ਸ਼ਿਵ ਤਾਂਡਵ ਸਤੋਤ੍ਰਮ
ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਤੋਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਗਦੇ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਗਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮਾਲਾ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਡਮ-ਡਮ-ਡਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਤਾਂਡਵ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜਟਾਂ ਦੇ ਕਟਾਹ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਧਕ-ਧਕ ਕਰਦੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰੀਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਜਿਹੜਾ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੇ ਵਿਲਾਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਔਖੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਗੰਬਰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੱਪ ਚਮਕਦੇ ਫਣਾ ਦੇ ਮਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਮਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੱਲ ਉੱਤਰੀ ਵਸਤਰ ਵਜੋਂ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਦਭੁਤ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚੌਂਕੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧੂਸਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਜਟਾਂ ਦਾ ਜੂੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਸ਼ੁਲਫ਼ੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾਮਾਨ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਪਾਲੀ (ਭਿਖਾਰੀ) ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੰਪਦਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਜਿਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਮੱਥੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਉੱਤੇ ਧਕ-ਧਕ ਕਰਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਪੰਜ ਬਾਣਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੇ ਕੁੱਚਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕਾਰੀਗਰ ਹੈ, ਉਸ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਜਿਸ ਦਾ ਗਲਾ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੱਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਜਿਸ ਦਾ ਗਲਾ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਾਲੀਮਾ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਲਟਕਦੀ ਹੋਈ ਕੰਡ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ (ਗਜਾਸੁਰ) ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੰਧਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਯਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਜੋ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਭੌਰੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਪੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੰਧਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਯਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਜਿਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਮੱਥੇ ਦੀ ਅੱਗ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਸੱਪ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀ ਹੋਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਿਮਿਦ-ਧਿਮਿਦ-ਧਿਮਿਧਵਨੀ ਵਾਲੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਤਾਂਡਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਜੋ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੰਜੇ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ, ਤੀੜੇ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਨ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਭਗਤੀ ਕਰਾਂਗਾ?
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕੁੰਜ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਲੋਲੁਪ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਤਿਲਕ ਲਗਾ ਕੇ, ਅਤੇ 'ਸ਼ਿਵ' ਮੰਤਰ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਸੁਖੀ ਹੋਵਾਂਗਾ?
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਤਮੋ-ਉੱਤਮ ਸਤਵੰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਹੀ ਸਰੀਰਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਜੋ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਸ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਪਰਾਇਣ ਸਤਵੰਤ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਰਥ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਥਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਸੰਪਦਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ
ਬਿਲਵ ਪੱਤਰ, ਗੰਗਾਜਲ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ‘ਸ਼ਿਵ ਤਾਂਡਵ ਸਤੋਤ੍ਰਮ’ ਰਮਾਇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਜਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਾਂਡਵ ਨਾਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਲੱਛਣਾਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ
ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਪਰਬਤ ਹੇਠਾਂ ਸ਼ਿਵ ਤਾਂਡਵ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਚਿਆ; ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਨਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਸਤਤ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੋ →ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Ravana
Ravana ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਰਚਨਾ
ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਤਾਂਡਵ ਸਤੋਤਰਮ (शिवताण्डवस्तोत्रम्) ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਰਾਵਣ (ਦਸ਼ਾਨਨ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ 15 ਛੰਦਾਂ (श्लोक) ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤਾਂਡਵ ਨੱਸ (ब्रह्मांडीय नृत्य) ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ
ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 'डमड्डमड्डमड्डम' (ਡਮਰੂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼) ਅਤੇ 'धगद्धगद्धग' (ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ) ਵਰਗੇ ਧੁਨੀ-ਪ੍ਰਭਾਵ (अनुप्रास) ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਤੋਤਰਾਂ (स्तोत्र) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਿਵ ਪੂਜਾ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ
ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ (जटा, गंगा, चंद्र, डमरू, त्रिशूल, नाग, भस्म) ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੌਦਰ (भयानक) ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ (शांत) ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅੰਤਿਮ ਛੰਦ
ਆਖਰੀ ਛੰਦ (श्लोक 15) ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮ (प्रदोष) ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਗੱਡੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੰਪਤੀ (लक्ष्मी) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Shiva
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ