Krishna Paksha Ashtami, Bhadrapada
Celebrating the birth of Lord Krishna, the eighth avatar of Vishnu.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲੀਲਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਿਕਰਮਾ
ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੌਂ ਮਾਧਵ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਧਾਂ
ਚਮੋਲੀ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਧਾਮ
ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ
ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ (ਜਾਪ) ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੰਦੂ ਭਜਨ (ਆਰਤੀ) ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਜਗਦੀਸ਼ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੋਹਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ (ਗੋਵਿੰਦ) ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਹੀ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅੱਠ ਬੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ, ਗੁਣ, ਅਤੇ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ 'ਮਧੁਰ' (ਮਿੱਠਾ) ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੱਕ।
ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੰਦੂ ਉਪਾਸਨਾ ਭਜਨ (ਆਰਤੀ) ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਿਵੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਉਸਦੀ ਮਨਮੋਹਕ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਉਣ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਨੰਦਮਈ ਭੇਟ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਗਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਗਤੀ-ਗੀਤ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ/ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ/ਰਾਮ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਛੰਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਗੁਣ ਜਾਂ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਾਲੀਸਾ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਲ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਗੋਵਿੰਦ', 'ਹਰਿ', 'ਗੋਪਾਲ' ਅਤੇ 'ਰਾਧਾ ਰਮਨ' ਵਰਗੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ ਜੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਜਨ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਅਚਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਸ਼੍ਰੀਪਤੇ ਸ਼ਮਯ ਦੁਃਖਮਸ਼ੇਸ਼ਮ' (ਹੇ ਸ੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅੱਠ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ (ਅਚਯੁਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਿੰਦ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਰ ਗੁਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ “ਮਧੁਰ” (ਮਿੱਠਾ) ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿੱਠਾ ਹੈ।
ਇਹ ਆਰਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਂਕੇ ਬਿਹਾਰੀ (ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਅਦ੍ਵੈਤ ਅਚਾਰੀਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਚੈਤੰਨਿਆ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਧਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਭਰਿਆ ਗੀਤ (ਆਰਤੀ) ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਸੌਂਦਰਯ, ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਰੁਣਾਮਈ ਦਿਵਯ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ 40 ਦੋਹੇ ਅਤੇ ਚੌਪਾਈਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ ਜੋ ਖਾਟੂ ਸ਼ਿਆਮ (ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨਵਾਂਛਿਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਅਦਵੈਤਾਚਾਰਜ ਅਤੇ ਸੀਤਾਨਾਥ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਅੱਠ-ਸ਼ਲੋਕੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ, ਜੁਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਭਜਨ (ਭਗਤੀ ਗੀਤ) ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ – ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ – ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਭਗਤੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਨਾਮਦੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ, ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤਰ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਮੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਧਿਆਨ, ਅਤੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਜਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ - ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਸ਼ਿਆਮ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੁਕੁੰਦ, ਕੇਸ਼ਵ, ਗੋਵਿੰਦ, ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਭਗਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਦੇ ਸ਼ਿਆਮ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੰਸਾਰਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਪਦ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ ਰੂਪ ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਗਊਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਗਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਸਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਬਾਲ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਨ੍ਹਈਆ ਲਾਲ, ਨੰਦਲਾਲ ਅਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਲਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ, ਬ੍ਰਜ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੋਏ ਆਨੰਦ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਇਹ ਅੱਠ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਭਜਨ ਮੀਰਾਂ ਬਾਈ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਨੰਦਲਾਲ) ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਤੁਤਿ ਹੈ ਜੋ ਗੋਪਾਲ ਬਾਲ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਲ ਰੂਪ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਗਰੂ, ਅਤੇ ਤਿਰੁਵੇੰਕਟਾਚਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਭਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵੇ—ਰਾਮ, ਸ਼ਿਆਮ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ), ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼—ਹਰ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ (ਜਿਵੇਂ ਧਨੁਸ਼, ਮੁਰਲੀ, ਡਮਰੂ, ਚੱਕਰ, ਆਦਿ) ਨਾਲ। ਇਹ ਭਜਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ ਜੋ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੋਕੁਲ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸੂਰਦਾਸ ਦੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਭਗਤੀ ਗੀਤ/ਮੰਤਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਾਧਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਜ ਦੀ ਮਾਨਸੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ, ਗੋਵਰਧਨ, ਬਰਸਾਨਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਧਾ-ਰਾਧਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਭਜਨ ਹੈ—ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਗੀਤ—ਜੋ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਬੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਦਿਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਸਭ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤ ਮੀਰਾ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਰਾਧਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਗਲਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ 2.47: ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ; ਤਾਂ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੋਟਿਵ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸੁੱਡ ਨਾ ਰਾਖੋ।
ਸੰਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੋਹਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਸ਼ਟੋੱਤਰ ਸ਼ਤਨਾਮਾਵਲੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ 108 ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਹਸ੍ਰ ਨਾਮ, ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪਰਵ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ੧੪੯ ਵਿੱਚ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ੧੦੮ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ।
15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਨਰਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਅਮਰ ਭਜਨ, ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ।