যাত্ৰাৰ সময়ত সংগ্ৰহ কৰা অৰ্পণৰ এটা অংশ তেওঁৰ বংশধৰসকলৰ বাবে আঁতৰাই ৰখা হয়; ই এই কথাৰ জীৱন্ত স্মাৰক যে অমৰনাথৰ ভক্তি বহুদিনৰ পৰাই ধৰ্মৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি আহিছে।

আধুনিক অমৰনাথ যাত্ৰা প্ৰতি বছৰে শ্ৰী অমৰনাথজী শ্ৰাইন বৰ্ডে সংগঠিত কৰে, যিটো জম্মু-কাশ্মীৰ বিধানসভাৰ এটা আইনৰ দ্বাৰা গঠিত। শ্ৰাৱণ ঋতুত এই যাত্ৰা কৰা কেইবা লাখ তীৰ্থযাত্ৰীৰ বাবে ই পঞ্জীয়ন, চিকিৎসা শিৱিৰ আৰু পথৰ সুবিধাসমূহ সমন্বয় কৰে। গুহালৈ দুটা পথ যায়। পহলগাঁওৰ পৰা পৰম্পৰাগত পথটো প্ৰায় ৪৬ কিলোমিটাৰ দীঘল, ওপৰত বৰ্ণিত পড়াঁওসমূহেদি এটা মৃদু কিন্তু দীঘলীয়া যাত্ৰা। বালতালৰ পৰা খাড়া আৰু চুটি পথটো প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ আৰু এদিনতে সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰা যায়। দুয়োটা পথেই মধ্য গ্ৰীষ্মতো তীব্ৰ শীতল আৰু অক্সিজেন কম থকা ভূমিৰ মাজেৰে যায়। অনুমতি দিয়াৰ আগতে শ্ৰাইন বৰ্ড বাধ্যতামূলক স্বাস্থ্য প্ৰমাণপত্ৰ দাবী কৰে, যিটো এই বাস্তৱ স্বীকৃতি যে ভক্তিৰ পৰীক্ষাৰ অংশ হিচাপে পাহাৰটোকে স্বয়ং কিমান গম্ভীৰতাৰে লোৱা হয়।

তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ বাবে উঠাৰ কষ্ট ইয়াৰ কেন্দ্ৰত থকা শিক্ষাৰ পৰা অবিচ্ছেদ্য। শিৱে এই দূৰৱৰ্তী, হিমাচ্ছন্ন উচ্চতাটো বাছি লৈছিল ঠিক এই কাৰণে যে ই প্ৰতিজন শ্ৰোতাই সুখ, সম্পত্তি আৰু সংগৰো পৰা আঁতৰি আহিবলৈ দাবী কৰিছিল, যাতে তেওঁ অমৰত্বৰ ৰহস্য লাভ কৰিব পাৰে। সেয়ে এই যাত্ৰাক কেৱল এটা দেৱালয় দৰ্শন হিচাপে নহয়, পাৰ্বতীৰ নিজৰ যাত্ৰাৰে উদ্দেশ্যমূলক পুনৰাভিনয় হিচাপে বুজা হয়। পথত এৰি অহা প্ৰতিটো কষ্টই শিৱে নন্দী, চন্দ্ৰ, নিজৰ সাপবোৰ আৰু মহাভূতবোৰ এৰি থোৱাৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। শেষত যি থাকে সেয়া কেৱল নগ্ন, সজাগ আত্মা, যি হিমলিংগৰ সন্মুখত থিয় হৈ থাকে, সেই বস্তু লাভ কৰিবলৈ সাজু হৈ, যিটো শুনিবলৈ কোনো মৰ্ত্য কানৰ উদ্দেশ্য নাছিল।

ৰাৱণে ৰচনা কৰা মহাদেৱৰ পৰম মহিমা উদযাপন কৰা প্ৰাণবন্ত স্তোত্ৰ: