ശിവതാണ്ഡവസ്തോത്രം
ശിവന്റെ താണ്ഡവനൃത്തത്തെ മഹത്ത്വപ്പെടുത്തുന്ന പതിനഞ്ച് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഒരു പ്രസിദ്ധമായ സ്തോത്രമാണിത്. രാവണൻ രചിച്ചതെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഈ കൃതി ശിവഭക്തിയുടെ ഉന്നതിയെയും ഭഗവാന്റെ ഐശ്വര്യത്തെയും വാഴ്ത്തുന്നു.
ശ്ലോകങ്ങൾ
ജടാമകുടത്തിൽനിന്നും ഒഴുകുന്ന ഗംഗാജലപ്രവാഹത്താൽ പരിശുദ്ധമായ കണ്ഠത്തിൽ ലംബിക്കപ്പെട്ട വലിയ സർപ്പമാല ധരിച്ച്, ഡമഡ്ഡമഡ്ഡമെന്ന നാദത്തോടെ ഭയങ്കരമായ താണ്ഡവം നടത്തിയ ശിവൻ എനിക്ക് ശുഭം നൽകട്ടെ.
ശ്ലോകം 1
ജടാമകുടാകാരമായ ശിരസ്സിൽ, ആകാശഗംഗയുടെ ഭ്രമണംചെയ്യുന്ന തിരമാലകളാൽ വിരാജിക്കുന്ന ശിരസ്സിൽ, ധഗദ്ധഗദ്ധഗെന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന ലലാടത്തിലെ അഗ്നിയിൽ, ബാലചന്ദ്രനെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ച ആ പരമേശ്വരനിൽ എനിക്ക് ഓരോ നിമിഷവും രതിയുണ്ടാകട്ടെ.
ശ്ലോകം 2
പർവ്വതരാജനായ ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായ പാർവ്വതിയുടെ ലീലാസഖിയായും, ദിഗന്തങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്ന മനസ്സോടും കൂടിയവനും, കൃപാകടാക്ഷധാരകൊണ്ട് ദുർഘടമായ ആപത്തുകളെ നിരോധിക്കുന്നവനും, ദിഗംബരനുമായ ആ വസ്തുവിൽ എന്റെ മനസ്സ് ആനന്ദം പ്രാപിക്കട്ടെ.
ശ്ലോകം 3
ജടയിലെ സർപ്പത്തിന്റെ പിംഗലമായ ഫണമണിയുടെ പ്രഭാസമൂഹം എന്ന കുങ്കുമദ്രവത്താൽ ലിപ്തമായ ദിഗ്വധുക്കളുടെ മുഖത്തോടും, മദാന്ധമായ ആനയുടെ തൊലിയെന്ന ഉത്തരീയത്തോടും കൂടിയ, ഭൂതഭർത്താവായ ശിവനിൽ എന്റെ മനസ്സ് അത്ഭുതകരമായ ആനന്ദം ധരിക്കട്ടെ.
ശ്ലോകം 4
ആയിരം നേത്രങ്ങളുള്ള ഇന്ദ്രൻ മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ശിരോമകുടത്തിലെ പുഷ്പധൂളികളുടെ ധാരയാൽ ധൂസരമായ പാദപീഠം ഉള്ളവനും, സർപ്പരാജനായ വാസുകിയെന്ന മാലയാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ജടാമകുടം ഉള്ളവനും, ചകോരമിത്രമായ ചന്ദ്രനെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചവനുമായ ശിവൻ ദീർഘകാലം ശ്രീയെ പ്രദാനം ചെയ്യട്ടെ.
ശ്ലോകം 5
ലലാടമെന്ന രംഗത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ സ്ഫുലിംഗങ്ങൾകൊണ്ട് പഞ്ചശരനായ കാമദേവനെ ദഹിപ്പിച്ചവനും, നമിക്കപ്പെടുന്ന ദേവന്മാരുടെ നായകനും, അമൃതുപോലുള്ള ചന്ദ്രകലയാൽ വിരാജിക്കുന്ന ശിരസ്സുള്ളവനും, മഹാകപാലിയുടെ ഐശ്വര്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നവനുമായ ശിവന്റെ ജടാമകുടം ഞങ്ങൾക്ക് ശ്രീയെ നൽകട്ടെ.
ശ്ലോകം 6
ഭയങ്കരമായ ലലാടഫലകത്തിൽ ധഗദ്ധഗദ്ധഗെന്ന് ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ആഹുതിയാക്കപ്പെട്ട ഭയങ്കരമായ പഞ്ചശരങ്ങൾ ഉള്ളവനും, പർവ്വതരാജപുത്രിയായ പാർവ്വതിയുടെ കുചാഗ്രത്തിലെ ചിത്രപത്രകം എന്ന അലങ്കാരത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഏകശിൽപിയും ആയ ത്രിലോചനനിൽ എനിക്ക് രതി ഉണ്ടാകട്ടെ.
ശ്ലോകം 7
നവീനമായ മേഘമണ്ഡലത്താൽ നിരോധിക്കപ്പെട്ട ഭയങ്കരമായ പ്രളയകാലത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട കണ്ഠമുള്ളവനും, ദേവന്മാരുടെ ഗംഗയെ ധരിച്ചവനും, ആനയുടെ തൊലി ധരിച്ചവനും, കലാനിധിയായ ചന്ദ്രനാൽ ശോഭിക്കുന്നവനും, ജഗദ്ഭാരം വഹിക്കുന്നവനുമായ ശിവൻ ശ്രീയെ പ്രദാനം ചെയ്യട്ടെ.
ശ്ലോകം 8
വികസിച്ച നീലത്താമരകളുടെ സമൂഹത്തിന്റെ കറുപ്പുപോലുള്ള പ്രഭയാൽ ലംബിക്കപ്പെട്ട കണ്ഠകന്ദളത്തിന്റെ രുചിയാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട കണ്ഠമുള്ളവനും, കാമനെ ഛേദിച്ചവനും, പുരങ്ങളെ ഛേദിച്ചവനും, ഭവത്തെ ഛേദിച്ചവനും, യാഗങ്ങളെ ഛേദിച്ചവനും, ഗജാസുരനെ ഛേദിച്ചവനും, അന്ധകാസുരനെ ഛേദിച്ചവനും, യമനെ ഛേദിച്ചവനുമായ ശിവനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 9
എല്ലാ മംഗളങ്ങളുടെയും സമൂഹമായ മഞ്ജരിയുടെ രസപ്രവാഹമായ മാധുര്യത്താൽ വിജൃംഭിക്കുന്ന വണ്ടിനെപ്പോലെയുള്ളവനും, കാമാന്തകനും, പുരാന്തകനും, ഭവാന്തകനും, മഖാന്തകനും, ഗജാന്തകനും, അന്ധകാന്തകനും, യമാന്തകനുമായ ശിവനെ ഞാൻ ഭജിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 10
ആകാശത്തിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന സർപ്പത്തിന്റെ ശ്വാസത്തോടെ പുറപ്പെട്ടുവരുന്ന ഭയങ്കരമായ ലലാടാഗ്നിയോടും, ധിമിദ്ധിമിദ്ധിമി എന്ന മൃദംഗനാദത്തോടുകൂടിയ മംഗളകരമായ താണ്ഡവനൃത്തം നടത്തുന്ന ശിവൻ വിജയിക്കട്ടെ.
ശ്ലോകം 11
കല്ലും വിചിത്രമായ തല്പവും, സർപ്പവും മുത്തുമാലയും, വിലയേറിയ രത്നവും മണ്ണും, മിത്രവും ശത്രുവും, പുല്ലും കമലവും, പ്രജയും രാജാവും എന്നിവയിൽ സമബുദ്ധിയോടെ വർത്തിക്കുന്ന സദാശിവനെ ഞാൻ എപ്പോൾ ഭജിക്കും?
ശ്ലോകം 12
ദേവഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ള കുഞ്ജത്തിൽ വസിച്ച്, ദുർബുദ്ധിയെ വിമുക്തനായി, ശിരസ്സിൽ കൂപ്പുകൈ ധരിച്ച്, ചലിക്കുന്ന നേത്രങ്ങളെ വിട്ട്, ലലാടത്തിൽ ലഗ്നനായി, 'ശിവ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ എപ്പോൾ സുഖിയായിത്തീരും?
ശ്ലോകം 13
ഈ ഉത്തമോത്തമമായ സ്തോത്രം ഇങ്ങനെ നിത്യവും പാരായണം ചെയ്യുകയും സ്മരിക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ നിരന്തരം വിശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. ഗുരുവായ ഹരനിൽ ഭക്തി ശീഘ്രം ലഭിക്കുന്നു; അല്ലാതെ മറ്റൊരു ഗതിയുമില്ല. എന്തെന്നാൽ, ശുഭകരനായ ശിവന്റെ ചിന്തനം ദേഹികൾക്ക് മോഹനാശകമാണ്.
ശ്ലോകം 14
പൂജാവസാനത്തിൽ, സന്ധ്യാസമയത്ത്, ദശവക്ത്രനായ രാവണൻ ഗാനം ചെയ്ത ഈ സ്തോത്രം ശമ്പുപൂജാപരമായി പാരായണം ചെയ്യുന്നവന്, ശമ്പു സ്ഥിരമായ രഥം, ഗജം, ഇന്ദ്രൻ, തുരഗം എന്നിവയോടുകൂടിയ ലക്ഷ്മിയെ സദാ സുമുഖിയായി പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു.
ശ്ലോകം 15
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Monday (Somwar) & Pradosham
Early Morning (Brahma Muhurta) or Evening Twilight (Sandhya)
Bilva leaves, Ganga water, Bhasma (sacred ash), Dhatura & White flowers
- Inner stillness, destruction of negative karma, and freedom from fear of death (Mrityunjaya)
പശ്ചാത്തലം
ഈ സ്തോത്രം ശിവന്റെ ഭയങ്കരവും മനോഹരവുമായ താണ്ഡവനൃത്തത്തെ വർണ്ണിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി രാവണൻ രചിച്ചതാണെന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവരാത്രി, പ്രദോഷം തുടങ്ങിയ പവിത്രദിവസങ്ങളിലും സന്ധ്യാസമയത്തും ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നത് പതിവാണ്. ശിവഭക്തിയിൽ ആഴ്ന്നിറങ്ങാൻ ഉതകുന്ന ശക്തമായ ഒരു മന്ത്രമായി ഇത് കരുതപ്പെടുന്നു.
കഥയും പ്രാധാന്യവും
വാത്മീകി രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡത്തിലും ശിവപുരാണത്തിലും പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, കൈലാസ പർവതത്തിനടിയിൽ രാവണന്റെ അഹങ്കാരം തകർന്നടിഞ്ഞപ്പോഴാണ് ശിവതാണ്ഡവ സ്തോത്രം പിറവിയെടുത്തത്. പർവ്വതമുയർത്താൻ തുനിഞ്ഞ രാവണന്റെ കൈകൾ ശിവന്റെ കാൽവിരലമർത്തലിൽ ചതഞ്ഞരഞ്ഞപ്പോൾ, സ്വന്തം ഞരമ്പുകൾ വീണക്കമ്പികളാക്കി പാടിയ 14 വരികളാണ് ഭഗവാനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തിയത്.
മുഴുവൻ കഥയും വായിക്കുക →ഈ പാഠത്തെക്കുറിച്ച്
രചയിതാവ്: Ravana
Ravana ന്റെ കൂടുതൽ
നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
രചയിതാവ്
ഈ സ്തോത്രം രചിച്ചത് രാവണനാണ്, രാമായണത്തിലെ പ്രധാന എതിരാളിയും ശിവന്റെ പരമഭക്തനുമായ ലങ്കാധിപതി. ഇത് 'രാവണ ശിവ താണ്ഡവ സ്തോത്രം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഘടന
ഓരോ ശ്ലോകവും ഒരു നീണ്ട വരിയിൽ (അനുഷ്ടുപ്പ് ഛന്ദസ്സ്) എഴുതിയിരിക്കുന്നു, അതിൽ ശിവന്റെ ശക്തിയും ഭക്തിയും വർണ്ണിക്കുന്ന ഒന്നിടവിട്ട വാക്കുകളും ശബ്ദാനുകരണങ്ങളും (ഉദാ: 'ഡമഡ്ഡമ', 'ധഗദ്ധഗ') നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
താണ്ഡവ നൃത്തം
ശിവന്റെ താണ്ഡവ നൃത്തത്തെ (സൃഷ്ടിയുടെയും സംഹാരത്തിന്റെയും പ്രപഞ്ച നൃത്തം) ഈ സ്തോത്രം മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു. ഓരോ ശ്ലോകവും ശിവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളെ (ജട, നെറ്റി, കഴുത്ത്) വർണ്ണിക്കുന്നു, അത് പ്രകൃതിയുടെ ഘടകങ്ങളുമായി (ഗംഗ, ചന്ദ്രൻ, പാമ്പുകൾ) ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അവസാന ശ്ലോകം
15-ാം ശ്ലോകം സ്തോത്രത്തിന്റെ ഫലശ്രുതി വിവരിക്കുന്നു: സന്ധ്യാസമയത്ത് (പ്രദോഷം) ഇത് പാഠിക്കുന്നവർക്ക് ശിവൻ സമ്പത്തും (ലക്ഷ്മി) ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നൽകുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.
ഭാഷാപരമായ സവിശേഷത
ഓരോ ശ്ലോകവും ഒരേ അക്ഷരങ്ങളിൽ ആരംഭിക്കുന്നു (ഉദാ: 'ജടാ', 'ധരാ'), ഇത് ഒരു ശബ്ദാലങ്കാരമായ (അനുപ്രാസം) രീതിയാണ്. ഇത് സംസ്കൃത കവിതയിലെ വൈദഗ്ധ്യം കാണിക്കുന്നു, രാവണൻ ഒരു വിദ്വാനായിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവാണ്.
Shiva
ഹിന്ദു മതം ൽ നിന്ന് കൂടുതൽ
എല്ലാം കാണുകബന്ധപ്പെട്ട ഉപദേശങ്ങൾ
ഒരേ ഉപദേശം, പാരമ്പര്യങ്ങളിലുടനീളം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു
