Berg Kailash

De Kailash rijst op tot 6.638 meter in de prefectuur Ngari in Tibet, als een symmetrische piramide van sneeuw en zwart gesteente, en blijft onbeklommen. Hij is onoverwonnen gebleven uit het hoogste spirituele ontzag, niet door een gebrek aan pogingen. In de sanatana-kosmologie wordt hij geïdentificeerd met de berg Meru, de energetische as die de aardse fysieke wereld verbindt met het hogere hemelse bewustzijn, en hij wordt even eerbiedig vereerd in het hindoeïsme, het boeddhisme, het jaïnisme en de bon-traditie. Hier gaf Bhagwan Shiva, als Adi Yogi, de eerste meester van de yoga, de diepe wetenschap van yoga, advaita, non-dualiteit en meditatie door aan zeven grote wijzen en aan Moeder Parvati zelf; een overdracht die de Shiva Purana beschouwt als de oorsprong van de afdaling van yoga in de menselijke wereld.

Naast de berg ligt het Manasarovarmeer, een zoetwatermeer op 4.590 meter hoogte, wiens naam zelf, Manas, kosmische geest, de traditie weerspiegelt dat het rechtstreeks is voortgekomen uit de geest van Heer Brahma. Van zijn water wordt gezegd dat het de kwaliteit van helderheid, wijsheid en licht draagt, en pelgrims die ervan drinken geloven dat zij de geest zuiveren van de karmische sporen die zij over vele levens heen meedragen.

Niet ver weg ligt het Rakshastalmeer, een zoutmeer op 4.575 meter hoogte, wiens donkerdere wateren worden geassocieerd met heftige energie en afstand doen van de wereld, en dat in de traditie wordt herinnerd als de plek van Ravana's eigen intense boetedoening. Waar het zoete water van de Manasarovar voedt, beproeft het zoute water van de Rakshastal, en samen omlijsten de twee meren de Kailash met hetzelfde evenwicht van genade en strengheid dat Shiva's eigen wezen kenmerkt, als zowel zachtmoedige asceet als woeste vernietiger.

Nog hoger, nabij de Dolma La-pas op 5.608 meter, ligt het smaragdgroene bekken van de Gauri Kund, dat wordt herinnerd als de plek waar Moeder Parvati Ganesha schiep. Pelgrims beschouwen dit kleine, verborgen bekken als een plaats van onvoorwaardelijke genade en vernieuwing, een rustpunt op het zwaarste stuk van de route, waar de strengheid van de berg even plaatsmaakt voor de tederheid van een moeder.

De toegewijden ondernemen de zware omloop van tweeënvijftig (52) kilometer, bekend als parikrama of kora, die gewoonlijk in drie dagen te voet wordt voltooid. De route klimt over de imposante Dolma La-pas op 5.630 meter, een hoogte die de toegewijden begrijpen als het sterven van het vroegere ego en als spirituele wedergeboorte aan de andere kant van de klim. Tibetaanse boeddhistische pelgrims voltooien hetzelfde circuit door voortdurende prostraties en meten de tweeënvijftig kilometer in lichaamslengtes in plaats van in stappen, terwijl hindoepelgrims de route te voet afleggen; beide tradities komen samen op hetzelfde pad rond dezelfde berg.

De toegewijden reciteren de traditionele meditatie op Mahadeva, bekend als de Kailash Dhyanam: dhyāyen nityaṃ maheśaṃ, rajatagirinibhaṃ cāru candrāvataṃsam, ratnākalpojjvalāṅgaṃ paraśumṛgavarābhītihastaṃ prasannam. Men mediteert eeuwig op de Grote Heer Mahesha, stralend als een berg van zuiver zilver, getooid met de zachte wassende maan, glimlachend in zalige, serene transcendentie.

Veel van de grote toppen van de wereld trekken klimmers juist aan omdat ze nog niet zijn veroverd. De afwezigheid van een topbeklimming op de Kailash valt op, juist omdat de berg volledig binnen het bereik van moderne alpinistische vaardigheid ligt. De terughoudendheid is bewust in elke traditie die hem vereert: een topbeklimming zou de berg behandelen als een hindernis die overwonnen moet worden, terwijl de omloop hem beschouwt als een aanwezigheid die van op eerbiedige afstand geëerd moet worden. De tweeënvijftig kilometer van de parikrama volgen de voet van de berg in plaats van zijn hoogte, en deze keuze van het pad boven de top is op zichzelf een theologische uitspraak over het soort relatie dat het heilige van de toegewijde vraagt.

Manasarovar en Rakshastal liggen dicht genoeg bij elkaar om in dezelfde pelgrimstocht bezocht te worden, en toch houdt de traditie hun karakters scherp gescheiden. De ene is geboren uit de kosmische geest van Brahma en draagt helderheid; de andere is verbonden met Ravana's woeste boetedoening en draagt intensiteit. Samen bezocht in plaats van apart, belichamen de twee meren een volledigheid die geen van beide alleen zou kunnen bieden. De helderheid die het Manasarovar schenkt, betekent weinig zonder het vermogen tot zelfdiscipline dat het Rakshastal vertegenwoordigt, en de boetedoening die het Rakshastal eist, betekent weinig zonder de wijsheid die het Manasarovar verschaft om haar te sturen.

Hindoes, boeddhisten, jaïns en aanhangers van de bon beschouwen elk de Kailash als heilig, en geen enkele tradities eist er het exclusieve bezit van op. Dat onderscheidt de berg van de meeste bedevaartsoorden, die doorgaans duidelijk tot één geloof behoren, ook al bezoeken andere tradities ze met respect. Elke traditie brengt haar eigen namen, haar eigen stichtingsverhalen en haar eigen redenen van verering mee: voor hindoes Shiva's eeuwige meditatie; voor boeddhisten en jaïns een andere kosmologische betekenis. Geen van deze parallelle aanspraken heeft ooit geëist dat de andere opgegeven of verkleind moesten worden. De berg zelf lijkt genoeg betekenisruimte te bieden opdat vier verschillende tradities elk hun volledige leer erin kunnen vinden, zonder tegenspraak.

Een Tibetaanse boeddhistische pelgrim die de kora van tweeënvijftig kilometer voltooit door voortdurende prostraties, doet er weken over om een afstand af te leggen die een voetpelgrim in drie dagen aflegt. Deze pelgrim meet dezelfde heilige afstand in lichaamslengtes in plaats van in passen. Dit is geen tragere versie van dezelfde pelgrimstocht, maar een andere verhouding tot dezelfde berg, waarin het lichaam zelf het meetinstrument van toewijding wordt, in plaats van alleen het voertuig dat de toegewijde eromheen draagt. Beide vormen van de kora bereiken dezelfde bestemming langs dezelfde weg; toch hebben de prostrerende pelgrim en de lopende pelgrim elk iets geofferd wat de ander niet heeft geofferd: de een snelheid, de ander de volledige overgave van het lichaam.