Bharat Devotion
Embroidered artwork for ശിവതാണ്ഡവസ്തോത്രം: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

ശിവതാണ്ഡവസ്തോത്രം

ശിവതാണ്ഡവസ്തോത്രം

ശിവന്റെ താണ്ഡവനൃത്തത്തെ മഹത്ത്വപ്പെടുത്തുന്ന പതിനഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഒരു പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രമാണിത്. രാവണൻ രചിച്ചതെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഈ കൃതി ശിവഭക്തിയുടെ ഉന്നതിയെയും ഭഗവാന്റെ ഐശ്വര്യത്തെയും വാഴ്ത്തുന്നു.

ശ്ലോകങ്ങൾ

ജടാടവീഗലജ്ജലപ്രവാഹപാവിതസ്ഥലേ ഗലേഽവലമ്ബ്യ ലമ്ബിതാം ഭുജങ്ഗതുങ്ഗമാലികാമ് ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമന്നിനാദവഡ്ഡമര്വയം ചകാര ചണ്ഡതാണ്ഡവം തനോതു നഃ ശിവഃ ശിവമ്
Jatataveegalaj jala pravaha pavita sthale Gale avalambya lambitam bhujanga tunga malikam Damad damad damad daman ninadavad damarvayam Chakar chand tandavam tanotu nah shiv shivam

ശ്ലോകം 1

ജടാകടാഹസമ്ഭ്രമഭ്രമന്നിലിമ്പനിര്ഝരീവിലോലവീചിവല്ലരീവിരാജമാനമൂര്ധനി ധഗദ്ധഗദ്ധഗജ്ജലല്ലലാടപട്ടപാവകേ കിശോരചന്ദ്രശേഖരേ രതിഃ പ്രതിക്ഷണം മമ
Jata kataha sambhrama bhraman nilimpa nirjhari Vilola veechi vallari virajamana murdhani Dhagadh dhagadh dhagaj jalal lalata patta pavake Kishora chandra shekhare ratih pratikshanam mama

ശ്ലോകം 2

ധരാധരേന്ദ്രനന്ദിനീവിലാസബന്ധുബന്ധുരസ്ഫുരദ്ദിഗന്തസന്തതിപ്രമോദമാനമാനസേ കൃപാകടാക്ഷധോരണീനിരുദ്ധദുര്ധരാപദി ക്വചിദ്ദിഗമ്ബരേ മനോ വിനോദമേതു വസ്തുനി
Dharadharendra nandini vilasa bandhu bandhura Sphurad diganta santati pramodamana manase Kripa kataksha dhorani niruddha durdharapadi Kvachid digambare mano vinodam etu vastuni

ശ്ലോകം 3

ജടാഭുജങ്ഗപിങ്ഗലസ്ഫുരത്ഫണാമണിപ്രഭാകദമ്ബകുങ്കുമദ്രവപ്രലിപ്തദിഗ്വധൂമുഖേ മദാന്ധസിന്ധുരസ്ഫുരത്ത്വഗുത്തരീയമേദുരേ മനോ വിനോദമദ്‍ഭൂതം ബിഭര്തു ഭൂതഭര്തരി
Jata bhujanga pingala sphurat phana mani prabha Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhu mukhe Madandha sindhura sphurat tvag uttareeya medure Mano vinodam adbhutam bibhartu bhuta bhartari

ശ്ലോകം 4

സഹസ്രലോചനപ്രഭൃത്യശേഷലേഖശേഖരപ്രസൂനധൂലിധോരണീ വിധൂസരാങ്ഘ്രിപീഠഭൂഃ ഭുജങ്ഗരാജമാലയാ നിബദ്ധജാടജൂടകഃ ശ്രിയൈ ചിരായ ജായതാം ചകോരബന്ധുശേഖരഃ
Sahasra lochana prabhriti ashesha lekha shekhara Prasuna dhooli dhorani vidhoosaranghri peethabhoo Bhujanga raja malaya nibaddha jata jootakah Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah

ശ്ലോകം 5

ലലാടചത്വരജ്വലദ്ധനഞ്ജയസ്ഫുലിങ്ഗഭാ നിപീതപഞ്ചസായകം നമന്നിലിമ്പനായകമ് സുധാമയൂഖലേഖയാ വിരാജമാനശേഖരം മഹാകപാലിസമ്പദേശിരോജടാലമസ്തു നഃ
Lalata chatvara jvalad dhananjaya sphulingabha Nipeeta pancha sayakam naman nilimpa nayakam Sudha mayookha lekhaya virajamana shekharam Maha kapali sampade shiro jatalam astu nah

ശ്ലോകം 6

കരാലഭാലപട്ടികാധഗദ്‍ധഗദ്‍ധഗജ്ജ്വലദ്ധനഞ്ജയാഹുതീകൃതപ്രചണ്ഡപഞ്ചസായകേ ധരാധരേന്ദ്രനന്ദിനീകുചാഗ്രചിത്രപത്രകപ്രകല്പനൈകശില്പിനി ത്രിലോചനേ രതിര്മമ
Karala bhala pattika dhagadh dhagadh dhagaj jvalad Dhananjayahuteekrita prachanda pancha sayake Dharadharendra nandini kuchagra chitra patraka Prakalpanaika shilpini trilochane ratir mama

ശ്ലോകം 7

നവീനമേഘമണ്ഡലീ നിരുദ്‍ധദുര്ധരസ്ഫുരത്കുഹൂനിശീഥിനീതമഃ പ്രബന്ധബദ്ധകന്ധരഃ നിലിമ്പനിര്ഝരീധരസ്തനോതു കൃത്തിസിന്ധുരഃ കലാനിധാനബന്ധുരഃ ശ്രിയം ജഗദ്ധുരംധരഃ
Naveena megha mandala niruddha durdhara sphurat Kuhuu nisheethini tamah prabandha baddha kandharah Nilimpa nirjhari dharas tanotu kritti sindhurah Kala nidhana bandhurah shriyam jagad dhurandharah

ശ്ലോകം 8

പ്രഫുല്ലനീലപങ്കജപ്രപഞ്ചകാലിമപ്രഭാവലമ്ബികണ്ഠകന്ദലീരുചിപ്രബദ്ധകന്ധരമ് സ്മരച്ഛിദം പുരച്ഛിദം ഭവച്ഛിദം മഖച്ഛിദം ഗജച്ഛിദാന്ധകച്ഛിദം തമന്തകച്ഛിദം ഭജേ
Praphulla neela pankaja prapancha kalima prabha Avalambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam tam antakachchhidam bhaje

ശ്ലോകം 9

അഖര്വസര്വമങ്ഗലാകലാകദമ്ബമഞ്ജരീരസപ്രവാഹമാധുരീവിജൃമ്ഭണാമധുവ്രതമ് സ്മരാന്തകം പുരാന്തകം ഭവാന്തകം മഖാന്തകം ഗജാന്തകാന്ധകാന്തകം തമന്തകാന്തകം ഭജേ
Akharva sarva mangala kala kadamba manjari Rasa pravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam Gajantakandhakantakam tam antakantakam bhaje

ശ്ലോകം 10

ജയത്വദഭ്രവിഭ്രമഭ്രമദ്‍ഭുജങ്ഗമശ്വസദ്വിനിര്ഗമത്ക്രമസ്ഫുരത്കരാലഭാലഹവ്യവാട് ധിമിദ്ധിമിദ്ധിമിധ്വനന്മൃദങ്ഗതുങ്ഗമങ്ഗലധ്വനിക്രമപ്രവര്തിതപ്രചണ്ഡതാണ്ഡവഃ ശിവഃ
Jayat vadabhra vibhrama bhramad bhujangama shvasad Vinirgamat kramat sphurat karala bhala havya vat Dhimid dhimid dhimidhvanan mridanga tunga mangala Dhvani krama pravartita prachanda tandavah shivah

ശ്ലോകം 11

ദൃഷദ്വിചിത്രതല്പയോര്ഭുജങ്ഗമൌക്തികസ്രജോര്ഗരിഷ്ഠരത്നലോഷ്ഠയോഃ സുഹൃദ്വിപക്ഷപക്ഷയോഃ തൃണാരവിന്ദചക്ഷുഷോഃ പ്രജാമഹീമഹേന്ദ്രയോഃ സമപ്രവൃത്തികഃ കദാ സദാശിവം ഭജാമ്യഹമ്
Drishadvichitra talpayor bhujanga mauktika srajor Garishta ratna loshtayoh suhrid vipaksha pakshayoh Trinaravinda chakshushoh praja mahee mahendrayoh Sama pravrittikah kada sadashivam bhajamyaham

ശ്ലോകം 12

കദാ നിലിമ്പനിര്ഝരീനികുഞ്ജകോടരേ വസന് വിമുക്തദുര്മതിഃ സദാ ശിരഃസ്ഥമഞ്ജലിം വഹന് വിമുക്തലോലലോചനോ ലലാമഭാലലഗ്നകഃ ശിവേതി മന്ത്രമുച്ചരന്കദാ സുഖീ ഭവാമ്യഹമ്
Kada nilimpa nirjhari nikunja kotare vasan Vimukta durmatih sada shirahstham anjalim vahan Vimukta lola lochano lalama bhala lagnakah Shiveti mantram uchcharan kada sukhee bhavamyaham

ശ്ലോകം 13

ഇമം ഹി നിത്യമേവമുക്തമുത്തമോത്തമം സ്തവം പഠന്സ്മരന്ബ്രുവന്നരോ വിശുദ്ധിമേതിസംതതമ് ഹരേ ഗുരൌ സുഭക്തിമാശു യാതി നാന്യഥാ ഗതിം വിമോഹനം ഹി ദേഹിനാം സുശങ്കരസ്യ ചിന്തനമ്
Imam hi nityam evam uktam uttamottamam stavam Pathan smaran bruvan naro vishuddhim eti santatam Hare gurau subhaktim aashu yaati nanyatha gatim Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam

ശ്ലോകം 14

പൂജാവസാനസമയേ ദശവക്ത്രഗീതം യഃ ശമ്ഭുപൂജനപരം പഠതി പ്രദോഷേ തസ്യ സ്ഥിരാം രഥഗജേന്ദ്രതുരങ്ഗയുക്താം ലക്ഷ്മീം സദൈവ സുമുഖീം പ്രദദാതി ശമ്ഭുഃ
Pooja vasana samaye dashavaktra geetam yah Shambhu poojana param pathati pradoshe Tasya sthiram rathagajendra turanga yuktam Lakshmeem sadaiva sumukheem pradadati shambhuh

ശ്ലോകം 15

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Monday (Somwar) & Pradosham

Best Time (Muhurta)

Early Morning (Brahma Muhurta) or Evening Twilight (Sandhya)

Sacred Offerings

Bilva leaves, Ganga water, Bhasma (sacred ash), Dhatura & White flowers

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Inner stillness, destruction of negative karma, and freedom from fear of death (Mrityunjaya)

പശ്ചാത്തലം

ഈ സ്തോത്രം ശിവന്റെ ഭയങ്കരവും മനോഹരവുമായ താണ്ഡവനൃത്തത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി രാവണൻ രചിച്ചതാണെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവരാത്രി, പ്രദോഷം തുടങ്ങിയ പവിത്രദിവസങ്ങളിലും സന്ധ്യാസമയത്തും ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നത് പതിവാണ്. ശിവഭക്തിയിൽ ആഴ്ന്നിറങ്ങാൻ ഉതകുന്ന ശക്തമായ ഒരു മന്ത്രമായി ഇത് കരുതപ്പെടുന്നു.

കഥയും പ്രാധാന്യവും

വാത്മീകി രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡത്തിലും ശിവപുരാണത്തിലും പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, കൈലാസ പർവതത്തിനടിയിൽ രാവണന്റെ അഹങ്കാരം തകർന്നടിഞ്ഞപ്പോഴാണ് ശിവതാണ്ഡവ സ്തോത്രം പിറവിയെടുത്തത്. പർവ്വതമുയർത്താൻ തുനിഞ്ഞ രാവണന്റെ കൈകൾ ശിവന്റെ കാൽവിരലമർത്തലിൽ ചതഞ്ഞരഞ്ഞപ്പോൾ, സ്വന്തം ഞരമ്പുകൾ വീണക്കമ്പികളാക്കി പാടിയ 14 വരികളാണ് ഭഗവാനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തിയത്.

മുഴുവൻ കഥയും വായിക്കുക →

ഈ പാഠത്തെക്കുറിച്ച്

രചയിതാവ്: Ravana

Ravana ന്റെ കൂടുതൽ

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

രചയിതാവ്

ഈ സ്തോത്രം രചിച്ചത് രാവണനാണ്, രാമായണത്തിലെ പ്രധാന എതിരാളിയും ശിവന്റെ പരമഭക്തനുമായ ലങ്കാധിപതി. ഇത് 'രാവണ ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ഘടന

ഓരോ ശ്ലോകവും ഒരു നീണ്ട വരിയിൽ (അനുഷ്ടുപ്പ് ഛന്ദസ്സ്) എഴുതിയിരിക്കുന്നു, അതിൽ ശിവന്റെ ശക്തിയും ഭക്തിയും വർണ്ണിക്കുന്ന ഒന്നിടവിട്ട വാക്കുകളും ശബ്ദാനുകരണങ്ങളും (ഉദാ: 'ഡമഡ്ഡമ', 'ധഗദ്ധഗ') നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

താണ്ഡവ നൃത്തം

ശിവന്റെ താണ്ഡവ നൃത്തത്തെ (സൃഷ്ടിയുടെയും സംഹാരത്തിന്റെയും പ്രപഞ്ച നൃത്തം) ഈ സ്തോത്രം മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു. ഓരോ ശ്ലോകവും ശിവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളെ (ജട, നെറ്റി, കഴുത്ത്) വർണ്ണിക്കുന്നു, അത് പ്രകൃതിയുടെ ഘടകങ്ങളുമായി (ഗംഗ, ചന്ദ്രൻ, പാമ്പുകൾ) ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അവസാന ശ്ലോകം

15-ാം ശ്ലോകം സ്തോത്രത്തിന്റെ ഫലശ്രുതി വിവരിക്കുന്നു: സന്ധ്യാസമയത്ത് (പ്രദോഷം) ഇത് പാഠിക്കുന്നവർക്ക് ശിവൻ സമ്പത്തും (ലക്ഷ്മി) ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നൽകുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.

ഭാഷാപരമായ സവിശേഷത

ഓരോ ശ്ലോകവും ഒരേ അക്ഷരങ്ങളിൽ ആരംഭിക്കുന്നു (ഉദാ: 'ജടാ', 'ധരാ'), ഇത് ഒരു ശബ്ദാലങ്കാരമായ (അനുപ്രാസം) രീതിയാണ്. ഇത് സംസ്കൃത കവിതയിലെ വൈദഗ്ധ്യം കാണിക്കുന്നു, രാവണൻ ഒരു വിദ്വാനായിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവാണ്.

Shiva സമ്പൂർണ്ണ സ്തോത്രങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും

Shiva

Shiva എല്ലാം കാണുക →

ഹിന്ദു മതം ൽ നിന്ന് കൂടുതൽ

എല്ലാം കാണുക

ബന്ധപ്പെട്ട ഉപദേശങ്ങൾ

ഒരേ ഉപദേശം, പാരമ്പര്യങ്ങളിലുടനീളം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു