श्री अखिलाण्डनायिका दण्डक
यो स्तोत्र देवी अखिलाण्डनायिकाको स्तुति हो, जसलाई दण्डक नामक विशेष काव्य शैलीमा रचिएको छ। यसले देवीको सौन्दर्य, शक्ति र कृपाको वर्णन गर्दछ।
श्लोक
मेरा मन-मन्दिरमा विराजमान, कदम्बको फूलको कानको गहनाले सुशोभित, मधुर वीणा बजाएर आनन्द दिने, हातमा सुगा बोकेकी, पुष्ट स्तन भएकी र तीनै लोकको कल्याण गर्ने भगवतीको जय होस्।
श्लोक 1
हे जगत्-माता, शिव-प्रिया, जम्बूपति शिवको हृदयमा आनन्द भर्ने, कामदेवलाई पुनर्जीवित गर्ने सौन्दर्य भएकी, कावेरी नदीको मध्यमा विराजमान, चम्पक, अशोक, चन्दन आदि वृक्षहरूले घेरिएकी र ब्रह्मा, विष्णु, इन्द्र आदि देवहरूद्वारा पूजित देवी! हजुरको जय होस्।
श्लोक 2
सबै लोकको रक्षा गर्ने, देवगणद्वारा पूजित चरणकमल भएकी, केराका बोट जस्तै सुन्दर तिघ्रा, गहिरो नाभि, पातलो कम्मर, पुष्ट स्तन, हातमा वर र अभय मुद्रा धारण गरेकी, मङ्गलसूत्रले सुशोभित कण्ठ भएकी, चन्द्रमा जस्तै प्रदीप्त अनुहार, मोतीको नथ र अमूल्य गहनाहरूले सजिएकी भगवतीको म वन्दना गर्दछु।
श्लोक 3
वेद र योगीजनका मनले पनि पाउन नसकेको परमानन्दस्वरूपिणी हे आमा! हजुरको कृपा पाउनेहरू कहिल्यै डराउँदैनन्। हजुरकै भयले हावा चल्छ, सूर्य र अग्नि बल्छन्, र शेषनागले पृथ्वीलाई थाम्छन्। हे देवी, मलाई सधैं सत्पथमा हिँड्ने बुद्धि दिनुहोस्, मेरा सम्पूर्ण पापहरुको नाश गर्नुहोस्।
श्लोक 4
जसले हजुरको चरणकमलको सेवा गर्छ, उसलाई राजाहरूले पनि सम्मान गर्छन्। उसको घरमा लक्ष्मी र जिब्रोमा सरस्वती निवास गर्छिन्। हे अखिलण्डेश्वरी, हजुरको कृपा पाएपछि संसारमा के दुर्लभ छ र? मैले बालकझैं अज्ञानी भएर यो स्तुति सुरु गरेको छु, मेरा गल्तीहरू क्षमा गरी म दीन दुःखीको रक्षा गर्नुहोस्।
श्लोक 5
शिव सूर्य दीक्षित गुरुका पुत्र भास्करद्वारा रचित यो अखिलण्डेश्वरी दण्डक स्तोत्रले सबैलाई सधैं आनन्द प्रदान गरोस्।
श्लोक 6
यसरी कवि भास्करद्वारा रचित श्री अखिलण्डेश्वरी दण्डक समाप्त हुन्छ।
श्लोक 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो स्तोत्र शाक्त परम्परासँग सम्बन्धित छ, जहाँ देवीको पूजा गरिन्छ। परम्परागत रूपमा यसलाई भास्कर कविले रचेको मानिन्छ। यो प्रायः देवीको कृपा प्राप्त गर्न र भक्तिभावमा गाइन्छ। दण्डक एक विशेष लयबद्ध पद्य शैली हो, जसमा लामो पंक्तिहरू हुन्छन्। यसले भक्तहरूलाई आत्मीयता र शान्ति प्रदान गर्ने विश्वास गरिन्छ।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक र रचना
यो दण्डक स्तोत्र श्रीशिवसूर्यदीक्षितका पुत्र भास्कर कविले रचना गरेका हुन्। दण्डक एक विशेष छन्द हो जसमा लामो पङ्क्ति हुन्छ र प्रायः एउटै वाक्यमा धेरै विशेषणहरू हुन्छन्।
देवीको सौन्दर्य
पहिलो श्लोकमा देवीको रूप वर्णन गरिएको छ – उनको शरीर कदम्ब फूलको मालाले सजिएको छ, हातमा वीणा र शारी (सुगा) छ, र उनको वक्षस्थल अत्यन्त सुन्दर छ। यो दृश्य सम्पूर्ण जगतलाई मङ्गलकारी छ।
प्राकृतिक वर्णन
दोस्रो श्लोकमा विभिन्न वृक्ष, फूल र पशुहरूको वर्णन गरिएको छ जस्तै चम्पक, अशोक, पुन्नाग, साल, श्रीफल, उदुम्बर, अश्वत्थ, जम्बू, चन्दन आदि। यसले कविको प्रकृतिप्रतिको गहिरो प्रेम र कल्पनाशक्ति देखाउँछ।
भक्तिको फल
चौथो श्लोकमा भनिएको छ कि जो भक्तले देवीको चरणको सेवा गर्दछ, उसको घरमा लक्ष्मी र सरस्वती सधैँ बास गर्छन्। उसलाई राजाहरूले पनि प्रार्थना गर्छन् र उसले पुत्र, पौत्र र कीर्तिसहित संसारमा आनन्दपूर्वक जीवन बिताउँछ।
विनम्र प्रार्थना
अन्तिम श्लोकमा कविले देवीसँग क्षमा माग्दै भनेका छन् कि यो स्तोत्र बालकको लिलाजस्तै छ, तैपनि माताले जस्तै आदरका साथ ग्रहण गरोस्। उनले देवीको शरणमा रहन प्रार्थना गरेका छन्।
Devi
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
