श्री अखिलांडनायिका दंडक
भास्कर कवींनी रचलेले सहा श्लोकांचे संस्कृत दंडक, जे देवी अखिलांडनायिकेच्या सौंदर्य, सामर्थ्य आणि कृपेची स्तुती करते आणि तिच्या संरक्षणाची प्रार्थना करते.
श्लोक
देवी भगवतीचा विजय असो! ज्या माझ्या मनाच्या मंदिरात वास करतात, कदंब पुष्पांच्या कुंडलांनी सुशोभित आहेत, मधुर वीणा वाजवून आनंद देतात, हातात पोपट धरतात, पूर्ण स्तन आहेत आणि तिन्ही लोकांना कल्याण प्रदान करतात.
श्लोक 1
हे विश्वाच्या माते, शिवाच्या प्रिये, जंबुपती (शिव) यांचे हृदय आनंदाने भरणारी, जिच्या सौंदर्याने कामदेव पुन्हा जिवंत झाला!
जी कावेरी नदीच्या मध्यभागी विराजमान आहे, चंपक, अशोक, चंदन आणि इतर वृक्षांनी वेढलेली, आणि ब्रह्मा, विष्णू, इंद्र व इतर देवांनी पूजित आहे! विजय असो तुला!
श्लोक 2
मी देवी भगवतीला नमस्कार करतो, जी सर्व जगांचे रक्षण करते, जिच्या कमळ चरणांची देवांनी पूजा केली आहे,
जिला केळीच्या खोडासारखे सुंदर मांड्या, खोल नाभी, कृश कंबर आणि पूर्ण स्तन आहेत, जिच्या हातांत वरद व अभय मुद्रा आहेत,
जिच्या गळ्यात मंगळसूत्र आहे, जिचे मुख चंद्रासारखे तेजस्वी आहे, आणि जी मोत्याच्या नथीने व अमूल्य अलंकारांनी शोभते.
श्लोक 3
हे माते, परमानंदाच्या मूर्ती, ज्यांना वेद आणि योगींचे मनही पोहोचू शकत नाही!
ज्यांना तुझी कृपा प्राप्त होते, त्यांना कशाचेही भय राहत नाही.
तुझ्या भीतीने वारा वाहतो, सूर्य आणि अग्नी जळतात, आणि शेषनाग पृथ्वीला धारण करतो.
हे देवी, मला सदैव धर्माच्या मार्गावर चालण्याची बुद्धी दे, आणि माझी सर्व पापे नष्ट कर.
श्लोक 4
जो तुझ्या कमळ चरणांची सदैव सेवा करतो, त्याचा राजेही सन्मान करतात.
त्याच्या घरी लक्ष्मी वास करते, आणि त्याच्या जिभेवर सरस्वती असते.
हे अखिलांडेश्वरी, तुझी कृपा प्राप्त झाल्यावर या जगात काय दुर्मिळ राहते?
बालसुलभ अज्ञानाने हे स्तोत्र आरंभले आहे; माझ्या चुका क्षमा कर आणि या नम्र भक्ताचे रक्षण कर.
श्लोक 5
हे अखिलांडेश्वरी दंडक स्तोत्र, गुरु शिवसूर्यदीक्षित यांचा पुत्र भास्कर याने रचलेले, सर्वांना नेहमी आनंद देवो.
श्लोक 6
अशाप्रकारे कवी भास्कर यांनी रचलेले श्री अखिलांडेश्वरी दंडकम् संपले.
श्लोक 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
हे स्तोत्र शाक्त परंपरेचा भाग आहे, जी देवीला परम सत्य मानते. संस्कृत डॉक्युमेंट्स मधील मजकूर याला स्तोत्रार्णव 08-13 म्हणून सूचीबद्ध करतो. दंडक हा अत्यंत लांब ओळींचा, ठराविक लयीत रचलेला काव्यप्रकार आहे, जो समृद्ध वर्णनाला वाव देतो. श्लोक 6 सांगतो की हे शिव सूर्य दीक्षित यांचे पुत्र भास्कर यांनी रचले, आणि पुष्पिकेत त्यांना भास्कर कवी म्हटले आहे. या स्तोत्राला त्याच्या भक्तिभाव आणि साहित्यिक कलेमुळे मोल दिले जाते.
तुम्हाला माहीत आहे का?
काव्यप्रकार
हे स्तोत्र दंडक आहे, संस्कृतातील अत्यंत लांब ओळींची शैली, ज्यात वाहते समास असतात आणि ठराविक विराम नसतो. दुसरा श्लोक एकच सलग वाक्य आहे, जो कवीचे सुंदर समास-रचनेतील कौशल्य दाखवतो.
रचयिता आणि समर्पण
श्लोक 6 रचयिता म्हणून गुरू शिव सूर्य दीक्षित यांचे पुत्र भास्कर यांचे नाव देतो. हे स्तोत्र देवी अखिलांड नायिकेला समर्पित आहे, 'सर्व विश्वाची स्वामिनी', जी पार्वती किंवा शक्तीचे रूप आहे.
सजीव प्रतिमा
श्लोक 1 देवीला कदंब फुलांचे कर्णभूषण, वीणेचा मधुर नाद आणि हातावर मैना (शारिका) घेतलेली अशी रंगवतो. तिला तिन्ही लोकांचे वरदान म्हणून संबोधले आहे.
शक्तीचे ईशशास्त्र
चौथा श्लोक घोषित करतो की सर्व विश्वव्यापार (वारा, सूर्य, अग्नी आणि अगदी पृथ्वीला धारण करणारा सर्प) देवीच्या इच्छेवर अवलंबून आहेत. तिला सृष्टी, पालन आणि मुक्तीमागील परम शक्ती म्हणून सादर केले आहे.
नम्रता आणि शरणागती
श्लोक 5 रचनेतील कोणत्याही त्रुटींसाठी नम्र क्षमायाचना करतो, आणि तिची तुलना आईला आनंद देणाऱ्या बालकाच्या खेळकर बोलांशी करतो. श्लोक 6 मग रचयिता नोंदवतो आणि प्रार्थना करतो की हे दंडक देवीला आनंद देवो.
Devi
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
