Bharat Devotion
Embroidered artwork for ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ର: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ର

ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ର

ଏହା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଶିବଙ୍କର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଶିବଙ୍କ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟର ଅପୂର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ଭକ୍ତିର ଭାବ ପରିପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ।

ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ

ଜଟାଟଵୀଗଲଜ୍ଜଲପ୍ରଵାହପାଵିତସ୍ଥଲେ ଗଲେଽଵଲମ୍ବ୍ଯ ଲମ୍ବିତାଂ ଭୁଜଙ୍ଗତୁଙ୍ଗମାଲିକାମ୍ ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମଡ୍ଡମନ୍ନିନାଦଵଡ୍ଡମର୍ଵଯଂ ଚକାର ଚଣ୍ଡତାଣ୍ଡଵଂ ତନୋତୁ ନଃ ଶିଵଃ ଶିଵମ୍
Jatataveegalaj jala pravaha pavita sthale Gale avalambya lambitam bhujanga tunga malikam Damad damad damad daman ninadavad damarvayam Chakar chand tandavam tanotu nah shiv shivam

ଶ୍ଲୋକ 1

ଜଟାକଟାହସମ୍ଭ୍ରମଭ୍ରମନ୍ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀଵିଲୋଲଵୀଚିଵଲ୍ଲରୀଵିରାଜମାନମୂର୍ଧନି ଧଗଦ୍ଧଗଦ୍ଧଗଜ୍ଜଲଲ୍ଲଲାଟପଟ୍ଟପାଵକେ କିଶୋରଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରେ ରତିଃ ପ୍ରତିକ୍ଷଣଂ ମମ
Jata kataha sambhrama bhraman nilimpa nirjhari Vilola veechi vallari virajamana murdhani Dhagadh dhagadh dhagaj jalal lalata patta pavake Kishora chandra shekhare ratih pratikshanam mama

ଶ୍ଲୋକ 2

ଧରାଧରେନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦିନୀଵିଲାସବନ୍ଧୁବନ୍ଧୁରସ୍ଫୁରଦ୍ଦିଗନ୍ତସନ୍ତତିପ୍ରମୋଦମାନମାନସେ କୃପାକଟାକ୍ଷଧୋରଣୀନିରୁଦ୍ଧଦୁର୍ଧରାପଦି କ୍ଵଚିଦ୍ଦିଗମ୍ବରେ ମନୋ ଵିନୋଦମେତୁ ଵସ୍ତୁନି
Dharadharendra nandini vilasa bandhu bandhura Sphurad diganta santati pramodamana manase Kripa kataksha dhorani niruddha durdharapadi Kvachid digambare mano vinodam etu vastuni

ଶ୍ଲୋକ 3

ଜଟାଭୁଜଙ୍ଗପିଙ୍ଗଲସ୍ଫୁରତ୍ଫଣାମଣିପ୍ରଭାକଦମ୍ବକୁଙ୍କୁମଦ୍ରଵପ୍ରଲିପ୍ତଦିଗ୍ଵଧୂମୁଖେ ମଦାନ୍ଧସିନ୍ଧୁରସ୍ଫୁରତ୍ତ୍ଵଗୁତ୍ତରୀଯମେଦୁରେ ମନୋ ଵିନୋଦମଦ୍‍ଭୂତଂ ବିଭର୍ତୁ ଭୂତଭର୍ତରି
Jata bhujanga pingala sphurat phana mani prabha Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhu mukhe Madandha sindhura sphurat tvag uttareeya medure Mano vinodam adbhutam bibhartu bhuta bhartari

ଶ୍ଲୋକ 4

ସହସ୍ରଲୋଚନପ୍ରଭୃତ୍ଯଶେଷଲେଖଶେଖରପ୍ରସୂନଧୂଲିଧୋରଣୀ ଵିଧୂସରାଙ୍ଘ୍ରିପୀଠଭୂଃ ଭୁଜଙ୍ଗରାଜମାଲଯା ନିବଦ୍ଧଜାଟଜୂଟକଃ ଶ୍ରିଯୈ ଚିରାଯ ଜାଯତାଂ ଚକୋରବନ୍ଧୁଶେଖରଃ
Sahasra lochana prabhriti ashesha lekha shekhara Prasuna dhooli dhorani vidhoosaranghri peethabhoo Bhujanga raja malaya nibaddha jata jootakah Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah

ଶ୍ଲୋକ 5

ଲଲାଟଚତ୍ଵରଜ୍ଵଲଦ୍ଧନଞ୍ଜଯସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗଭା ନିପୀତପଞ୍ଚସାଯକଂ ନମନ୍ନିଲିମ୍ପନାଯକମ୍ ସୁଧାମଯୂଖଲେଖଯା ଵିରାଜମାନଶେଖରଂ ମହାକପାଲିସମ୍ପଦେଶିରୋଜଟାଲମସ୍ତୁ ନଃ
Lalata chatvara jvalad dhananjaya sphulingabha Nipeeta pancha sayakam naman nilimpa nayakam Sudha mayookha lekhaya virajamana shekharam Maha kapali sampade shiro jatalam astu nah

ଶ୍ଲୋକ 6

କରାଲଭାଲପଟ୍ଟିକାଧଗଦ୍‍ଧଗଦ୍‍ଧଗଜ୍ଜ୍ଵଲଦ୍ଧନଞ୍ଜଯାହୁତୀକୃତପ୍ରଚଣ୍ଡପଞ୍ଚସାଯକେ ଧରାଧରେନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦିନୀକୁଚାଗ୍ରଚିତ୍ରପତ୍ରକପ୍ରକଲ୍ପନୈକଶିଲ୍ପିନି ତ୍ରିଲୋଚନେ ରତିର୍ମମ
Karala bhala pattika dhagadh dhagadh dhagaj jvalad Dhananjayahuteekrita prachanda pancha sayake Dharadharendra nandini kuchagra chitra patraka Prakalpanaika shilpini trilochane ratir mama

ଶ୍ଲୋକ 7

ନଵୀନମେଘମଣ୍ଡଲୀ ନିରୁଦ୍‍ଧଦୁର୍ଧରସ୍ଫୁରତ୍କୁହୂନିଶୀଥିନୀତମଃ ପ୍ରବନ୍ଧବଦ୍ଧକନ୍ଧରଃ ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀଧରସ୍ତନୋତୁ କୃତ୍ତିସିନ୍ଧୁରଃ କଲାନିଧାନବନ୍ଧୁରଃ ଶ୍ରିଯଂ ଜଗଦ୍ଧୁରଂଧରଃ
Naveena megha mandala niruddha durdhara sphurat Kuhuu nisheethini tamah prabandha baddha kandharah Nilimpa nirjhari dharas tanotu kritti sindhurah Kala nidhana bandhurah shriyam jagad dhurandharah

ଶ୍ଲୋକ 8

ପ୍ରଫୁଲ୍ଲନୀଲପଙ୍କଜପ୍ରପଞ୍ଚକାଲିମପ୍ରଭାଵଲମ୍ବିକଣ୍ଠକନ୍ଦଲୀରୁଚିପ୍ରବଦ୍ଧକନ୍ଧରମ୍ ସ୍ମରଚ୍ଛିଦଂ ପୁରଚ୍ଛିଦଂ ଭଵଚ୍ଛିଦଂ ମଖଚ୍ଛିଦଂ ଗଜଚ୍ଛିଦାନ୍ଧକଚ୍ଛିଦଂ ତମନ୍ତକଚ୍ଛିଦଂ ଭଜେ
Praphulla neela pankaja prapancha kalima prabha Avalambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam Gajachchhidandhakachchhidam tam antakachchhidam bhaje

ଶ୍ଲୋକ 9

ଅଖର୍ଵସର୍ଵମଙ୍ଗଲାକଲାକଦମ୍ବମଞ୍ଜରୀରସପ୍ରଵାହମାଧୁରୀଵିଜୃମ୍ଭଣାମଧୁଵ୍ରତମ୍ ସ୍ମରାନ୍ତକଂ ପୁରାନ୍ତକଂ ଭଵାନ୍ତକଂ ମଖାନ୍ତକଂ ଗଜାନ୍ତକାନ୍ଧକାନ୍ତକଂ ତମନ୍ତକାନ୍ତକଂ ଭଜେ
Akharva sarva mangala kala kadamba manjari Rasa pravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam Gajantakandhakantakam tam antakantakam bhaje

ଶ୍ଲୋକ 10

ଜଯତ୍ଵଦଭ୍ରଵିଭ୍ରମଭ୍ରମଦ୍‍ଭୁଜଙ୍ଗମଶ୍ଵସଦ୍ଵିନିର୍ଗମତ୍କ୍ରମସ୍ଫୁରତ୍କରାଲଭାଲହଵ୍ଯଵାଟ୍ ଧିମିଦ୍ଧିମିଦ୍ଧିମିଧ୍ଵନନ୍ମୃଦଙ୍ଗତୁଙ୍ଗମଙ୍ଗଲଧ୍ଵନିକ୍ରମପ୍ରଵର୍ତିତପ୍ରଚଣ୍ଡତାଣ୍ଡଵଃ ଶିଵଃ
Jayat vadabhra vibhrama bhramad bhujangama shvasad Vinirgamat kramat sphurat karala bhala havya vat Dhimid dhimid dhimidhvanan mridanga tunga mangala Dhvani krama pravartita prachanda tandavah shivah

ଶ୍ଲୋକ 11

ଦୃଷଦ୍ଵିଚିତ୍ରତଲ୍ପଯୋର୍ଭୁଜଙ୍ଗମୌକ୍ତିକସ୍ରଜୋର୍ଗରିଷ୍ଠରତ୍ନଲୋଷ୍ଠଯୋଃ ସୁହୃଦ୍ଵିପକ୍ଷପକ୍ଷଯୋଃ ତୃଣାରଵିନ୍ଦଚକ୍ଷୁଷୋଃ ପ୍ରଜାମହୀମହେନ୍ଦ୍ରଯୋଃ ସମପ୍ରଵୃତ୍ତିକଃ କଦା ସଦାଶିଵଂ ଭଜାମ୍ଯହମ୍
Drishadvichitra talpayor bhujanga mauktika srajor Garishta ratna loshtayoh suhrid vipaksha pakshayoh Trinaravinda chakshushoh praja mahee mahendrayoh Sama pravrittikah kada sadashivam bhajamyaham

ଶ୍ଲୋକ 12

କଦା ନିଲିମ୍ପନିର୍ଝରୀନିକୁଞ୍ଜକୋଟରେ ଵସନ୍ ଵିମୁକ୍ତଦୁର୍ମତିଃ ସଦା ଶିରଃସ୍ଥମଞ୍ଜଲିଂ ଵହନ୍ ଵିମୁକ୍ତଲୋଲଲୋଚନୋ ଲଲାମଭାଲଲଗ୍ନକଃ ଶିଵେତି ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚରନ୍କଦା ସୁଖୀ ଭଵାମ୍ଯହମ୍
Kada nilimpa nirjhari nikunja kotare vasan Vimukta durmatih sada shirahstham anjalim vahan Vimukta lola lochano lalama bhala lagnakah Shiveti mantram uchcharan kada sukhee bhavamyaham

ଶ୍ଲୋକ 13

ଇମଂ ହି ନିତ୍ଯମେଵମୁକ୍ତମୁତ୍ତମୋତ୍ତମଂ ସ୍ତଵଂ ପଠନ୍ସ୍ମରନ୍ବ୍ରୁଵନ୍ନରୋ ଵିଶୁଦ୍ଧିମେତିସଂତତମ୍ ହରେ ଗୁରୌ ସୁଭକ୍ତିମାଶୁ ଯାତି ନାନ୍ଯଥା ଗତିଂ ଵିମୋହନଂ ହି ଦେହିନାଂ ସୁଶଙ୍କରସ୍ଯ ଚିନ୍ତନମ୍
Imam hi nityam evam uktam uttamottamam stavam Pathan smaran bruvan naro vishuddhim eti santatam Hare gurau subhaktim aashu yaati nanyatha gatim Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam

ଶ୍ଲୋକ 14

ପୂଜାଵସାନସମଯେ ଦଶଵକ୍ତ୍ରଗୀତଂ ଯଃ ଶମ୍ଭୁପୂଜନପରଂ ପଠତି ପ୍ରଦୋଷେ ତସ୍ଯ ସ୍ଥିରାଂ ରଥଗଜେନ୍ଦ୍ରତୁରଙ୍ଗଯୁକ୍ତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସଦୈଵ ସୁମୁଖୀଂ ପ୍ରଦଦାତି ଶମ୍ଭୁଃ
Pooja vasana samaye dashavaktra geetam yah Shambhu poojana param pathati pradoshe Tasya sthiram rathagajendra turanga yuktam Lakshmeem sadaiva sumukheem pradadati shambhuh

ଶ୍ଲୋକ 15

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

ସୋମବାର ଓ ପ୍ରଦୋଷ

Best Time (Muhurta)

ପ୍ରାତଃକାଳ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରଦୋଷ ବେଳା

Sacred Offerings

ବେଲପତ୍ର, ଗଙ୍ଗାଜଳ, ବିଭୂତି ଓ ଧଳା ଫୁଲ

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ପାପ ବିନାଶ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ମୁକ୍ତି

ପୃଷ୍ଠଭୂମି

ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ରଚିତ ଶୈବ ଭକ୍ତି କାବ୍ୟର ବୃହତ୍ ପରମ୍ପରାର ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏହାକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ରାମାୟଣର ଲଙ୍କାର ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ, ଯେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଏହା ଗାଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ପ୍ରାୟତଃ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା (ପ୍ରଦୋଷ) କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଧ୍ୟାନରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ଆଶୀର୍ବାଦ, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଆଣେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ପଦଗୁଡ଼ିକ ଶିବଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ନୃତ୍ୟ (ତାଣ୍ଡବ) ଓ ତାଙ୍କ ବିସ୍ମୟକାରୀ ଗୁଣାବଳୀକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଓ ଛନ୍ଦାତ୍ମକ ଧ୍ୱନି ବ୍ୟବହାର କରି। ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ (ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡ, ସର୍ଗ ୧୬) କହେ ଯେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ତଳେ ଚାପି ହୋଇ ରାବଣ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶିବଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ; ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ର ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ସେହି ଘଟଣା ସହ ସଂଯୁକ୍ତ, ଯଦିଓ ଏହା ମହାକାବ୍ୟର ଅଂଶ ନୁହେଁ।

କଥା ଏବଂ ମାହାତ୍ମ୍ୟ

ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, କୈଳାସ ପର୍ବତ ତଳେ ରାବଣ ଶିବ ତାଣ୍ଡବ ସ୍ତୋତ୍ରର ରଚନା କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କ ବୃଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଳି ତାଙ୍କ ଅହଂକାରକୁ ନତ କଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଶିବଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କଲା।

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ପଢ଼ନ୍ତୁ →

ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ

ରଚୟିତା: Ravana

Ravanaଙ୍କ ଅଧିକ ରଚନା

ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?

ରଚୟିତା

ଏହା ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ବୀଣା ବାଦନରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଶିବଙ୍କ ଏକନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରଟି କୈଳାସ ପର୍ବତ ତଳେ ଚାପି ହେବା ପରେ ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ରାବଣ ଗାଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଗଠନ

ସ୍ତୋତ୍ରରେ ୧୫ଟି ପଦ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ପଞ୍ଚଚାମର ଛନ୍ଦରେ, ଯାହାର ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ହ୍ରସ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘ ଅକ୍ଷର ଶିବଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ନୃତ୍ୟର ଧ୍ୱନିକୁ ଅନୁକରଣ କରେ। ‘ଧଗଦ ଧଗଦ’ (ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଧ୍ୱନି) ଓ ‘ଦମଦ ଦମଦ’ (ଢୋଲର ବାଜା) ଭଳି ଧ୍ୱନ୍ୟାତ୍ମକ ଶବ୍ଦ ଦୃଶ୍ୟଟିକୁ ଜୀବନ୍ତ କରେ।

ଚିତ୍ରକଳ୍ପ

ପଦଗୁଡ଼ିକ ଶିବଙ୍କ ଭୌତିକ ରୂପକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ: ତାଙ୍କ ଜଟାରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ, ମୁଣ୍ଡରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ଗଳାରେ ସର୍ପମାଳା, ଏବଂ ତୃତୀୟ ନୟନରୁ ଅଗ୍ନି ନିର୍ଗତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାଦାନ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ — ବିନାଶ (ଅଗ୍ନି), ପବିତ୍ରତା (ଗଙ୍ଗା) ଓ କାଳ (ଚନ୍ଦ୍ର)।

ଦର୍ଶନ

ଦ୍ୱାଦଶ ପଦ ସମଭାବର ଧାରଣାକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରେ — ଋଷି ବା ଭକ୍ତ ଏକ ତୃଣ ଓ ପଦ୍ମ, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ, କିମ୍ବା ରତ୍ନ ଓ ମାଟିର ଢେଳା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ଅଦ୍ୱୈତ (ଅଦ୍ୱୈତ)ର ଏକ ମୂଳ ଶିକ୍ଷା।

ଲାଭ

ଶେଷ ପଦଗୁଡ଼ିକ ପାଠକର ପବିତ୍ରତା ଓ ଗୁରୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଏ, ଏବଂ ବିଶେଷ କରି କୁହାଯାଏ ଯେ ପୂଜା ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ ଧନ, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରେ — ସାଂସାରିକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୁକ୍ତି ଉଭୟ ପାଇଁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ।

Shivaଙ୍କ ସମ୍පୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି ଓ ପାଠ

Shiva

Shivaଙ୍କ ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁ →

ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ

ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁ

ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା

ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ